Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз антропологы Франсуа Бизо (fʁɑ̃swa bizo; 8 ақпан 1940 жылы туған) – француз антропологы. Камбоджада табиғатты қорғау жұмысында болғанда, ол бірнеше ай бойы «Кхмер ружі» ұйымының тұтқынында болды. Ол тыңшылық айыбынан ақталғаннан кейін босатылып, «Кхмер ружі» тұтқынында аман қалған жалғыз батыс елінің азаматы атанды.
French anthropologist
François Bizot (fʁɑ̃swa bizo; born 8 February 1940) is a French anthropologist. While working as a conservationist in Cambodia, he was held captive by the Khmer Rouge for several months. He was released after being found innocent of spying charges, becoming the only Westerner to survive imprisonment by the Khmer Rouge.
Камбоджаға келу
Бизот 1965 жылы Камбоджаға елді мекендердегі буддизмді зерттеу үшін келді. Ол Камбоджаның басым дінінің тарихы мен салты-дәстүрін зерттеу үшін елді кеңінен аралап шықты. Ол кхмер, француз және ағылшын тілдерін мүптезді меңгерген, сонымен қатар 1968 жылы камбоджалық әйелге үйленді, олардан Хелен есімді қызы дүниеге келді. Вьетнам соғысы Камбоджаға тараған кезде Бизот Ангкорды сақтау кеңсесінде жұмыс істеді, онда керамика мен қоладан жасалған бұйымдарды қалпына келтірді. Бизот алғашқыда американдықтардың Камбоджаға араласуын қолдады, себебі олар коммунистердің күшейіп бара жатқан ықпалына тойтарыс береді деп үміттенді. "Бірақ олардың жауапсыздығы, кешірілмейтін наивтігі, тіпті цинизмдері мені коммунистердің жалғандығынан гөрі күштірек ашуға толтырды. Соғыс жылдарында монастырь басшылары лакталған сандықтарда сақтап қалған ескі қолжазбаларды іздеп, елдің шалқарына саяхат жасағанда, мен американдықтардың Камбоджаның шындығына немқұрайлы екенін көрдім", - деп жазды Бизот сол кездегі естеліктерінде.
Bizot arrived in Cambodia in 1965 to study Buddhism practised in the countryside. He travelled extensively around Cambodia, researching the history and customs of its dominant religion. He speaks fluent Khmer, French and English and was married to a Cambodian with whom he had a daughter, Hélène, in 1968. When the Vietnam War spilled into Cambodia, Bizot was employed at the Angkor Conservation Office, restoring ceramics and bronzes. Bizot, at first, welcomed the American intervention in Cambodia, hoping that they might counter the rising influence of the Communists. "But their irresponsibility, the inexcusable naivete, even their cynicism, frequently aroused more fury and outrage in me than did the lies of the Communists. Throughout those years of war, as I frantically scoured the hinterland for the old manuscripts that the heads of monasteries had secreted in lacquered chests, I witnessed the Americans' imperviousness to the realities of Cambodia," wrote Bizot in his memoirs of the time.
Ұстау
1971 жылдың қазан айында Бизо және оның екі камбоджалық әріптесі Қызыл кхмерлерге түсті. Оларды Қызыл кхмерлердің М.13 лагерінде ЦРУ агенті деп айыптап тұтқындаған кезде, ол өзінің күзетшісі, кейіннен Пномпендегі Туол Сленг концлагерінің директоры болған Дуч жолдаспен жақын қарым-қатынас орнатты. Үш айлық түрме жазасының барысында ол Қызыл кхмерлердің геноцидтік табиғатын сырттан білгендердің бәрінен бұрын сезінді. 1971 жылдың желтоқсанында Дуч жолдас Бизоның кінәсіз екенін Қызыл кхмер басшылығына жеткізген толыққанды есеп дайындағаннан кейін ол босатылды. Бизо босатылғаннан кейін көп ұзамай оның камбоджалық әріптестері өлімге кесілді.
In October 1971, Bizot and his two Cambodian colleagues were captured by the Khmer Rouge. During his captivity on charges of being a CIA agent at the Khmer Rouge Camp M.13 at Anlong Veng, he developed a close relationship with his captor, Comrade Duch, who later became the Director of the Tuol Sleng concentration camp in Phnom Penh. During his three month imprisonment he became aware of the genocidal nature of the Khmer Rouge long before other outsiders. He was released in December 1971 after Comrade Duch wrote a detailed report that convinced the Khmer Rouge leadership of Bizot's innocence. Bizot's Cambodian colleagues were executed soon after Bizot's release.
Тұтқыннан кейінгі өмір
1975 жылы 17 сәуірде Кхмер қызылдары Пномпеньді басып алған кезде, Бизо, елдегі көптеген шетелдіктер сияқты, француз елшілігінде пана тапты. Ол кхмер тілін жақсы білгендіктен, елшілік қызметкерлері мен Кхмер қызылдары арасындағы басты байланыс және ресми емес аудармашы болып жұмыс істеді. Кхмер қызылдары барлық шетелдіктерді елден қуғаннан және Камбоджаның шекарасын жапқаннан кейін ол Камбоджадан кетіп қалды. 2003 жылы Камбоджаға оралып, адамзатқа қарсы қылмыстар үшін сотталуды күтіп отырған бұрынғы қамаушысы Дучпен шамамен бір жарым сағат кездесті (осы кездесудің бірнеше минуты бейнеге түсірілді). Осы сәттерді "Derrière Le Portail" ("Есік артында") атты деректі фильмнен көруге болады. Дуч Камбоджа соттарының ерекше трибуналында сотталып, бастапқыда 35 жылға, ал апелляциядан кейін өмір бойына сотталды. Бизот сот процесінде куәлік берген алғашқы куәгер болды. Бизо Францияның Шығыс зерттеулер мектебінің құрметті профессоры.
When the Khmer Rouge captured Phnom Penh on 17 April 1975, Bizot, like most other foreigners in the country, sought refuge in the French Embassy. Because of his fluency in Khmer, he soon became the primary point of contact and unofficial translator between the embassy officials and the Khmer Rouge. He left Cambodia when the Khmer Rouge expelled all foreigners and sealed off Cambodia's borders. He returned to Cambodia in 2003 and met his former captor Duch, who was waiting for his trial for crimes against humanity, for about one hour and a half (a few minutes of the encounter were put on film). These moments can be seen in the documentary "Derrière Le Portail" ("Behind The Gate"). Duch was on trial at the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia and received a 35 year sentence, later increased to life from an appeal. Bizot was the first witness to testify at the trial. Bizot is Emeritus Professor at the École française d'Extrême Orient.
Танымал мәдениетте
Бизоттың оқиғасы Джон ле Карренің "Құпия саяхашы" романындағы Хансен кейіпкерінің негізі болды.
Bizot's story provides the basis for the character Hansen in John le Carré's novel The Secret Pilgrim.