Кіріспе

Британдық сленгте шетелге арзан алкоголь немесе темекі сатып алу үшін саяхаттау. Британдық практика – Еуропадан алкоголь және темекі өнімдерін сатып алу. Британдық сленг бойынша, "арақ круизі" – Ұлыбританиядан Францияға немесе Бельгияға төмен бағаларды пайдаланып, көбінесе алкоголь немесе темекіні жеке тұтынуға көлемді түрде сатып алу мақсатымен жасалатын қысқа сапар. Бұл заңмен рұқсат етілген процесс, оны контрабандамен шатастыруға болмайды.

Өмірбаян

Жалпы алғанда, Францияда алкоголь мен темекіге салынатын салықтар Ұлыбританияға қарағанда төмен. Экономикалық тұрғыдан алғанда, адамдар үшін Англияның орнына Францияда шарап, сыра, спирттік сусындар және темекіні көтермелеп сатып алу тиімді. Паром операторлары мен «Еуротуннель» арасында қызу бәсекелестік бар. Кале қаласына бір күндік бағасы бір көлік үшін шамамен 60 фунт стерлинг тұрады, бірақ сұраныс төмендеген кезде кейде 10 фунтқа дейін арзандайды. Ең жаман жағдайда, үнемдеулер күндізгі саяхаттың шығындарын өтеуге жетеді, себебі сыра көбінесе ағылшын дүкендерінен жартысына жуық арзан. Бұл нарықты қамтамасыз ету Францияның Кале, Булонь, Дюнкерк және Бельгияның Остенде қалаларындағы ірі паром порттарының маңында үлкен бизнеске айналды. Шербург, Нормандия және Бретаньден келген ұзын маршруттар да бизнеске серпін береді, оны алкогольге салынатын салық тіпті жоғарырақ Ирландиядан келген паромдар күшейтеді. Кале паромдық портынан шығу жолы нарықты қамтамасыз ететін бірнеше ірі сауда орталықтарынан өтеді (ағылшын меншігінде), ал кейбір ірі британдық супермаркеттер желілерінде Ұлыбританиядағы сияқты бөтелкелерді сататын, бірақ үлкен жеңілдіктермен алкогольге арналған филиалдары бар. Француздар «Еуротуннельдің» қасында үлкен сауда орталығын (Cité Europe) ашып, көптеген британдық сатып алушыларды тартты. Францияда темекіге салынатын салықтың өсуіне байланысты темекі шегушілер Бельгия шекарасындағы Адинкерке қалашығына барады, онда темекіге салынатын салық төмен. Көптеген адамдар, негізінен темекі өнімдерін сатып алуды жоспарлағандар, Дуврден Дюнкеркке дейінгі жаңартылған қызметті таңдайды, себебі Дюнкерк Каледен гөрі Бельгия шекарасына жақын, ал бұл бағыттағы паромдар «темекі шегушілерге» ыңғайлы. Кейбіреулер темекі мен алкогольдің екеуін де сатып алып, үшбұрышты маршрутты (Дувр – Дюнкерк – Кале – Дувр немесе керісінше) таңдайды. Алкогольді ішімдіктерді заңды түрде сатып алып, тасымалдаушылар мен кәсіби контрабандистерді ажырату маңызды. Нағыз алкогольді круиздерге қатысушылар көбінесе «қаржылық мүмкіндіктері шектеулі» адамдар, олар өздерінің жеке қажеттіліктерін «А дүкенінен» (Францияда немесе Бельгияда) «Б дүкенінен» (Ұлыбританияда) қарағанда арзан бағамен сатып алуды жөн көреді. Алкогольді круиздерге қатысушылар әдетте отбасымен немесе дос тобымен саяхаттайды және Францияда «күндізгі демалыс» өткізуге, француз өнімдерімен және беймәлім тағамдармен, киімдермен және басқа да тауарлармен «каналдық сауда» жасауға мүмкіндік алады. Алкоголь мен темекіден басқа, көптеген басқа да заттар, соның ішінде жуу ұнтағы және тамақ майы сияқты қарапайым тұрмыстық заттар да Францияда Ұлыбританияға қарағанда әлдеқайда арзан. Францияға бару құны маусымға және жанармайға қосымша төлемдерге байланысты өзгереді, бірақ жаяу жолаушылар үшін бағалар төмен болып қалады. Кале әсіресе қоғамдық көлікпен жақсы қамтамасыз етілген, паром компаниялары паром терминалынан қала орталығына және (өтініш бойынша) SNCF теміржол станциясының автобус аялдамасына дейін автобуспен тасымалдауды ұсынады. Француздық темекіге салынатын салықтар да өсті, бұл «алкогольді круиздің» экономикалық артықшылығын одан әрі азайтты. Егер сіз Ла-Манш портына жақын болмасаңыз, бұл қаржылық жағынан тиімді болмауы мүмкін. Сондықтан, мотивация экономикалық емес, демалысқа және таңдаудың әртүрлілігіне қарай өзгеріп жатыр. Бастапқыда паромдағы алкоголь сатып алулар салықсыз болудың қосымша артықшылығына ие болды, бұл алкогольді круизге екінші мағына берді. Brexit-тен кейін, салықсыз сауда қайтадан енгізілуі мүмкін, бұл Ла-Манш арқылы жүретін паромдарда алкогольді круиздердің танымалдылығын арттырады, бірақ жеке импортқа шектеулер де қайтадан енгізілуі мүмкін.

Экономикалық әсері

Қазіргі жағдай Англияның оңтүстік жағалауында тұратын және Францияда сауда жасау арқылы экономикалық үстемдікке ие болатын адамдарға тиімді. Бұл француз порттарының маңындағы көлемді сатып алуларға тәуелді бизнесі бар кәсіпкерлерге, сондай-ақ транзиттік саудадан пайда көретін басқа да жергілікті кәсіпорындарға да пайда әкеледі. Кале аймағы жоғары жұмыссыздықпен (шамамен 20%) күреседі және ағылшын күндізгі саяхатшылардың келуінен туындаған қызмет көрсету орындарынан пайда көреді. Паром және туннель операторлары да әдеттегідей артық болуы мүмкін жағдайда, қосымша трафиктан пайда көреді. Алайда, Ұлыбританияның салықтары (әсіресе темекіге) кіріс азаю шегінен асып кеткендей көрінеді, сондықтан Ұлыбританияның қазынасы Франция мен Бельгия экономикасына түсуі мүмкін маңызды кірістен айырылады. Дүкендер (әсіресе Англияның оңтүстік-шығысында) саудаларының нашарлағанын хабарлайды, себебі салықтар олардың бағаларын заңды және заңсыз импортпен бәсекелесуге мүмкіншілік бермейді.

Франциядағы темекі тасымалын шектеу туралы заң

2006 жылғы француз заңы Францияны мақсатты жер ретінде немесе транзиттік маршрут ретінде пайдаланатын темекі туризмін тиімсіз етті. Дереккөздің сенімділігі жоқ: дата=2020 жылдың қарашасы. Темекі сатушылардың, Les bureaux de tabac мүдделік тобының қысымымен және француз үкіметінің қарсылығына қарамастан, француз парламенті француз территориясында 200-ден астам темекі тасымалдауды заңсыз жасайтын заң қабылдады: егер адам Франция арқылы өту кезінде немесе Францияда 200-ден астам темекімен ұсталса, айыппұл салынып, темекі тәркіленеді. Бұл заң француз азаматтарының Бельгия мен Люксембургтен темекі сатып алуын болдырмауға бағытталған. Францияда салықтардың жоғарылауына байланысты, француз азаматтары үшін Бельгия мен Люксембургтен темекі сатып алу көбірек қызығушылық тудырды. Заң басқа еуропалық елдердің азаматтарына да қолданылады, егер олар Франция арқылы 200-ден астам темекімен жүріп өтсе. Заңның, жеке пайдалану үшін Еуропалық Одақ елдерінің шекаралары арқылы тауарлардың еркін қозғалысын талап ететін Еуропалық Комиссия директиваларымен үйлеспейтіні туралы пікірлер бар, бұл талап "жаңа мүше мемлекеттерге" қолданбасқа тиіс.

Ұлыбританияның кеден қызметі

ЕО 92/12 Директивасының 8-бабында: "Жеке тұлғалар өздері үшін сатып алған және олармен бірге тасымалдаған өнімдерге қатысты акциздік баждар олар сатып алынған мүше мемлекетте төленеді" делінген. Сотқа шағым түскеннен кейін, 2006 жылғы 23 қарашадағы Еуропалық сот шешімі бойынша, бас адвокаттың кеңесі қабылданбады және "жеке тұлғалар сатып алып, жеке тасымалдаған өнімдер ғана импорттаушы мемлекетте акциздік баждардан босатылады" деген ереже қайта расталды. Бұл шешім Еуропалық Одақтағы төмен баж салығы бар мемлекеттерден интернет арқылы (әсіресе темекі) тауарлар тапсыру және оларды Ұлыбританияға жіберу мүмкіндігіне тосқауыл қойды, бұл британдық БАҚ-та "еркін сауда аймағының" кімге артықшылық беретіні туралы пікірталас тудырды. Қазіргі жағдай: адамдар басқа ЕО мүше мемлекетінен алкоголь және/немесе темекіні шексіз мөлшерде жеке әкеле алады, егер олар заңды түрде сатып алынған болса (тиісті жергілікті баж ставкалары төленген) және олар жеке тұтыну үшін немесе басқа біреуге сыйлық ретінде берілсе. Тауарларды қайта сату мақсатымен немесе үшінші тараптар үшін, саяхаттамайтын атынан сатып алуға рұқсат етілмейді. HM Revenue and Customs (HMRC) мұны жақсы білсе де, контрабандашылардың көптеп пайдалануына байланысты, жеке тұтыну үшін ақылға қонымды мөлшерде (шамамен алты айлық қор) деп санайтын шектеулерді енгізеді. Көптеген саяхатшыларға бұл әсер етпейді, бірақ сирек саяхат жасайтындар сүйікті темекі брендін үлкен көлемде сатып алып, кәсіби контрабандашыларға қарсы күреске арналған "шектеулерге" тап болуы мүмкін. HMRC-нің кез келген көлікті тоқтатып, тексеруге заңдық құқығы бар. Олардың басты міндеті контрабандалық тауарларды және басқа да заңсыз импортты анықтау болғандықтан, егер тауарлар шын мәнінде жеке тұтыну үшін екеніне көз жеткізсе, олар ашық тасымалданатын тауарларға қатысты өздерінің салауатты ой-пікірін қолдана алады. Әдетте, күдік тек тауар жеке сатып алынған сияқты емес, коммерциялық операция сияқты көрінсе ғана туады. Мысалы, көліктегі ересек саяхатшылар санынан көп түрлі темекі брендін импорттау күдік тудырады, себебі көптеген темекі шегушілер бір брендке адал болады. Алайда, адамдар көліктегі қуыстарға, қосалқы дөңгелектерге және т.б. қажетсіз заттарды жасырған жағдайлар туралы хабарлар да болды, нәтижесінде отбасылық көліктері мен олардың ішіндегі заттары тәркіленіп, саяхатшылар түн ортасында Доверде қалып қойды. Бұл HMRC-нің өкілеттіктерін сот арқылы шартуға әкелді, кейбір іс-қимылдардың қаталдығы мен сәйкессіздігі, сондай-ақ еуропалық құқық бойынша олардың күмәнді заңдылығына наразылық білдірілді. Стандартты "арақ-шарап круизінің" бір түрі – 2004 жылы Хартлпулдің жанында қысқа ғана уақыт жұмыс істеген сәтсіз теңіздегі лицензиясыз дүкен болды.