Адам және жануарлардың танымдық ерекшеліктері мен эволюциясы
Cognitive specialization
Когнитивтік мамандану, табиғи іріктеу арқылы ұрпаққа берілетін әлеуметтік қабілеттерді, тіл дамуын, және түрдің тіршіліктелуіне қажетті дағдыларды қарастырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Когнитивтік мамандану, кейбір мінез-құлықтардың, әсіресе әлеуметтік байланыс саласында, ұрпақтан ұрпаққа беріліп, табиғи іріктеу арқылы ең тиімді болу үшін жетілдірілуін көрсетеді. Маманданулар организмге оның өмірлік ортасына жақсырақ бейімделуге мүмкіндік береді, осылайша организмнің бейімделу мақсатына қызмет етеді. Уақыт өте келе, маманданулар түрдің жалғасуы үшін маңызды болып кетеді. Адамдардағы когнитивтік мамандану тілді игеру, сананың теориясын дамыту және сенім мен өзаралық қарым-қатынас сияқты нақты әлеуметтік дағдыларды қалыптастыруға негіз болады деп саналады. Бұл маманданулар түрдің өмір сүруі үшін өте маңызды, тіпті кейбір мамандануларға ие болмаған, аутизм спектрінің бұзылыстары бар немесе тілдік қабілеттері жетілмеген сәтті адамдар да кездеседі. Когнитивтік мамандану сонымен қатар, шимпанзелер және бөтелке мұрынды дельфиндер сияқты бірнеше жануар түрлерінде өзіне-өзі сына, бағдарлау және мәселелерді шешу сияқты бейімделу мінез-құлықтарының негізі болып табылады деп есептеледі.
Cognitive specialization suggests that certain behaviors, often in the domain of social communication, are passed on to offspring and refined to be maximally beneficial by the process of natural selection. Specializations serve an adaptive purpose for an organism by allowing the organism to be better suited for its habitat. Over time, specializations often become essential to the species' continued survival. Cognitive specialization in humans has been thought to underlie the acquisition, development, and evolution of language, theory of mind, and specific social skills such as trust and reciprocity. These specializations are considered to be critical to the survival of the species, even though there are successful individuals who lack certain specializations, including those diagnosed with autism spectrum disorder or who lack language abilities. Cognitive specialization is also believed to underlie adaptive behaviors such as self awareness, navigation, and problem solving skills in several animal species such as chimpanzees and bottlenose dolphins.
Өмірбаян
Алғаш адамға тән бейімделу механизмі ретінде зерттелген танымдық мамандану, ақыл-ойының (ішкі құрылым) ерекшеліктеріне назар аударады, ол сыртқы мінез-құлыққа әсер етеді. Осы маманданулардың көпшілігі адамға ғана тән неокортекс аймақтарында қалыптасқан деп саналады. Адамдардағы ең маңызды танымдық маманданулардың қатарында – басқалардың ойын түсіну және тілді игеру мен қолдану қабілеттері жатады, ал адам емес жануарлар азық іздеу, өзін-өзі тану немесе басқа да бейімделу дағдыларында мамандануы мүмкін.
First studied as an adaptive mechanism specific to humans, cognitive specialization is focused on characteristics of the mind (an internal entity), which in turn affects external behaviors. Most of these specializations are thought to have developed in areas of the neocortex unique to humans. The most significant cognitive specializations among humans include theory of mind and language acquisition and production, while non human animals may specialize in foraging behavior, self awareness, or other adaptive abilities.
Әлеуметтік мінез-құлық
Әлеуметтік қарым-қатынас тиімді адамдық өзара әрекеттесу үшін өте маңызды және идеялардың күрделі алмасуын қолдау үшін уақыт өте келе дамып келді. Көмектесу және игіліктің іс-әрекеттері сияқты кейбір әлеуметтік мінез-құлықтар көбінесе адамдарға ғана тән және түрдің сақталуын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Эволюциялық психологтар Леда Космидс пен Джон Туби адам санасында табиғи іріктеу арқылы әлеуметтік қарым-қатынас пен алмасуды жеңілдету үшін жасалған "арнайы механизмдер" бар екенін айтады. Бұл арнайы "алгоритм" болмаса, әлеуметтік қарым-қатынастың бейімделуі балалар, ересектер және қарт адамдар арасында, түрлі мәдениеттерде және нейропсихиатриялық популяцияларда зерттелді. Ақыл-ой теориясы әлеуметтік тану мен қарым-қатынаста маңызды деп есептеледі, себебі ол кездейсоқ және мақсатты әрекеттерді ажыратуға, басқалардың ішкі жағдайларын бағалауға және басқалардың ойлары біздің ойларымыздан қалай ерекшелене алатынын анықтауға мүмкіндік береді. 1978 жылы әлеуметтік психологтар Дэвид Премак пен Гай Вудраффтың шимпанзелердегі ақыл-ой теориясы бойынша зерттеулері оны психологиялық зерттеулердің алдыңғы қатарына шығарды, бірақ ақыл-ойдың нағыз теориясы тек адамдарда ғана бар деп саналады. Бұл құбылыс көптеген салаларда талданды және ынтымақтастық пен жеке қарым-қатынастарды жеңілдетуіне байланысты адам түрінің аман қалуы үшін ең пайдалы маманданулардың бірі болып саналады.
Social communication is critical to effective human interaction, and has evolved over time to support the complex exchange of ideas. Some social behaviors, such as helping and altruism, are largely unique to humans and are instrumental in ensuring the survival of the species. Evolutionary psychologists Leda Cosmides and John Tooby argue that the human mind contains "specialized mechanisms" that were designed by natural selection to facilitate social communication and exchange. Without this specialized "algorithm", Overall, the adaptiveness of social communication has been examined in children, adults, and older adults, across cultures, and in neuropsychiatric populations. Theory of mind is thought to be critical in social cognition and communication because it allows us to distinguish between accidental and purposeful actions, to make judgments about others' internal states, and to determine how another's thoughts may differ from our own. Theory of mind research in chimpanzees by social psychologists David Premack and Guy Woodruff in 1978 brought it to the forefront of psychological inquiry, though true theory of mind is only thought to exist in humans. This phenomenon has been analyzed in many fields, and it is thought to be among the most beneficial specializations for survival of the human species, due to its facilitation of cooperation and interpersonal relationships.
Аутизмде
Аутизм спектріндегі бұзылыстары бар балаларда ақыл-ой теориясы жетіспейді, және бұл кемшілік аутизммен ауыратын адамдардың әлеуметтік түсінігінің кейбір салаларында жиі болатын бұзылуларға себеп болады деп саналады. Ақыл-ой теориясының дамуындағы кешігу (немесе жоқтығы) әлеуметтік қарым-қатынасқа кедеріл келтіруі мүмкін – адамзаттың өмір сүруі үшін маңызды дағды – бұл ақыл-ой теориясының бейімделгіш когнитивтік мамандану ретіндегі дәлелі деп аргументтеледі. Стивен Пинкер тілдің адамның жалпы когнитивтік қабілеттерінің эволюциясының туынды өнімі ретінде пайда болғанын айтса, тілдің өзі жеке бейімделу механизмі екенін көрсетеді. Ол бұл тұжырымды қолдайтын әдебиеттер мен теорияларды пайдаланып, тілдің әмбебаптығы мен онтогенезі сияқты бірнеше дәлелдер ұсынады. Пинкер сондай-ақ жалпы интеллект пен тіл арасындағы екі жақты диссоциацияны тілдің нақты бейімделу ретінде дәлелдеу үшін қолданады. Травматикалық ми жарақаты немесе инсульт салдарынан тілдік қабілеттерін жоғалтқан, бірақ көптеген басқа когнитивтік қабілеттерін сақтап қалған адамдар Пинкердің тіл мен жалпы когницияның адам мінез-құлқында әрқашан толық сәйкес келмейтіні туралы идеясын көрсетеді. Арбибтің сөзіне сүйенсек, адамдардағы Брока аймағындағы нейрондарсыз (маймылдардағы F5-ке ұқсас) біз тілге мамандануға эволюциялай алмас едік – бұл адам емес жануарларда тілдік қабілеттің болмауын түсіндіреді. Бұл мінез-құлық таңдалды, дамыды және өзгертілді, нәтижесінде қазіргі адамдардың қабілеттері пайда болды. Алғашқы теориялар ертедегі тілді аң ауру кезінде қарым-қатынас құрудың бейімделу жолы ретінде түсіндірсе, соңғы зерттеулер әлеуметтік талаптарды қамтитын экологиялық теорияларға назар аударуда; яғни, Flinn және авторлар айтқандай, адам емес приматтарға қарсы "әлеуметтік қарулану жарысы". Ұзақ мерзімге таңдалған мінез-құлық ретінде, көптеген сәтті "аралық кезеңдермен" адам тілі шимпанзелердің басқа да әлеуметтік мінез-құлықтарынан ерекшеленеді, олар эволюциялық дамуында біртіндеп дамиды деп есептеледі. Осы және ұқсас диссоциациялар уақыт өте дамыған нақты нейрондық архитектура тілдік функцияны қолдайды деген теорияны нығайтады. Чомскийдің пікірінше, тілдік өңдеудің маңызды бөлігі адам миына берілген. Бұл тілді нақты тілдік оқытусыз немесе оқытусыз (стимулдың жеткіліксіздігі туралы аргументпен тығыз байланысты) өндіруге мүмкіндік береді. Джекендофф Универсалды грамматиканың өзі "алдын ала дамыған когнитивтік мамандану" екенін айтады: балалар өз ана тілінде қалай сөйлеу керектігі туралы нақты нұсқауларға немесе туғаннан бері миында белгілі бір тілдің сөздік қоры мен синтаксистік ережелеріне ие болудың орнына, тіл үйренуге генетикалық бейімділікке ие.
Theory of mind appears to be lacking in children with autism spectrum disorders, and this deficit is thought to be a major contributor to frequent impairments in some areas of social understanding in people with autism. The fact that a developmental delay in (or absence of) theory of mind can impair social functioning—a skill imperative in the survival of the human species—is argued to be evidence for theory of mind as an adaptive cognitive specialization.) have argued that language arose as a byproduct of the evolution of humans' general cognitive abilities, Steven Pinker argues that it is, on its own, an adaptive mechanism. Drawing on existing literature and theory, he proposes several types of evidence for this claim, including the universality and ontogeny of language. Pinker also uses the double dissociation between general intelligence and language to argue for language as a specific adaptation. Those who lose language capabilities due to traumatic brain injury or stroke but maintain many other cognitive abilities exemplify Pinker's idea that language and general cognition are not always perfectly overlapping in human behavior. Without these neurons in Broca's area in humans (which is analogous to F5 in monkeys), Arbib claims, we could not have evolved a specialization for language—which is used to explain why non human animals do not have linguistic capabilities. This behavior was selected for, built upon, and modified, leading to the capabilities humans have today. Early theories explained early language as an adaptive way to communicate during a hunt, but recent research has focused on ecological theories that incorporate social demands; or, as Flinn et al. put it, a "social arms race" against non human primates. As a behavior selected for over the long term, with many successful "intermediary stages," human language differs from all other social behaviors among chimpanzees, which are thought to be more gradual in their evolutionary development. This and similar dissociations support the theory that specific neural architecture, which has evolved over time, supports language function. According to Chomsky, an essential part of language processing is hard wired into the human brain. This allows language to be produced with or without specific linguistic instruction (which is closely associated with the poverty of the stimulus argument). Jackendoff argues that Universal Grammar is itself a "pre existing cognitive specialization": rather than needing explicit instruction on how to speak their native language, or having vocabulary and syntactical rules of a specific language present in their brains from birth, children seem to be genetically pre disposed to learn language.
Артықшылықтары
Новак пен Зигмундтың пікірінше, тіл – біз білетін адам өмірі үшін маңызды жайт. Әлеуметтік топ мүшелерімен сөз арқылы байланысу қабілеті болмаса, өзара жақсылық жасау (яғни, қызметтерге жауап беру) болмайды, және ортақ игілік үшін бірлесіп жұмыс істеудің жолы да болмайды. Қарым-қатынастағы артық нәрсе ретінде қарастырылатын, тіпті бейімделуге көмектесетін де нәрсе болуы мүмкін. Басқа адамдар туралы ақпараттың таралуы, тіпті ол жаман болса да, әлеуметтік интеллекттің белгісі және заңсыз әрекеттерге қарсы кедергі ретінде қызмет ете алады. Оның бейімделу құндылығы сыртқы және ішкі компоненттерден тұрады: юмор сыртқы ортада ортақ пайдаланғанда әлеуметтік байланысты нығайтады, ал жеке ойда ләззат алғанда қуаныш сыйлайды. Сонымен қатар, Джонсон Фрей (2003) құралдарды қолданудағы адамның ерекше қабілетін ұсынды. Джонсон Фрейдің сөзіне қарағанда, адамның құралдарды қолдану дағдысы тек қана дамыған сенсомоторлық қабілеттеріне емес, күрделі танымдық механизмдерге негізделген. Мидың қозғалыс аймақтарындағы физикалық қабілет ретінде қарастырылмастан, Джонсон Фрей құралдарды қолдануды танымдық құбылыс ретінде жіктеуді ұсынады, себебі оның негізі танымда жатыр. Ал философиялық тұрғыдан алғанда, Бойер (2003) «діни ойлау мен мінез-құлық» – мидың қызметінің қосымша нәтижесі ретінде пайда болған және табиғи іріктеу арқылы дамуын жалғастырған ерекше қабілет екенін айтады. Крюгер және авторлар (2007) сенімнің, көмек пен игіліктің негізін құратын және адамдардың әлеуметтік өзара әрекеттесуіне бастайтын танымдық қабілет екенін дәлелдеді.
According to Nowak and Sigmund, language is essential to human life as we know it. Without the ability to verbally communicate with members of our social group, there would be no reciprocity (that is, returning of favors), and no way to cooperate with one another for a greater good. to be a superfluous aspect of human communication, may even serve an adaptive purpose. The spread of information about other people, even if it is malicious, may serve as an indicator of social intelligence and a way to deter illicit behaviors. Its adaptive value has both extrinsic and intrinsic components: humor facilitates social bonding if shared extrinsically, and provides pleasure if enjoyed in one's own mind. In addition, Johnson Frey (2003) proposed a unique human specialization for tool use. According to Johnson Frey, humans' ability to use tools is based on complex cognitive mechanisms, not just advanced sensorimotor skills. Rather than it being considered a purely physical specialization based only in motor areas of the brain, Johnson Frey argues that tool use should be classified as a cognitive phenomenon due to its foundation in cognition. On a more philosophical level, Boyer (2003) argues that "religious thought and behavior" is a specialization that originally developed as a by product of brain function, and its adaptive purposes led to its continued evolution by natural selection. Krueger et al. (2007) have argued that trust, which may form the foundation for helping and altruism and thus the basis of human social interaction, is also a cognitive specialization.
Адам емес приматтарда
Адамзаттың ең жақын туыстары, ұлы маймылдар, бірнеше ерекше мінез-құлықтарды дамытқан: орангутандар ағаштарға өрмелеуде шебер, ал шимпанзелер мен гориллалар бунақтарымен жүруге бейімделген. Керісінше, когнитивтік және мінез-құлықтық бейімделулермен қатар, шимпанзелер табиғи іріктеу арқылы одан да күрделі әлеуметтік дағдыларды қабылдаған болуы мүмкін, соның ішінде өзін-өзі тану қабілеті (шимпанзелердің "көзілдірік тестінен" сәтті өтуімен көрсетілген). Бұл тапсырма – жануардың айнадағы өз бейнесін тануымен аяқталатын сынақ – ой-қиялының дамуының бастапқы құрылыс блогы деп есептеледі. Резус маймылдары да белгілі бір оқиғалар мен заттарды еске түсіретін кезде түсіне алатындары дәлелденген, бұл әлеуметтік қарым-қатынастарды құрудың маңызды бөлігі болып табылады, себебі адам өзіне кім қарыз екенін, кімге сенуге болатынын және қоғамда сәтті өмір сүру үшін кімнен сақтану керектігін білуі керек.
Humankind's closest ancestors, the great apes, have evolved a number of specialized behaviors: orangutans are specialists at climbing trees, while chimpanzees and gorillas have evolved to walk on their knuckles. In contrast, in addition to cognitive behavioral adaptations, it is possible that chimpanzees have acquired more socially advanced skills through natural selection, including self recognition (indicated by chimpanzees' established ability to pass the "mirror test"). This task—in which a successful trial is simply one in which an animal recognizes itself in a mirror—is thought to be a basic building block of theory of mind development. Rhesus monkeys have also been shown to realize when they remember certain events and items, which is considered to be an instrumental building block in the formation of social relationships, as one must remember who owes him favors, who he can trust, and who he should avoid in order to prosper in the community.
Басқа жануарларда
Жақындағы зерттеулер когнитивтік мамандану приматтарға ғана тән емес екенін көрсетті: үй жануарлары, атап айтқанда иттер, адамның мінез-құлқы мен қарым-қатынасын түсінуге қабілетті белгілерді көрсетеді, бұл олардың адам иелерінен тамақ, баспана және махаббат алу мүмкіндігін арттыратын әлеуметтік когнитивтік мамандануды көрсетеді. Адамның мінез-құлқының көрсеткіштеріне сезімталдық таныту және оған лайықты жауап беру иттерге түр ретінде тірі қалуға және дамуға мүмкіндік берді. Бұл өзіне-өзінің қарапайым түсінігін көрсететін белгі, жануарлар әлеміндегі организмдердің сананың негізгі теориясының дамуына қосымша дәлелдер келтіреді. Құмырсқалар, аралар және басқа да жәндіктер де жоғары навигациялық дағдылар мен бірнеше қарапайым әлеуметтік қарым-қатынас қабілеттерін қоса алғанда, әртүрлі мамандануларға сәйкес келетін мінез-құлықтарды дамытты. Адаптивтік когнитивтік эволюция көгершіндердің заттарды топтастыру қабілеті (жаңа ортаны өңдеуге және бейімделуге көмектесетіні дәлелденді), қарғаларда құралды өзгерту және пайдалану, сондай-ақ галкаларда мәселелерді шешу және "шығармашылық" құралдарды өзгерту арқылы зерттелді.
More recent evidence has shown that cognitive specialization is not just present in primates: domesticated dogs may show signs of understanding human behavior and communication, indicating a social cognitive specialization that is argued to make them more likely to receive food, shelter and love from their human owners. Being receptive to human behavioral indicators and responding accordingly has allowed dogs to survive and thrive as a species. Bottlenose dolphins and elephants have also been shown to pass the "mirror test" explained above. This indication of some elementary self awareness provides more evidence for foundational theory of mind skills in organisms throughout the animal kingdom. Ants, bees, and other insects have also evolved behaviors consistent with various specializations, including advanced navigational skills and several basic social communication abilities. Adaptive cognitive evolution has been examined in pigeons' ability to group objects (which is argued to support their processing of and adaptation to novel environments), problem solving and "creative" tool modification among rooks, and tool use in crows.