Кіріспе
Жоғары сапалы жағажайларға сертификация
Көк Ту – бұл Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі білім беру қорының (FEE) жағажай, марина немесе тұрақты қайық туризмін ұйымдастыратын оператордың оның стандарттарына сәйкес келетінін растайтын сертификаты. Көк Ту – FEE-ге тиесілі тауар белгісі, ол 77 мүше елдегі 65 ұйымнан тұратын коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйым. FEE-нің Көк Ту критерийлері сапа, қауіпсіздік, экологиялық білім беру және ақпарат, қызмет көрсету және жалпы экологиялық басқару стандарттарын қамтиды. Көк Ту белгісі жағажайларға, мариналарға және тұрақты қайық туризмін ұйымдастыратын операторларға олардың жоғары экологиялық және сапалық стандарттарын көрсету мақсатымен ізделіп отырылады. FEE «сыйлықтар» деп аталатын сертификаттарды жыл сайын FEE мүше елдерінің жағажайлары мен мариналарына береді. Сыйлықтар жыл сайын 5 маусымда Еуропа, Канада, Марокко, Тунис және осы сияқты географиялық орналасқан басқа елдер үшін, ал 1 қарашада Кариб бассейні, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және оңтүстік жарты шардың басқа елдері үшін жарияланады. Еуропалық Одақта су сапасы стандарттары ЕО Су аясындағы директивасына енгізілген. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Испания 1987 жылдан бері марапаттаулар басталғаннан бастап кез келген жылда басқа елдерге қарағанда көбірек Көк Ту жағажайларына ие болды.
2015 жылғы марапаттар
2015 жылғы марапаттаулардың нәтижесінде әлем бойынша барлығы 4 154 Көк Ту осылай желбіреп тұр.
2015 жылы қолданыста болған көк ту кестесі
Төмендегі кестеде 2015 жылы табыс етілген және қолданыстағы Көк Тулар (жағажайлар және мариналар үшін) тізімі келтірілген. Кесте елдер бойынша Көк Тулардың жалпы санын, сондай-ақ халыққа, аумаққа немесе әр елдің жағалау сызығының ұзындығына шаққандағы Көк Тулар санын көрсету үшін сұрыптауға болады. +Ел Көк Тулы жағажайлар1,000,000 халқына шаққандағы Көк Тулы жағажайлар1,000,000 халқына шаққандағы Көк Тулардың жалпы саны10,000 км² аумаққа шаққандағы Көк Тулы жағажайлардың тығыздығы10,000 км² аумаққа шаққандағы Көк Тулардың жалпы тығыздығы100 км жағалауға шаққандағы Көк Тулы жағажайлар 0303342,00013,94335420.008.770.002.150.00 12902110,754,52830,528670.461.211.644.267.46 72110 1010117,606,551110,8793540.921.050.630.721.98 26603233,739,9009,984,670202,0800.120.210.000.010.00 1700174,906,00051,1001.2903.463.463.323.321.31 992001194,435,05656,5945,83525.7030.2120.1423.681.95 570057801,6009,25164866.1266.1257.2957.298.18 2505003005,515,28743,0947,31437.8950.2248.5064.282.86 21002110,090,00048,3101,2880.690.691.451.450.54 2002 (аумақтарын қоса)39498049265,073,482632,7604,6684.385.524.505.676.11 42106014882,046,000357,0222,3890.481.881.094.311.63 395 9143411,257,285131,95713,67637.7538.4632.2132.813.11 372636319,326103,0004,9709.3931.320.290.970.06 1200131,324,171,3543,287,2637,5000.010.010.040.040.17 8360894,422,10070,2735,57616.7317.1910.5310.815.11 363039 34267040960,067,554301,3187,6003.754.747.479.462.96 2002127,748,513377,97329,7510.020.020.050.050.007 5005 1630191,990,30064,5894984.505.501.391.701.81 30033,349,87265,300901.491.490.770.775.56 9009413,6273161972.422.4231.6531.650.51 201021 180018624,00013,81229430.4530.4513.7613.766.46 23002331,538,660446,5501,8350.510.510.360.360.87 (аумақтарын қоса)59112017116,525,75141,5438152.486.419.8725.525.03 02134,318,700270,46715,1340.460.690.070.110.01 1354224,830,000323,80225,1480.622.280.090.340.01 1700174,906,00051,1001.2903.463.463.323.321.31 30603638,100,700312,6854400.130.240.160.291.14 29915932310,627,25092,0902,75321.1722.4924.4325.958.17 921123,982,0008,8705011.261.765.647.891.00 400421,498,616238,3912250.180.180.170.170.79 1001 1333192,038,19320,273742.943.932.963.958.11 468126652,980,0001,221,0372,7981.551.550.670.672.93 578101568445,828,172505,9926,77710.7612.469.7411.287.27 9120219,283,722450,2953,2184.098.620.841.781.18 1001 28203010,327,800163,6101,1480.480.580.310.370.44 43622045871,517,100783,5627,2003.904.103.563.743.88 244028 4004 1123612168,138,484248,53212,429 4206
Тарих
"Көк ту" 1985 жылы Францияда Еуропадағы қоршаған ортаны қорғау білім беру қорының (Office français de la Fondation pour l'Education à l'Environnement en Europe) пилоттық жобасы ретінде құрылды. Бұл жоба француздық жағалау қалаларына кәріз суларын тазарту және шомылу суының сапасы бойынша белгіленген талаптарға сәйкес "Көк ту" марапатын беруді көздеді. 1985 жылы Франциядағы 11 қала марапат алды.
1987 жылы Еуропалық қоғамдастық деңгейінде көк ту
1987 жыл "Еуропаның қоршаған орта жылы" деп жарияланды және Еуропалық комиссия осы жылғы Еуропалық қауымдастықтың қызметін дамытуға жауапты болды. Еуропадағы қоршаған ортаны оқыту қоры (FEEE) комиссияға "Көк ту" ұғымын ұсынды, және "Еуропаның қоршаған орта жылы" іс-шараларының бірі ретінде "Көк ту" бағдарламасын іске қосу туралы келісімге келді. Француздық "Көк ту" тұжырымдамасы еуропалық деңгейде кеңейтіліп, қалдықтарды басқару, жағалауды жоспарлау және қорғау сияқты қоршаған ортаны басқарудың басқа да салаларын қамтыды. Жағажайлардан өзге, мариналар да "Көк ту" алуға құқылы болды. 1987 жылы 10 елден 244 жағажай мен 208 марина "Көк ту" белгісімен марапатталды.
Жетістік
Жыл сайын "Көк ту" белгісімен марапатталған нысандардың саны артып келеді. Осы жылдар ішінде критерийлерге қатысты талаптар қатаңдатылды. Мысалы, 1992 жылы бағдарлама ЕЭҚ шомылу сулары директивасындағы шектеулі нормативтік көрсеткіштерді міндетті критерийлер ретінде пайдалана бастады, сондай-ақ осы жылы барлық қатысушы елдерде "Көк ту" критерийлері біркелкі болды.
Еуропалық Одақтан тыс жерлерде
2001 жылы FEEE ережелері FEEE мақсаттарын бөлісетін Еуропалық емес ұлттық ұйымдарға мүше болуға мүмкіндік беру үшін өзгертілді және атаудан "Еуропа" сөзін алып тастап, атауын Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі білім беру қоры (FEE) деп өзгертті. Еуропалық Одақтан тыс көптеген ұйымдар мен органдар FEE-ге қосылды. 2001 жылы Оңтүстік Африка және бірнеше Кариб елдері қосылды. FEE БҰҰ-ның қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы (UNEP) және БҰҰ-ның Әлемдік туризм ұйымы (UN WTO) мен бірлесіп бағдарламаны Еуропадан тыс аймақтарға тарату бойынша ынтымақтастық жасайды. Оңтүстік Африка, Канада, Марокко, Тунис, Жаңа Зеландия және Кариб аймағындағы төрт ел FEE мүшелері болып табылады. Аруба мен Бразилия қазіргі таңда бағдарламаның пилоттық кезеңінде, ал Иордания, Македония, Түркі және Кайкос аралдары, Украина және Біріккен Араб Әмірліктері "Көк ту" бағдарламасын іске асыруға кірісті. FEE стандарттары аймақтың ерекше экологиялық жағдайларын ескере отырып, жағажайларға қойылатын талаптарда аймақтық өзгерістерге мүмкіндік береді. 2006 жылдан бастап кейбір өзгерістермен халықаралық талаптар жиынтығы қолданылуда.
Ұйымның тұрақты қайықпен туристік операторларға үлесін кеңейту
2016 жылы «Көк Ту» табиғатты қарау (қытындарды қарау, құстарды қарау, клеткада суға түсу және т.б.), ойын-сауық балық аулау, су астына түсу және экипажбен жалға алу сияқты қайықпен жүзе отырып ұйымдастырылатын туристік қызметтерін кеңейтті. Сертификатталған туроператорлар өздерінің қайықтарының және жалпы бизнесінің тұрақты түрде жұмыс істеуіне қатысты талаптарды орындауға міндетті.
Қазіргі бағдарлама
2015 жылы әлем бойынша 4 154 жағажай мен маринаға «Көк Ту» марапаты табысталды. «Көк Ту» бағдарламасына 44 ел қатысады, сондай-ақ АҚШ-тың екі аумағы: Багам аралдары, Бельгия, Бразилия, Болгария, Канада, Коста-Рика, Хорватия, Кипр, Дания, Доминикан Республикасы, Эстония, Франция, Германия, Грекия, Исландия, Үндістан, Ирландия, Израиль, Италия, Иордания, Латвия, Литва, Мальта, Мексика, Черногория, Марокко, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Норвегия, Панама, Польша, Португалия, Пуэрто-Рико, Румыния, Сербия, Словения, Оңтүстік Африка, Испания, Швеция, Тунис, Тринидад және Тобаго, Түркия, Біріккен Араб Әмірліктері, Ұлыбритания, Украина және АҚШ Виргин аралдары.
Қоршаған ортаны басқару
Маринаның экологиялық саясаты мен жоспарын әзірлеу. Жоспарға су, қалдықтар мен энергия тұтыну, денсаулық және қауіпсіздік мәселелері, сондай-ақ, мүмкіндігі болса, экологиялық таза өнімдерді пайдалану туралы сілтемелер енгізілуі керек. Қауіпті қалдықтарды (бояулар, еріткіштер, кемелерден сыпырылған қалдықтар, суға қарсы жабындар, батареялар, пайдаланылған майлар, сигнальдық шамдар) сақтау үшін жеткілікті, дұрыс белгіленген және бөлек контейнерлер болуы тиіс. Қалдықтар лицензиясы бар мердігермен өңделуі және қауіпті қалдықтарды қабылдауға лицензиясы бар объектіде жойылуы керек. Жеткілікті және тиімді басқарылатын қоқыс жәшіктері мен/немесе контейнерлері болуы тиіс. Қалдықтар лицензиясы бар мердігермен өңделуі және лицензиясы бар мекемеде жойылуы керек. Маринада шишалар, банкалар, қағаз, пластик, органикалық материалдар сияқты қайта өңдеуге жарамды қалдықтарды қабылдау мүмкіндігі болуы керек. Маринада балласт суын соруға арналған жабдықтар бар. Маринада дәретхана суын соруға арналған жабдықтар бар. Барлық ғимараттар мен жабдықтар дұрыс күтілуі және ұлттық заңнамаға сәйкес болуы тиіс. Марина қоршаған табиғи және құрылыс ортасымен үйлесімді болуы керек. Жақсы жабдықталған, таза және дұрыс белгіленген санитарлық бөлмелер, оның ішінде жуу және ауыз сумен қамтамасыз ету керек. Лицензиясы бар сарқынды суларды тазарту станциясына бақыланған түрде сарқынды су шығарылуы тиіс. Егер маринада кемелерді жөндеу және жуу аймақтары болса, ластанушы заттар канализация жүйесіне, маринаның жері мен суына немесе табиғи ортаға түспеуі керек. Тұрақты көлікті қолдау. Марина аумағында белгіленген аймақтардан басқа жерде тұрақтап немесе жүргізуге рұқсат жоқ.
Қауіпсіздік және қызмет көрсету
Қажетті, таза және жақсы көрсетілген құтқару, алғашқы медициналық жәрдем және өрт сөндіру құралдары болуы керек. Жабдықтар ұлттық органдармен бекітілуі тиіс. Ластану, өрт немесе басқа да жазатайым оқиғаларға дайындық жоспары жасалуы керек. Қауіпсіздік шаралары мен ақпарат маринада жариялануы тиіс. Электр қуаты мен су кемелерге қосылу орындарында болуы керек, орналымдар ұлттық заңнамаға сәйкес мақұлдалуы тиіс. Мүгедектер үшін қолайлы жағдайлар жасалған. Маринада әртүрлі нысандардың орналасқан жерін көрсететін карта ілінген болуы керек.
Жабайы табиғатқа негізделген нақты іс-әрекеттерге қосымша критерийлер
Жоғарыда келтірілген критерийлер Көк Ту белгісін алуға ниеттенген барлық туроператорларға қолданылады. Сонымен қатар, киттерді, құстарды, етесіптерді қарау, клеткада суға түсу, ойын-сауықпен балық аулау және суға шому қызметтерін ұсынатын туроператорлар тиісті әрекет түрі үшін қосымша критерийлерді орындауы керек. Бұл критерийлер әртүрлі туристік тәжірибелерге бейімделген және олармен байланысты нақты экологиялық мәселелерді ескереді. Оларға мысал ретінде әртүрлі жануар түрлеріне жақындау қашықтығы, жабдықты дұрыс пайдалану және ойын-сауықпен балық аулау кезінде ұсталған жануарларға гуманды қарым-қатынас жатады.