Уалрас заңы: Жалпы тепе-теңдік теориясының негіздері
Walras's law
Уалрас заңы: экономикалық тепе-теңдік теориясы, артық сұраныс пен ұсыныстың қарымын көрсетеді. Л.Уалрас пен О.Ланге еңбектерінен. Бағалар, нарықтар тепе-теңдігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономикалық заң
Economic law
Уолрас заңы – бұл жалпы теңгерім теориясындағы қағида, ол бюджеттік шектеулер артық сұраныстың (немесе керісінше, артық ұсыныстың) мәндері бағалар жалпы теңгерім бағалары болса да нөлге тең болуы керек екенін көрсетеді. Яғни:
Walras's law is a principle in general equilibrium theory asserting that budget constraints imply that the values of excess demand (or, conversely, excess market supplies) must sum to zero regardless of whether the prices are general equilibrium prices. That is:
мұндағы – j тауарының бағасы, ал – және – сәйкесінше j тауарының сұранысы мен ұсынысы.
where is the price of good j and and are the demand and supply respectively of good j.
Уолрас заңы Лозанна университетінің экономисі Леон Уолрасқа есім берілген, ол бұл ұғымды 1874 жылғы «Таза экономика элементтері» еңбегінде қалыптастырған. Бұл ұғымды Джон Стюарт Милл 1844 жылғы «Саяси экономиканың белгісіз мәселелері туралы» эсселерінде бұрын, бірақ математикалық тұрғыдан азырақ дәлдемемен білдіргенімен, Уолрас математикалық түрде эквивалентті ұғымды атап көрсеткен. Кез келген нақты нарықты қарастырғанда, экономикадағы басқа барлық нарықтар теңгерімде болса, онда осы нақты нарық та теңгерімде болуы керек деген математикалық тұжырымды ол атап өтті. «Уолрас заңы» терминін Оскар Ланге Сей заңынан ажырату үшін енгізген. Кейбір экономикалық теоретиктер бұл терминді артық сұраныстың жалпы сомасы артық ұсыныстың жалпы сомасынан аспайды деген нашар тұжырымға сілтеме жасау үшін де пайдаланады.
Walras's law is named after the economist Léon Walras of the University of Lausanne who formulated the concept in his Elements of Pure Economics of 1874. Although the concept was expressed earlier but in a less mathematically rigorous fashion by John Stuart Mill in his Essays on Some Unsettled Questions of Political Economy (1844), Walras noted the mathematically equivalent proposition that when considering any particular market, if all other markets in an economy are in equilibrium, then that specific market must also be in equilibrium. The term "Walras's law" was coined by Oskar Lange to distinguish it from Say's law. Some economic theorists also use the term to refer to the weaker proposition that the total value of excess demands cannot exceed the total value of excess supplies.
Анықтамалар
Белгілі бір тауар нарығы тепе-теңдікте болады, егер барлық тауарлардың қазіргі бағаларында потенциалды сатып алушылардың сұранысы потенциалды сатушылардың ұсынысына тең болса. Мысалы, егер бүгінгі күні шиенің 1 фунт бағасы 1 доллар болса. Егер барлық шие өсірушілер аптасына 500 фунт шиені 1 доллардан сатуға дайын болса, ал барлық потенциалды тұтынушылар 1 доллардан 1 фунт шиені аптасына 500 фунт сатып алуға дайын болса, онда шие нарығы тепе-теңдікте болады, себебі шиенің тапшылығы немесе артықшылығы жоқ. Экономикадағы барлық нарықтар ішінара тепе-теңдікте болса, экономика жалпы тепе-теңдікте болады. Ғана емес шие нарығы, сонымен қатар барлық тауарлар нарығы (алма, автомобиль және т.б.), барлық ресурстар (еңбек және экономикалық капитал) және барлық қаржылық активтер, оның ішінде акциялар, облигациялар және ақша да тепе-теңдікте болуы керек. "Артық сұраныс" – нарықта белгілі бір бағада тепе-теңдік болмаған жағдай, себебі сұраныстағы тауар бірліктерінің саны сол бағада ұсынылған санынан асып түседі. Артық сұраныс экономикалық тапшылыққа алып келеді. Теріс артық сұраныс артық ұсыныспен тең, онда тауардың немесе ресурстың экономикалық артықшылығы болады. "Артық сұраныс" термині сұраныс пен ұсыныс арасындағы алгебралық айырманы, оң немесе теріс мәнін білдіру үшін де қолданылуы мүмкін.
A market for a particular commodity is in equilibrium if, at the current prices of all commodities, the quantity of the commodity demanded by potential buyers equals the quantity supplied by potential sellers. For example, suppose the current market price of cherries is $1 per pound. If all cherry farmers summed together are willing to sell a total of 500 pounds of cherries per week at $1 per pound, and if all potential customers summed together are willing to buy 500 pounds of cherries in total per week when faced with a price of $1 per pound, then the market for cherries is in equilibrium because neither shortages nor surpluses of cherries exist. An economy is in general equilibrium if every market in the economy is in partial equilibrium. Not only must the market for cherries clear, but so too must all markets for all commodities (apples, automobiles, etc.) and for all resources (labor and economic capital) and for all financial assets, including stocks, bonds, and money. 'Excess demand' refers to a situation in which a market is not in equilibrium at a specific price because the number of units of an item demanded exceeds the quantity of that item supplied at that specific price. Excess demand yields an economic shortage. A negative excess demand is synonymous with an excess supply, in which case there will be an economic surplus of the good or resource. 'Excess demand' may be used more generally to refer to the algebraic value of quantity demanded minus quantity supplied, whether positive or negative.
Уолрастың заңы
Уолрас заңы бойынша барлық нарықтардағы артық сұраныстың құнының қосындысы, экономиканың жалпы тепе-теңдікте болуына қарамастан, нөлге тең болуы керек. Бұл, егер бір нарықта оң артық сұраныс болса, басқа бір нарықта теріс артық сұраныс болуы тиіс екенін білдіреді. Осылайша, егер бір нарықтан басқа барлық нарықтар тепе-теңдікте болса, онда соңғы нарық та тепе-теңдікте болуы керек. Бұл соңғы тұжырым көбінесе формалды жалпы тепе-теңдік модельдерінде қолданылады. Атап айтқанда, m агент және n тауар бар модельде жалпы тепе-теңдікті сипаттау үшін модельдеуші n-1 тауар үшін нарықты тазалауды (market clearing) жүзеге асырып, "n-шы нарықты тазалау шартын қалдыра алады". Бұл жағдайда модельдеуші барлық m агенттің бюджеттік шектеулерін (теңдікпен) қамтуы керек. Барлық m агент үшін бюджеттік шектеулерді қолдану Уолрас заңының орындалуын қамтамасыз етеді, соның салдарынан n-шы нарықты тазалау шарты артық болады. Мысалы, экономикада тек вишня мен алма ғана бар, басқа нарықтар жоқ делік. Бұл ақшасыз айырбас экономикасы, сондықтан вишня алмаға, ал алма вишняға саудаланады. Егер вишняға артық сұраныс нөлге тең болса, онда Уолрас заңы бойынша алмаға артық сұраныс та нөлге тең болады. Егер вишняға артық сұраныс болса, онда алмаға артық ұсыныс (немесе теріс артық сұраныс) болады; және вишняға артық сұраныстың нарықтық құны алманың артық ұсынысының нарықтық құнына тең болады. Уолрас заңының орындалуын қамтамасыз ету үшін әрбір агенттің бюджеттік шектеуі теңдікпен орындалуы керек. Агенттің бюджеттік шектеуі – агенттің жоспарланған шығындарының жалпы нарықтық құны, болашақ тұтыну үшін үнемдеуді қоса алғанда, агенттің күтілетін кірісінің жалпы нарықтық құнынан кем немесе тең болуы керек, облигациялар немесе ақша сияқты қаржылық активтерді сатуды қоса алғанда. Агенттің бюджеттік шектеуі теңдікке сәйкес болған кезде, агент тауарларды тегін алуды жоспарламайды (мысалы, ұрлау арқылы), сондай-ақ агент кез келген тауарларды тегін беруді жоспарламайды. Егер әрбір агенттің бюджеттік шектеуі теңдікпен орындалса, онда барлық агенттердің барлық тауарларға жоспарланған шығындарының (жинақтауды қоса алғанда, ол болашақ сатып алуларды білдіреді) жалпы нарықтық құны барлық агенттердің барлық тауарлар мен активтерді жоспарланған сатуының жалпы нарықтық құнына тең болуы керек. Осыдан экономикадағы жалпы артық сұраныстың нарықтық құны нөлге тең болуы керек, бұл Уолрас заңының тұжырымы. Уолрас заңы бойынша, егер n нарық болса және олардың n-1-і тепе-теңдікте болса, онда соңғы нарық та тепе-теңдікте болуы керек, бұл тепе-теңдіктің бар екенін дәлелдеудегі маңызды қасиет.
Walras's law states that the sum of the values of excess demands across all markets must equal zero, whether or not the economy is in a general equilibrium. This implies that if positive excess demand exists in one market, negative excess demand must exist in some other market. Thus, if all markets but one are in equilibrium, then that last market must also be in equilibrium. This last implication is often applied in formal general equilibrium models. In particular, to characterize general equilibrium in a model with m agents and n commodities, a modeler may impose market clearing for n – 1 commodities and "drop the n th market clearing condition." In this case, the modeler should include the budget constraints of all m agents (with equality). Imposing the budget constraints for all m agents ensures that Walras's law holds, rendering the n th market clearing condition redundant. In the former example, suppose that the only commodities in the economy are cherries and apples, and that no other markets exist. This is an exchange economy with no money, so cherries are traded for apples and vice versa. If excess demand for cherries is zero, then by Walras's law, excess demand for apples is also zero. If there is excess demand for cherries, then there will be a surplus (excess supply, or negative excess demand) for apples; and the market value of the excess demand for cherries will equal the market value of the excess supply of apples. Walras's law is ensured if every agent's budget constraint holds with equality. An agent's budget constraint is an equation stating that the total market value of the agent's planned expenditures, including saving for future consumption, must be less than or equal to the total market value of the agent's expected revenue, including sales of financial assets such as bonds or money. When an agent's budget constraint holds with equality, the agent neither plans to acquire goods for free (e. g., by stealing), nor does the agent plan to give away any goods for free. If every agent's budget constraint holds with equality, then the total market value of all agents' planned outlays for all commodities (including saving, which represents future purchases) must equal the total market value of all agents' planned sales of all commodities and assets. It follows that the market value of total excess demand in the economy must be zero, which is the statement of Walras's law. Walras's law implies that if there are n markets and n – 1 of these are in equilibrium, then the last market must also be in equilibrium, a property which is essential in the proof of the existence of equilibrium.
Еңбек нарығы
Неоклассикалық макроэкономикалық тұжырымдама Уолрас заңына сәйкес, егер барлық тауар нарықтары тепе-теңдікте болса, еңбек нарығы да тепе-теңдікте болуы тиіс деп тұжырымдайды. Осылайша, неоклассикалық тұжырымдама бойынша Уолрас заңы Кейнстің мына тұжырымына қарсы келеді: еңбек нарығында теріс артық сұраныс, демек, еріксіз жұмыссыздық болуы мүмкін, тіпті тауар нарықтары тепе-теңдікте болған жағдайда да. Кейнстік жауап ретінде мынаны айтуға болады: бұл неоклассикалық көзқарас қаржы нарықтарын ескермейді, оларда артық сұраныс (мысалы, "ликвидтік тұзақ") пайда болуы мүмкін, бұл еңбек ұсынымын артық қылып, нәтижесінде уақытша еріксіз жұмыссыздыққа әкелуі мүмкін, тіпті тауар нарықтары тепе-теңдікте болса да.
Neoclassical macroeconomic reasoning concludes that because of Walras's law, if all markets for goods are in equilibrium, the market for labor must also be in equilibrium. Thus, by neoclassical reasoning, Walras's law contradicts the Keynesian conclusion that negative excess demand and consequently, involuntary unemployment, may exist in the labor market, even when all markets for goods are in equilibrium. The Keynesian rebuttal is that this neoclassical perspective ignores financial markets, which may experience excess demand (such as a "liquidity trap") that permits an excess supply of labor and consequently, temporary involuntary unemployment, even if markets for goods are in equilibrium.