Ирландия тарихы: Хью Мэгир, 1600 ж. қайтыс болған Магир тайпасының басшысы, Англияның Ирландияны жаулауына қарсы күрескен. Тайпа мүшелері, соғыс, саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аод Маг Уидхир, ағылшын тілінде Хью Магуайр (1600 жылы қайтыс болды) – ирланд Магуайр тайпасының басшысы және Елизавета I патшалығы тұсында Ферманаг лорды болған. Ол Тоғыз жылдық соғыстың бір бөлігі ретінде Ирландияны Тюдорлардың жаулап алуына қарсы күресіп, шайқаста қаза тапты.
Aodh Mag Uidhir, anglicised as Hugh Maguire (died 1600) was Chief of the Name of the Irish clan Maguire and Lord of Fermanagh during the reign of Elizabeth I. He died in battle resisting the Tudor conquest of Ireland as part of the Nine Years War.
Ерте мансап
Хью Магуайр – Куконнахт Магуайр мен Манус қызы Нуала О’Доннеллдің үлкен ұлы болды. Магуайрдың елі Ольстер провинциясының оңтүстік бөлігінде орналасқан, орман, көлдер және өзендермен жабылғандықтан, оған жол табу қиын болды. Тәж билігі тайпаны бағындыруға үнемі тырысты, ал 1586 жылы Магуайр ағылшыздарға бағынып, патшаға 500 бұқа төлеу шартымен кешірілді, оның 200-ін лорд-орынбасары сэр Джон Перрот Магуайрды елдің капитаны етіп тағайындау туралы ұсыныс жасағаны үшін өзіне алды; Магуайр Дублин қамалында адалдығын білдіретін үш кепілдік бергеніне қарамастан, бұл ұсыныс іске аспады. 1587 жылы Магуайр Арт О’Нилл әскерлерімен бірге Даунға шапқышылық жасаған шотландтықтарға шабуыл жасап, тонады; олар Эрне өзеніне қайтып келе жатқанда Магуайр О’Ниллдің әскеріне шабуыл жасап, көптерін өлтіріп, жаралады. 1588 жылы ол сэр Брайан О’Рурк, Берктер және испандықтармен Ирландияның солтүстік және батыс жағалауында испандық Армадасының қирауынан кейін одақтасты. Содан кейін ол Хью О’Нилл, Тайронның 2-графы Кон МакШейн О’Ниллді өлтіру жоспарына қатысты, ол лорд-депутат сэр Уильям Фицвильямнан қорғау сұрады.
Hugh Maguire was the eldest son of Cúconnacht Maguire and Nuala O'Donnell, daughter of Manus. Maguire's country was in the southern part of the province of Ulster, a terrain difficult of access as it was covered with forest, lakes and rivers. The crown authorities made sporadic attempts to subdue the clan, and in 1586 Maguire surrendered to the English and was pardoned in return for an agreement to pay 500 beeves to the crown, of which 200 were appropriated by the lord deputy, Sir John Perrot as his perquisite for proposing to make Maguire a captain of the country; this proposal was not carried through, even though Maguire had lodged three pledges for his loyalty in Dublin Castle. In 1587 Maguire, along with Art O'Neill's forces, attacked and plundered a party of Scots which had invaded Down; on their return towards the river Erne, Maguire attacked O'Neill's men and killed and wounded many of them. In 1588 he was in league with Sir Brian O'Rourke, the Burkes and the Spanish following the wreckage of the Spanish Armada on the north and west coasts of Ireland. Thereafter, he was implicated in the plot of Hugh O'Neill, 2nd Earl of Tyrone, to murder Con MacShane O'Neill, who petitioned the lord deputy, Sir William Fitzwilliam for protection.
Ферманганың иегері
1589 жылы Магуайр әкесінен кейін Ферманагтағы жерлерді мұраға алды, ол өздеріне қол жеткізбейтін Лох-Эрн аралдарындағы бекіністің қауіпсіздігіне сенді. Ол Фицвильямның патшаның билігін өз елінде жүзеге асыруға рұқсат беру талабына: «Сіздің шерифіңізге қош келдіңіз, бірақ оның құны қанша екенін [яғни, қадір-қасиеті] білдіріңіз. Егер менің халқым оның басын кесіп тастаса, мен оның құнын елден өндіріп аламын», – деп жауап берді. Оның айтуынша, ол шерифтің кірмейтіні үшін Фицвильямға 300 сиыр төлеген. Бірақ капитан Уиллис 100 сарбазбен шериф болып тағайындалды және рудың наразы мүшелері Магуайрға қарсы шығуға ынталандырылды. 1590 жылы Магуайр шерифті және оның әскерін шіркеуге тігіп, оларды қоршауға алды, сосын Тирон қоршауға алынғандарды өлімнен құтқару үшін араласты. Фицвильям елге шапқындап кірді, Магуайрды сатқын деп жариялады және Эннискилленді басып алды. Армағдың католик архиепископы Эдмунд МакГауранның қолдауымен, бірақ Тайронның қарсылығына қарамастан, Магуайр бірден Коннахтқа шапқындап кірді және жазғы күн тоғысында провинция президенті сэр Ричард Бингемнің әскерімен кездесті. Скиат на Феарт шайқасы Тюльскте өтті, тұман соншалықты тығыз болғандықтан, екі тараптың жақындығын тек атты әскерлері бір-біріне шапқанда ғана байқады. Бингемнің әскері лагеріне қашқан, ал Магуайр оларды қуды, бірақ кері қайтарылды және өзі де қуылды. Ирландиялықтар МакГауранды, ал ағылшындар Уильям Клиффордты жоғалтты. Магуайр еліне көптеген олжамен оралды. 1593 жылдың соңында Магуайр сэр Генри Багенал мен Тайронның Эрн өзенінен өтуіне кедергі келтіруге тырысқанда жараланды. Келесі жылдың маусым айында ол Тирконнелл лорды Хью Ро О'Доннеллмен бірге Эннискилленді қоршауға алды. Сэр Генри Дьюк гарнизонды босатуға тырысты, бірақ Магуайр оны Арни өзенінде тоқтатып, Бисквит Форды шайқасында (Beal atha na mBriosgaidh) жеңді. Келесі жылы ол Каванды қиратты және ағылшындар оны қайтадан сатқын деп жариялады.
In 1589 Maguire succeeded his father and inherited lands in Fermanagh with a retreat in the islands of Lough Erne which he considered impregnable. He retorted to Fitzwilliam's demand that he allow the queen's writ to run in his country: "Your sheriff shall be welcome but let me know his eric [ie. honour price] that if my people should cut his head off I may levy it upon the country". His argument was that he had already paid 300 beeves to Fitzwilliam to keep the sheriff out. Nevertheless, Captain Willis was made sheriff in command of 100 men, and disaffected members of the clan were encouraged to defy Maguire. In 1590 Maguire drove the sheriff and his men into a church and besieged them there, whereupon Tyrone intervened to save the besieged from death. Fitzwilliam then invaded the country, proclaimed Maguire a traitor, and took Enniskillen. Encouraged by the Catholic archbishop of Armagh, Edmund MacGauran, but opposed by Tyrone, Maguire invaded Connacht straight away and met with the army of Sir Richard Bingham, president of the province, on mid summer eve. The battle of Sciath na Feart took place at Tulsk, in a fog so dense that the sides only realised their proximity when their cavalries were almost upon one another. Bingham's men fled to their camp, and Maguire pursued but was repulsed and in his turn pursued. The Irish lost MacGauran; the English lost William Clifford. Maguire retired into his country with considerable spoil. At the end of 1593, Maguire was wounded in an attempt to prevent Sir Henry Bagenal and Tyrone from crossing the Erne. In June of the following year he besieged Enniskillen with Hugh Roe O'Donnell, Lord of Tyrconnell. Sir Henry Duke sought to relieve the garrison, but Maguire intercepted him at the Arney River and defeated him in the Battle of the Ford of the Biscuits (Beal atha na mBriosgaidh). In the following year he devastated Cavan and was again proclaimed a traitor by the English.
Тоғыз жылдық соғыс
Тоғыз жылдық соғыс (Ирландия) (1595–1603) кезінде Магуайр 1595 жылы Клонтибрет шайқасына қатысты, бұл ағылшындар үшін маңызды ерте жеңіліс болды, және 1596 жылы Муллагбракта ат әскеріне қолбасшылық етті. Ол сол жылдың соңында үкіметке бағынуын білдірді. 1598 жылы ол Сары Форд шайқасында қолбасшылық етті, онда Багенал қаза тауып, ағылшын армиясы талқандалды. 1599 жылы ол Томмондқа шабуыл жасап, Клэр графтығындағы Инчикин қамалын басып алды. 1600 жылдың басында ол Тайронның ат әскеріне Лейнстер және Мунстер науқандарында басшылық етті. 18 ақпанда Корктан бір шақырымдай жерде сэр Уорхэм Сент-Лежер оны тоқтатып алды. Магуайр Сент-Лежерді өлтірді, бірақ кездесуден кейін бірнеше сағаттан соң өзі алған жараларынан қайтыс болды. Оның асырап алған әкесі, діни қызметкері және оның полкінің барлық командирлері де қаза тапты. Магуайрдың өлімі көтерілісшілер үшін ауыр соққы болды. Ол ат әскері соғысы туралы жетілген және жаңа көзқарастарға ие болды; Сент-Лежер де солай болды, ал олардың кездесуі тек күш ғана емес, интеллектінің де қақтығысы болды.
During the Nine Years War (Ireland) (1595–1603), Maguire participated in the Battle of Clontibret in 1595, a significant early defeat for the English, and commanded the cavalry at Mullaghbrack in 1596. He sent in his submission to the government later in the year. In 1598, he held a command at the Battle of the Yellow Ford, at which Bagenal was slain and the English army annihilated. In 1599, he helped raid Thomond and took Inchiquin Castle, County Clare. In early 1600, he commanded Tyrone's cavalry in the Leinster and Munster campaigns. On 18 February, he was intercepted within a mile of Cork by Sir Warham St Leger. Maguire killed St Leger but died within a few hours of the encounter from the wounds he himself had sustained. His foster father, his priest, and all the commanders of his regiment were also killed. Maguire's death was a blow to the rebel cause. He had educated and advanced notions of cavalry warfare; so too did St Leger, and their meeting was as much one of minds as of force.
Әдебиетте
1861 жылы жазған «Ирландияның жылауы» («Eirinn a' Gul») поэмасында 19 ғасыр шотландтық гэль әдебиетінің көрнекті өкілі Уиллем Мак Дунлеибх, Айленд аймағындағы «Клеренстер» салдарынан босатылғанға дейін, Инис Фейл (Ирландия) туралы көптеген әңгімелерді еске алды, оларды ол Ислей аралындағы «Кейли» үйлерінде естіген. Содан кейін ол аштық пен ағылшын-ирландтық жер иелерінің тапсырысымен жасалған ұқсас жаппай шығарып тастаулардың ирланд халқына келтірген қырауын қайғымен атап өтті. Ол ерекше айқындығымен ирландтық тайпалардың басшыларын жоғалтуға өкінді, олар өз тайпаларын соғысқа бастап, «ежелгі және нағыз гэльдік басшылықты» қамтамасыз еткен. Мак Дунлеибх 19 ғасырдың ортасындағы ирланд республикашылдығы үшін күрескендердің Елизавета I-ге қарсы Тоғыз жылдық соғыста Қызыл Хью О’Доннелл, Хью О’Нилл және Хью Магуайр көрсеткен батырлық қасиеттеріне ие емес екенін қайғылы түрде айтады. Өкінішке орай, бірақ ирланд халқының болашағына үміт артып, Мак Дунлеибх сұрақ қойып аяқтайды: Сары Форд шайқасы мен Мойри өтегі шайқасында тұманнан шығып, шетелдік әскерлерді қырған ирландтық тайпа жауынгерлері енді қайда?
In his 1861 poem Eirinn a' Gul ("Ireland Weeping"), Uilleam Mac Dhunlèibhe, an important figure in 19th century Scottish Gaelic literature, recalled the many stories about his fellow Gaels in Inis Fáil (Ireland) he had heard in the Ceilidh houses of Islay, before that island was emptied by the Highland Clearances. He then lamented the destruction wreaked upon the Irish people by both famine and similar mass evictions ordered by Anglo Irish landlords. He particularly laments the loss of the Chiefs of the Irish clans, who led their clansmen in war and provided "leadership of the old and true Gaelic kind". Mac Dhunlèibhe comments sadly that the mid 19th century fighters for Irish republicanism had none of the heroic qualities shown by Red Hugh O'Donnell, Hugh O'Neill, and Hugh Maguire during the Nine Years War against Queen Elizabeth I. Sadly, but expressing hope for the future of the Irish people, Mac Dhunlèibhe closes by asking where are the Irish clan warriors who charged out of the mist and slaughtered the armies of the Stranger at the Battle of the Yellow Ford and the Battle of Moyry Pass.