Кіріспе

Генетикалық мутацияларға байланысты туа пайда болған тойын.

Туа пайда болған меланоциттік невус – нәрестелерде туған кезде кездесетін меланоциттік невустің (немесе тойынның) бір түрі. Бұл түрдегі туа белгісі дүние жүзіндегі нәрестелердің шамамен 1%-ында кездеседі; оның 15%-ы бас және мойын аймағында орналасқан.

Белгілері мен симптомдары

Туа біткен меланоциттік невус шектелі, ашық қоңырдан қара түске дейінгі дақ немесе жалақша түрінде көрінеді, консистенциясы әртүрлі болуы мүмкін, кез келген мөлшердегі және дененің кез келген бөлігінде орналасуы мүмкін. Меланоциттік невуспен салыстырғанда, туа біткен меланоциттік невус әдетте диаметрі ірірек болады және артық терминалды шашқа ие болуы мүмкін, бұл жағдай гипертрихоз деп аталады. Егер гипертрихозбен қатар ересек адамның диаметрінен асып кетсе, онда оны кейде алып түкті невус деп атайды; бірақ көбінесе осы ең ірі түрлер үлкен немесе алып туа біткен меланоциттік невус деп аталады. Ең ірі формалардың кездесу жиілігі шамамен 0,002% құрайды. Меланоциттік невустер баланың денесінің өсуімен пропорционалды өседі. Олар жетілген сайын қалыңдайды және көтеріңкі бола бастайды, бірақ бұл белгілер туғаннан-ақ болуы мүмкін. Терминалды шаштар, әсіресе жасөспін шақта, жиі пайда болады. Невус жетілген кезде түсі өзгеріп, беті өсулермен текстуралы болуы мүмкін. Нейрокутанды меланоз теріде алып туа біткен меланоциттік невус немесе алып емес невус болуымен байланысты. Нейрокутанды меланоздың алып туа біткен меланоциттік невусы бар пациенттердің 2%-45%-ында кездеседі деп есептеледі. Нейрокутанды меланоз теріде туа біткен меланоциттік невустардың және орталық нерв жүйесінің лептоменингтеріндегі меланоциттік ісіктердің болуымен сипатталады.

Себеп

Үлкен туа біткен невустер жүктіліктің алғашқы он екі аптасында, әдетте, эмбриональдық даму кезінде организм жасушаларында болатын мутация нәтижесінде пайда болады. Мутациялар кейде NRAS және KRAS ақуыздарын кодтайтын гендерде табылады. Оның алдын алуға белгілі әдіс жоқ.

Диагностика

Жағымды туа біткен невустер меланомаға ұқсас гистологиялық ерекшеліктерге ие болуы мүмкін, көбінесе ABCDE ережелерінің көпшілігін, тіпті барлығын бұзады. Туа біткен невустің кіші формаларының дерматоскопиялық белгілері оларды басқа пигментті жаңа түзілімдерден ажыратуға көмектеседі. Микроскопиялық тұрғыдан алғанда, туа біткен меланоциттік невустер екі маңызды ерекшелікпен сатып алынған невустерге ұқсас. Туа біткен невус үшін невус жасушалары дерманың терең қабаттарында табылады. Сондай-ақ, терең невус жасушалары нейроваскулярлық шоғырлармен бірге, шаш түбірлері, май бездері және тері асты май тінінің айналасында кездеседі. Мұндай қосымшалар мен тері асты тіні гипоплазиялық болуы мүмкін, немесе керісінше, гамартоманың белгілерін көрсетуі мүмкін.

Емдеу

Хирургиялық кесу – стандартты емдеу тәсілі. Кейбір мамандар туа біткен невиді емдеу үшін лазерлік шаш алуды қолдануды жақтады. Шағын туа біткен невилер үшін бұл қауіпсіз және тиімді болғанымен, үлкен зақымдарды лазермен жою, егер лазерге жетпеген невидің терең (дермальды) бөлігінен қатерлі ісік пайда болса, лазерлік хирург үшін жауапкершілік тудыруы мүмкін. Туа біткен невилерді лазермен емдеуден кейін немесе беткі кюреткадан кейін қайта пигментация пайда болуы осы алаңдаушылықты күшейтеді. Көптеген жағдайларда олар эстетикалық себептермен және психоәлеуметтік ауыртпалықты жеңілдету үшін хирургиялық жолмен алынады, бірақ үлкендері де қатерлі ісіктің алдын алу үшін кесіледі, бірақ жеке пациент үшін пайдасын бағалау мүмкін емес. Пролиферативті түйіндер көбінесе биопсияға жіберіледі және көбінесе, бірақ жүйелі емес, қатерсіз екені анықталады. Меланомаға айналу көрсеткіштері әдебиетте 2-ден 42%-ға дейін ауытқиды, бірақ көбінесе байқаушының бастапқы қателігіне байланысты олар осы спектрдің төменгі шегінде деп есептеледі.

Болжам

Ірі және әсіресе алып туа біткен дерматоздық жаңа түзілімдер қатерлі ісікке, меланомаға айналу қаупі жоғары. Олардың қатерліге айналу мүмкіндігі болғандықтан, барлық науқастарда туа біткен дерматоздық жаңа түзілімдерді жоспарлы түрде алып тастау және невоциттік жүктемені азайту – қалыпты клиникалық тәжірибе.