Тайван ұлттық идеясының қалыптасуы және дамуы

Кіріспе

Саяси идеология

Тайвань ұлтшылдығы – тайвань халқының қытай халқынан өзгеше, жеке ұлт екенін жариялайтын ұлттық қозғалыс. Тайваньның күрделі саяси жағдайының салдарынан, ол Қытайдан тәуелсіздік алу қозғалысымен тығыз байланысты, өзіндік үлттық сананы қалыптастыруға бағытталған. Бұл тарих, география және мәдениетті тайваньдық көзқарас тұрғысынан оқытуды, тайваньдық хоккиен, хакка және абориген тілдері сияқты тайваньның жергілікті тілдерін қолдауды, сондай-ақ басқа да салаларда реформалар жасауды қамтиды. Тайвань ұлтшылдығы 1945 жылға дейін жапон империализміне (немесе жапондық ұлтшылдығына) қарсы тұрғандықтан, қазіргі кезде қытай империализміне (немесе қытайлық ұлтшылдығына) қарсылық білдіргендігі және Қытайдан ерекше тайваньдық ұлттық сананы қолдағандығы үшін «антиимпериалистік» деп сипатталды.

Тарих және дамуы

Локализм тұжырымының қашан пайда болғанын ешкім анық айта алмайды. Кейбіреулер, 16-шы ғасырдың ортасында Хань халқының алғашқы үлкен толқыны Қытайдан Тайваньға көшіп келген кезде, олар бастапқы туған жерлеріндегі билеуші топтың бақылауынан тәуелсіздікті сақтауға тырысқан болуы керек дейді. Басқалары бұл ұғым 1662 жылы Чжэн әулеті Туннин патшалығын, астанасы Тайнань қаласын құрғаннан кейін ғана пайда болды деп санайды. Қытайдың қазіргі заманғы ғалымдарының көпшілігі жергілікті қозғалыстың тамыры Жапон үкімдігі кезінде (1895-1945 жж.) басталды деп есептейді, онда топтар Жапон императорлық үкіметінен Тайвань үшін үлкен автономия мен өзін-өзі басқару құқығын талап ету үшін ұйымдастырылды. Гоминьдан (КМТ) Тайваньды басып алғаннан кейін, Тайваньдағы өзін-өзі басқару топтары 1947 жылғы 28 ақпан оқиғасынан кейін таратылды. КМТ Тайваньды негізінен Қытайдың материктік бөлігін қайтарып алу үшін база ретінде қарастырды және аралдағы саяси оппозицияны тез арада бағындыруға тырысты. КМТ Тайваньның ерекше мәдени ерекшеліктерін ілгерілетуге аз күш жұмсады; көбінесе жаңадан көшіп келген қытайлар немесе «материкке келгендер» деп аталатын, әкімшілік лауазымдарда жұмыс істейтін адамдар тайваньдықтардан бөлек аудандарда тұрды. Басқалары, әсіресе кедей босқындар, тайваньдық хокло тайпасынан шеттетіліп, жергілікті тайпалардың арасында өмір сүрді. Материкке келгендер көбінесе хоккиен тілін үйренді. Алайда, мандарин тілі Қытай Республикасының ресми тілі ретінде сақталғандықтан және тайвань тілінде мектептерде сөйлеуге рұқсат берілмегендіктен, тайвань тілін үйренген материкке келгендер жаңа тіл дағдыларын жоғалта бастады. Тайвань тілі немесе мандариннен басқа тілдер әскери бекеттерде тыйым салынғандықтан, отбасылары әскери ауылдарда тұратын көптеген материкке келгендер тек мандарин тілінде және, мүмкін, ана тілінде (мысалы, кантондық, шанхайлық және т.б.) сөйледі. Тайваньдағы қытай ұлтшылдығын насихаттау және Тайваньдағы билік тобының кейбір адамдар сырттан қарастырылуы Тайваньның тәуелсіздік қозғалысы мен локализмнің себептері болды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында КМТ білім беру реформасын бастады, оның ішінде мектептердегі хоккиен тіліне қойылған шектеулерді алып тастау және бұрынғы басқыншылыққа ұшыраған жеке мектептерді қайта құру. Алайда, бұл жеке мектептер режимге адал адамдармен толықтырылды және қолдау үшін мемлекеттік қаржыландыруға тәуелді болды, сондықтан олар көбінесе мемлекеттік мектептер сияқты саяси және мәдени индоктринация бағдарламасын ұсынды. Сонымен қатар, мектептерде немесе әскери базаларда хоккиен тілінде сөйлеу енді заңсыз болмаса да, оны қолдануға мүмкіндіктер аз болды, өйткені мандарин тілі мемлекеттік лингва франка болып қала берді. 1970 және 1980 жылдары билік КМТ-дан Тайваньға туған адамдарға ауысты. Бұл, мәдени либерализациямен және Қытайдың материгін қайтарып алу мүмкіндігінің азаюымен бірігіп, тарих пен мәдениетке Тайваньға бағытталған көзқарасқа баса назар аударған мәдени және саяси қозғалысқа әкелді, бұл бұрынғыдай 1946 жылға дейін Қытайға немесе Жапонияға бағытталған емес. Жергілікті саясатты президент Ли Тэнхуэй қатты қолдады. Бентухуа қозғалысы 1970 жылдардың ортасында материкке келгендер мен тайваньдықтар арасындағы саяси және мәдени биліктің теңсіз бөлінуіне байланысты ұлтаралық наразылықтың күшеюімен басталды. 1960 жылдардан бастап Тайваньды қарқынды өнеркәсіптік даму, ауылды жерлерді тастау, еңбек даулары және байлық пен әлеуметтік билікке қол жеткізудің теңсіз үлестірілуі проблемалары қоршап алды. Бұл өзгерістер бірнеше маңызды одақтастарының жоғалуымен бірге КМТ режимін шектеулі реформалар жүргізуге мәжбүр етті. Чианг Чинкуо кезінде рұқсат етілген реформалар жетекші диссиденттердің үкіметтің сәтсіздіктеріне жауап ретінде пайда болғандықтан, отандықтандырудың өсуіне мүмкіндік берді. Рубенштейн (2007) Чиангтің премьер-министр ретінде Тайваньдануды бастағанын айтады. «Тангвай» немесе «партиядан тыс» деген ұранмен біріккен диссиденттік топтар үкіметті Тайвань үкіметі екенін, Қытай емес екенін мойындауға шақырды. Тангвайдың басты талаптары демократияны орнату және егемен мемлекет ретінде халықаралық танылуды іздеу болды. Тайваньдықтар Қытай Республикасының конституциясында кепілдік берілген толық азаматтық құқықтарды және материкке келген элитаның саяси құқықтарымен теңдікті талап етті. Тайваньдық мәдени элита Шың-ту әдебиетінің дамуын және мәдени шараларды, соның ішінде Жапон отаршылдық билігі кезінде жазылған тайваньдық туған жерлік әдебиетті қайта жаңғыртуды толық қолдады. Тангвай қозғалысы тайваньдықтардың жапон үкімдігіне қарсылығының символдарын тайваньдықтарды жұмылдыру үшін қайта жандандырды. КМТ-ның Қытайға бағытталған мәдени саясатына қарсылық диссиденттердің аралының тарихында Тайвань аралын орталыққа қоятын жаңа ұлттық тарихи наративтерді жасауына әкелді. Тайваньдықтар жиі жаулап алынған және көбінесе қысымға ұшыраған халық ретінде көрінді. Бентухуа тұжырымы мәдени салаға Тайваньның бірегей қоғам, мәдениет және тарихы бар орын ретіндегі тұжырымы арқылы енгізілді. Бұл принцип Тайваньның мәдени бейнесін түсіну үшін кеңінен қабылданды және музыка, кино және әдебиет және сахналық өнер сияқты әртүрлі мәдени шараларда көрінді. Отандықтандырудың қысымы және Тайваньның бірегей мәдени ерекшеліктерін қабылдау Тайвань қоғамының консервативті элементтерінен қарсылыққа ұшырады. Сынаушылар жаңа перспектива этникалық ұлтшылдыққа негізделген «жалған» үлгіні құатынын, ал «нағыз» қытайлық үлгі алдынан берілген және туа біткен екенін айтады. Тайваньде тұратын көптеген материкке келгендер өз мәдениетінің Бентухуамен шеттетіліп қалғанын айтады және бастапқыда өзгешеленуден қорқу сезімін білдірді. Соңғы он жылда бұл шағымдар азайып, Тайвань өзін көпмәдениетті қоғам ретінде көреді, ол көптеген мәдениеттерді қабылдайды және барлық азаматтардың құқықтарын мойындайды. 1990 жылдардың ортасы мен соңында жергілікті саясатқа қатысты ұстанымдарды КМТ-ға қарсы «көк» топтар жиі қолданды, олар Чианг Кайшектің қытай ұлтшылдығын қолдағанмен, Тайвань мәдениетіне көбірек құрмет көрсетуді тиімді немесе кемінде кеңес беруге лайық деп санады. Джеймс Сун сияқты «көк» саясаткерлер, бұрын Тайвань диалектілерін шектеуді қадағалаған Үкіметтік ақпарат кеңсесінің бұрынғы басшысы, кейбір ресми жағдайларда хокло тілінде сөйлей бастады.

No one can confirm when the concept of localism has started. Some say when the first large wave of Han people emigrated from mainland China to Taiwan in the mid 16th century, they must have wanted to maintain some independence from the control of the ruling class in their original hometown. Others say that only when the Kingdom of Tungning, with its capital at Tainan, was built by the Zheng family in 1662, did this concept appear. Most Chinese contemporary scholars of mainland China believe the roots of the localist movement began during the Japanese rule (1895 to 1945), when groups organized to lobby the Imperial Japanese government for greater Taiwanese autonomy and home rule. After the Kuomintang (KMT) took over Taiwan, the Taiwan home rule groups were decimated in the wake of the February 28 Incident of 1947. The KMT viewed Taiwan primarily as a base to retake mainland China and quickly tried to subdue potential political opposition on the island. The KMT did little to promote a unique Taiwanese identity; often newly immigrated Chinese or "mainlanders" as they were called, working in administrative positions, lived in neighborhoods where they were segregated from the Taiwanese. Others, especially poorer refugees, were shunned by the Hoklo Taiwanese and lived among aborigines instead. The mainlanders often learned Hokkien. However, since Mandarin was enforced as the official language of the Republic of China and Taiwanese was not allowed to be spoken in schools, the mainlanders who learned Taiwanese found their new language skills to diminish. As Taiwanese, or any language other than Mandarin, was forbidden in the military posts, many mainlanders whose family lived in martial villages only spoke Mandarin and perhaps their home language (e. g. Cantonese, Shanghainese, etc.). The promotion of Chinese nationalism within Taiwan and the fact that the ruling group on Taiwan were considered outsiders by some were the reasons cited for both the Taiwan independence movement and localism. In the late 1950s and early 1960s, the KMT began a period of education reform, including a lift on Hokkien restrictions in schools and the restoration of previously suppressed private schooling. However, these private schools were staffed by regime loyalists and reliant upon government funding for support, meaning that they often provided the same program of political and cultural indoctrination as public schools. Furthermore, while speaking Hokkien in schools or military bases was no longer illegal, few opportunities were available for its use, as Mandarin continued to be the state approved lingua franca. In the 1970s and 1980s there was a shift in power away from the KMT to people native to Taiwan. This, combined with cultural liberalization and the increasing remoteness of the possibility of retaking mainland China, led to a cultural and political movement which emphasized a Taiwan centered view of history and culture rather than one which was China centered or even, as before 1946, Japan centered. Localism was strongly supported by President Lee Teng hui. The Bentuhua movement was sparked in the mid 1970s with the growing expression of ethnic discontent due to unequal distribution of political and cultural power between mainlanders and Taiwanese people. Beginning in the 1960s, Taiwan was enveloped by the problems of rapid industrial development, rural abandonment, labor disputes and the uneven distribution of access to wealth and social power. These changes, combined with the loss of several key allies, forced the KMT regime to institute limited reforms. The reforms permitted under Chiang Ching kuo allowed indigenization to increase as leading dissidents generated a response to the government's failures. Rubenstein (2007) credits Chiang for beginning Taiwanization as Premier. The dissident groups, united under the Tangwai, or “outside the party” banner, called for the government to accept the reality that it was only the government of Taiwan and not China. The key demands of the Tangwai involved instituting democracy and seeking international recognition as a sovereign state. Taiwanese demanded full civil rights as guaranteed under the ROC constitution and equal political rights as those experienced by the Mainlander elite. The Taiwanese cultural elite fully promoted the development of Xiang tu literature and cultural activities, including rediscovering Taiwanese nativist literature written under Japanese colonial rule. The tangwai movement revived symbols of Taiwanese resistance to Japanese rule in the effort to mobilize ethnic Taiwanese. The opposition to the KMT's China centered cultural policies resulted in dissidents crafting new national historical narratives that placed the island of Taiwan itself at the center of the island's history. The Taiwanese emerged as a frequently colonized and often oppressed people. The concept of bentuhua was finally expressed in the cultural domain in the premise of Taiwan as a place with a unique society, culture and history. This principle has been largely adopted for understanding Taiwan's cultural representation and expressed in a variety of cultural activities, including music, film and the literary and performing arts. The pressures of indigenization and the growing acceptance of a unique Taiwanese cultural identity have met opposition from more conservative elements of Taiwan society. Critics argue that the new perspective creates a “false” identity rooted in ethnic nationalism as opposed to an “authentic” Chinese identity, which is primordial and inherent. Many mainlanders living on Taiwan complain that their own culture is marginalized by bentuhua, and initially expressed fear of facing growing alienation. In the past decade these complaints have subsided somewhat as Taiwan increasingly views itself as a pluralistic society that embraces many cultures and recognizes the rights of all citizens. In the mid to late 1990s, gestures toward localism were increasingly adopted by pan blue figures who, while supporting the Chinese nationalism of Chiang Kai shek, saw it as appropriate, or at least advisable, to display more appreciation for cultures of Taiwan. Pan blue politicians such as James Soong, the former head of the Government Information Office who once oversaw the limitation of Taiwanese dialects, began speaking in Hoklo on semi formal occasions.

Тайваньдық

Қытай Республикасы (Тайвань) үкіметі 2000 жылдан бері Тайваньды Қытайдан алшақтату және Тайвань бақылауындағы мәдени ескерткіштерден қытайдың ықпалын жою сияқты қадамдар арқылы бұрынғы қытайландыру саясатын кері қайтаруға күш салып келеді. Ұлтшылдар мұндай әрекеттерді Тайвань мәдениетінің маңыздылығын күшейту деп қараса, бұл бөлімде Қытайдың барлық Ұлы Қытайды біртұтас саяси бірлікке біріктіруді қолдайтындардың пікірін қарастырамыз.

Шығу тегі

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қытайлық Гоминьдан әскерлері Тайваньды басып алды және көп ұзамай халықты қытайландыруға кірісті. 28 ақпандағы оқиғада Тайваньның қалалық элитасы жойылды. Мандарин қытай тілі Тайваньдың басқа тілдерінен және жапон тілінен айырылып, бұқаралық ақпарат құралдары мен мектептерде қолданылатын жалғыз тілге айналды. Мемлекеттік мекемелер мен корпорацияларға "Қытай" немесе "қытай" сөздері кіретін атаулар берілді. Мектептегі тарих және география сабақтары Тайваньға көңіл бөлмей, Қытайға баса назар аударды. Тайбэйдегі көшелердің түпнұсқа атаулары Қытай географиясын және Гоминьдан идеалдарын көрсететін қытайша атаулармен ауыстырылды. 1987 жылы әскери жағдайдың тоқтатылуымен және 1990 жылдары "Жабайы лилия" студенттік қозғалысынан кейін демократия орнатылғаннан бастап, Тайваньдық өзіндік ерекшелік пен мәдениетті қайта жандандыруға, сондай-ақ Гоминьданның таңған қытайлық ықпалынан құтылуға тырысылды.

Білім беру және тілдерді дамыту науқаны

2000 жылы сол кездегі Тайвань Республикасының президенті Ли Тэнхуэй «Тайвань мәдениеті қытай мәдениетінің бір тармағы емес» және «Тайваньның миньнань диалектісі Фуцзяньның миньнань диалектісінің бір тармағы емес, қайта «Тайвань диалектісі»» сияқты мәлімдемелер жасады. Тайвань радиосы мен теледидары тайваньдық хоккиен тіліндегі бағдарламаларын көбейтті. Ұсынылған заң жобасында Тайваньдың ұлттық тілдері ретінде он төрт тілді белгілеу көзделген. Жоғары сыныптардағы тарих курсының жобасы түрлі топтар тарапынан сынға ұшырағанымен, президент Чэнь Шуйбянь «Тайвань тарихының шындығын іздеу» тәуелсіздікке ұмтылумен тең емес екенін айтып, тарих оқулықтарын өңдеу және құрастыру жұмысына араласпайтынын мәлімдеді. Тайвань тарихы оқулықтарын қайта қарау туралы ұсыныстар 2007 жылдың ақпан айында Қытай Халық Республикасының Мемлекеттік кеңесінің Тайвань ісі жөніндегі кеңсесі тарапынан «қытай мәдениетінен алыстау» науқанының бір бөлігі деп айыпталды. 2007 жылдың шілдесінде Тайвань Білім министрлігі оқулықтардағы 5000 термин, оның ішінде қытай мәдениетіне қатысты терминдердің «қолайсыз» екенін анықтаған зерттеуді жариялады. Гоминьдан бұл оқулықтарды цензуралау және қытай мәдениетінен алыстату науқанының бір бөлігі деп қарады. Ұсыныстар қабылданбады.

Атауын өзгерту науқаны

2002-2007 жылдар аралығында Чэнь Шуй Бьян басшылығымен Тайвань үкіметі «Қытай», «Қытай Республикасы», «Тайпей» және қытай мәдениетімен байланысты басқа да терминдерді қайта қарау қадамдары жасады. 2002 жылы «Атты түзеу науқаны» ресми құжаттарда, Тайваньда тіркелген ұйымдардың, компаниялардың және мемлекеттік кәсіпорындардың атауларында, сондай-ақ шетелдегі бизнес атауларында «Қытай», «Қытай Республикасы» немесе «Тайпей» терминдерін «Тайвань» терминімен алмастыруда маңызды табыстарға жетті. 2005 жылдың қаңтарында Тайвань үкіметтік құжаттар үшін еуропалық үлгідегі жазу форматын қабылдады, бұл десиникализация әрекеті емес екенін мәлімдеді және бұл шараны «Тайваньның тоқыраған бюрократиясын жаһандану және елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған бірлескен күш-жігер» деп сипаттады. Бұл бағыттағы жұмыс 2006 жылдың наурызында жалғасты, онда Демократиялық прогрессивті партия Тайваньда қолданылатын Қытай Республикасы жыл санауын Григориан күнтізбесіне ауыстыруға тырысты. 2006 жылды «Қытай Республикасының 95-ші жылы» деп атаудың орнына, Қытай Республикасының 1912 жылы құрылуы «Қытай Республикасының бірінші жылы» деп есептелді, ал 2006 жыл банкноттар, жеке куәліктер, ұлттық медициналық сақтандыру карталары, жүргізуші куәліктері, дипломдар және неке куәліктері сияқты ресми құжаттарда 2006 деп белгіленді. Сол айда Тайваньның ресми почта қызметінің атауы «Чунгхуа Пост» компаниясынан «Тайвань Пост» компаниясына өзгертілді. Компания атауы 2008 жылдың 1 тамызында қайта өзгертілді, ал почта маркаларындағы атаулар 2008 жылдың соңында, Гоминьдан (КМТ) үміткері Ма Ин Чжоу президент сайлауында жеңіске жеткеннен кейін және Демократиялық прогрессивті партияның (ДПП) 8 жылдық үкімшілігі аяқталғаннан кейін қайта өзгертілді. 2007 жылдың наурызында Панамадағы Қытай Республикасының елшілігінің тақтасы «Қытай Республикасы» және «Елшілік» сөздерінің арасына жақшада «Тайвань» сөзін қосу және Қытай Республикасының мемлекеттік символын алып тастау үшін қайта жаңартылды. Атауды өзгерту науқанын қолдаушылар Қытай Республикасының енді жоқ екенін, өйткені ол 1912 жылы құрылған кезде Тайваньды қамтымаған және материктік Қытай қазір Қытай Коммунистік партиясының басқаруындағы Қытай Халық Республикасы болып табылатынын мәлімдеді. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапониямен жасалған бейбітшілік шарты мен Сан-Франциско шартының нәтижесінде Тайваньның құқықтық мәртебесіндегі беймәлімдік Қытай Республикасының Тайваньды әскери түрде басып алғанын білдіреді. Жапония Тайваньтағы егемендігін нақты бір елге бермей, оны ешқандай елге өткізбегендіктен, Тайвань әлі де халықаралық құқықтық мәртебесі анықталмаған, ешбір елге тиесілі емес жер деп есептелуі керек деп саналады.

Between 2002 and 2007, the ROC government under Chen Shui bian took steps to revise the terms "China", "Republic of China", "Taipei", and others that impart an association with the Chinese culture. In 2002, the "Name Rectification Campaign" made significant advances in replacing the terms "China", "Republic of China", or "Taipei" with the term "Taiwan" on official documents, in the names of Taiwan registered organizations, companies, and public enterprises on the island, and in the names of businesses stationed abroad. Moreover, in January 2005, Taiwan adopted a Westernized writing format for government documents, denied that it was an attempt at desinicization, and promoted the actions as "a concerted effort at globalizing Taiwan's ossified bureaucracies and upgrading the nation's competitive edge." Campaigning in this area continued in March 2006, where the Democratic Progressive Party sought to change the Republic of China year designation used in Taiwan to the Gregorian calendar. Instead of the year 2006 being referred to as the "95th year of the ROC"—with the 1912 founding of the Republic of China being referred to as "the first year of the ROC"—the year 2006 would be identified as 2006 in official usage such as on banknotes, IDs, national health insurance cards, driver's licenses, diplomas and wedding certificates. In that same month, the name of the official postal service of Taiwan was changed from the Chunghwa Post Co. to The Taiwan Post Co. The company's name was changed back on 1 August 2008, and the names on the postal stamps were reversed in late 2008, soon after the Kuomintang (KMT) candidate Ma Ying Jeou won back presidency and ended 8 years of the Democratic Progressive Party (DPP) rule. In March 2007, the name plate of the ROC Embassy in Panama was revised both to include the word "Taiwan" in parentheses between the words "the Republic of China" and "Embassy" in both of its Chinese and Spanish titles, and to omit the ROC national emblem. Supporters of the name change movement argue that the Republic of China no longer exists, as it did not include Taiwan when it was founded in 1912 and mainland China is now controlled by the Chinese Communist Party as the People's Republic of China. Furthermore, the ambiguity surrounding the legal status of Taiwan as a result of the Treaty of Peace with Japan and Treaty of San Francisco after World War II, means that the Republic of China was merely a military occupier of Taiwan. As Japan relinquished its sovereignty over Taiwan without passing it to a specific country, it is argued that Taiwan ought to be deemed a land belonging to no country, whose international status has yet to be defined.

Конституциялық және саяси науқан

ҚХР Конституциясы тұрғысынан алғанда, қазіргі уақытта Гоминьдан (КМТ) және Прогрессивтік демократиялық партия (ДПП) сияқты басты саяси партиялар құрмет тұтып, мойындайтын ҚХР-дың басқару мәртебесін өзгерту немесе Тайваньның саяси мәртебесін толық анықтау үшін, ең жақсы жағдайда, ҚХР Конституциясын түзету қажет болады. Түзетуді қабылдау үшін Заң шығарушы Юань мүшелерінің кворумының үштен екі бөлігінің мақұлдауы керек. Бұл кворум Заң шығарушы Юаньдың барлық мүшелерінің үштен екі бөлігінен кем болмауы тиіс. Заң шығарушы Юаньдан өткеннен кейін, түзетулер ҚХР-дың барлық сайлауға құқығы бар сайлаушыларының кем дегенде жартысының қолдауына ие болуы керек, сайлауға қатысу деңгейіне қарамастан. 2003 жылдың қазан айында президент Чэнь Шуйбянь Тайвань халқына лайықты жаңа Конституция іздестіретінін және Тайваньды «қалыпты елге» айналдыратынын жариялады. 1992 жылғы «Бір Қытай» саясаты мен Қытайдан бас тарту контекстінде «қалыпты ел» дегеніміз не екенін түсіндіре отырып, Чэнь Шуйбянь былай деді: «Тайвань тәуелсіз және егеменді ел, бірақ көптеген адамдар Тайваньды ел деп санамайды және Тайваньды тәуелсіз және егеменді мемлекет деп атауға батылдары жетпейді, бұл өте ерекше жағдай. Тайвань Қытайдың бір бөлігі ретінде қарастырылу немесе Гонконг сияқты Қытайдың арнайы әкімшілік аймағына айналу қаупіне тап болмауы керек». 2007 жылдың ақпан айында Демократиялық прогрессивтік партия (ДПП) 1947 жылғы 28 ақпан оқиғасында Тайвань халқының қырғынына жауаптыларды анықтап, оларды соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыс жасады деп айыптау мақсатында резолюция қабылдады. Бұл әрекет «диктатураның қалдықтарын» жоюға бағытталған. Қытай материгі бұл шараны Тайвань үкіметі мен ДПП-ның Чжан Кайши мен Қытайды Тайвань қоғамдық өмірінен шығаруға бағытталған десиникализациялау әрекеттерінің бірі ретінде қарастырды. 2007 жылдың шілдесінде президент Чэнь Шуйбянь өзінің президенттік өкілеттігінің қалған мерзімі ішінде Қытайдан келген дипломдарды немесе студенттерді Тайваньға қабылдайтынын мәлімдеді. Алайда, бұл жоспар іске аспады.

Әсері

Локалистік қозғалыстың нәтижесінде пайда болған құбылыстардың бірі – Тайке субмәдениетінің қалыптасуы. Онда жастар Тайваньның кең таралған, халықтық мәдениетінің ерекшелігін көрсету үшін киім-кешегін, тілін және тағамдарын саналы түрде қабылдайды. Бұрынғы кезде бұл мәдениет басым ағымда провинциялық және артта қалған деп есептелген. 2002 жылдың сәуір айында Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) Тайваньның локалистік саясатын ілгерілету және АҚШ-тың Тайваньпен әскери ынтымақтастығын күшейту бойынша белсенді әрекеттерін атап өтті. Жауап ретінде ҚКП әскерін әскери жолмен «Қытайдың бірігуіне» (Тайваньды Қытай Халық Республикасының құрамына қосу) қол жеткізуге дайын болуға шақырды. Сонымен қатар, ҚКП Тайвань мәселесін шешу үшін АҚШ-тан көмек сұрады. Ху Цзиньтаоның АҚШ-қа жоспарланған сапарының сәтті өтуі үшін АҚШ Чен Шуй Бьян әкімшілігін Қытай мен Тайвань арасындағы қарым-қатынастарда «шектерден тыс кетпеуге» ескертті. 2005 жылдың сәуір айында ҚКП бас хатшысы Ху Цзиньтао мен бұрынғы ҚХР вице-президенті, содан кейін Гоминьдан партиясының (КМТ) төрағасы Лиен Чан қол алысты. Бұл тарихи сәт деп жарияланды, бұл 60 жылдың ішінде КМТ және ҚКП басшыларының алғашқы қол алысуы болды. Лиен Чан қол алысуға қатысты пікір білдіргенде, бұл КМТ мен ҚКП-ның Қытай мен Тайвань арасындағы бейбіт қарым-қатынастарды орнату үшін бірлесіп жұмыс істейтін шешімді қадам екенін, сондай-ақ КМТ-ның Тайвань тәуелсіздігі және «десиникализация» (ұлттық ерекшеліктерден айыру) күш-жігерінен алшақтағанын атап өтті.

Қолдау және қарсылық

Тайваньда және шетелде Тайваньды жергілікті ету тұжырымдамасына қарсы айтарлықтай наразылықтар туды. Президент Чан Цзин Куо қайтыс болғаннан кейінгі жылдары, оны «Тайваньның тәуелсіздік қозғалысы» деп айыптап, қарсылық білдіргендердің басым бөлігі 1949 жылғы ұрпаққа жататын материктік қытайлар немесе 1949 жылға дейін Қытай материгіндегі Республикада өмір сүрген, ересек болған материктік қытайлардың ескі буыны, сондай-ақ жалпыхан қытай мәдениетімен өзін байланыстыратын тайвандықтар еді. Олардың арасында 4 мамыр қозғалысына қатысты дәстүрлі көзқарасқа қарсы шыққан соңғы көрнекті қытай зиялысы ретінде танымал Чьен Му сияқты ғалымдар, Тайваньның тумасы болғанына қарамастан, ұзақ тарихы бар жалпықытайлық патриотизмді ұстанған Лиен Чан сияқты саясаткерлер, сондай-ақ Біріккен Бамбук Бандасының басшысы Чан Ан Ло сияқты қылмыстық топтардың өкілдері де болды. Бұл қарсылықтар 2000-шы жылдардың ортасында Тайвань ішінде маргиналдануға ұшырады. Дегенмен, мәселелер әлі де сақталып тұр, әсіресе Қытаймен байланысты күшті сақтап қалуды жақтаған «Pan Blue» коалициясының қолдаушылары тарихты қалай оқыту керек деген мәселелерді қозғайды. Бірақ Тайваньның екі ірі саяси күші келісімге келді және қозғалыс халық арасында кең қолдауға ие. Бұл, ішінара, 1949 жылғы ұрпақтың өкілдерінің біртіндеп сахнадан кетуіне және Тайвань тәуелсіздігін қолдаған және қарсыласқан саясаткерлердің Тайваньның қазіргі тұрғындарының көпшілігінің, ата-аналары материктік Тайваньда туғандықтан, ата-бабаларының туған жері туралы ешқандай естеліктері жоқ немесе тайвандықтар болып, 1949 жылға дейінгі Қытай Республикасымен тарихи байланыс сезінбейтінін түсінуіне байланысты. Олар осы қозғалысты қолдайды. Қытай материгінде ҚХР үкіметі жергіліктілікті бейтарап саясат ретінде қарастырып, жоғары деңгейдегі басшылары бұл қозғалысты «бір Қытай саясатын» бұзу деп санамайтынын және тәуелсіздік қозғалысына тең емес екенін мәлімдейді. Алайда, мемлекеттік баспасөз және университеттердің Тайвань зерттеулері институттары немесе Қытай әлеуметтік ғылымдар академиясы (CASS) сияқты ұйымдарда жұмыс істейтін ғалымдар зерттеу нәтижелерін, академиялық мақалаларды немесе редакциялық мақалаларды жариялап, қозғалысты «Тайвань тәуелсіздігінің мәдени қаруы» деп сынап, үкіметтің ымырасыз келісімін көрсетеді. Бүгінде жергілікті қозғалысқа қарсылық білдіретін тағы бір маңызды күш – Оңтүстік-Шығыс Азия мен Батыс әлеміндегі қытай диаспорасы болып табылады. Олар 1949 жылға дейінгі Қытай Республикасымен немесе Тайваньдағы жергілікті қозғалысқа дейінгі ҚХР-мен көбірек байланысты. Олардың көпшілігі Қытай Халық Республикасының құрылуы кезінде және одан кейінгі жазалау саясаты (жер реформасы, оңшылдарға қарсы қозғалыс, Ұлы секіріс, Мәдени революция) кезінде тікелей немесе Гонконг немесе Тайвань арқылы Қытайдан қашқан босқындар мен диссиденттер, 1997 жылы ҚХР-ға қайтарылғаннан кейін Гонконгтан қашқан коммунизмге қарсы иммигранттар немесе жергілікті қозғалысқа жауап ретінде Батысқа көшіп кеткен Тайваньда тұратын материктік қытайлар болып табылады. Керісінше, Тайваньның қазіргі халқы оларды Сингапурлық қытайлар сияқты шетелдіктер деп қарастырады, бұл бұрынғы оқшауланған кезеңде оларды қытайлық отандастар деп атағаннан өзгеше. ҚХР осы мүмкіндікті пайдаланып, дәстүрлі коммунизмге қарсы шетелдік қытай қауымдастықтарымен байланыс орнатып, дәстүрлі қытай мәдениетін қолдау және шетелдегі коммуникацияларда коммунистік үлгіні жою сияқты қадамдар жасады. Бұл Тайваньдағы жергілікті қозғалысқа дейінгі кезеңмен салыстырғанда, шетелдегі қытайлар тарапынан ҚХР-ға қарсы белсенді саяси оппозицияның азаюына әкелді. Гонконгта Тайваньның жергілікті қозғалыстары дәстүрлі түрде Қытай Республикасын қолдаған тұлғалар мен ұйымдар арасында жергіліктілендіруді немесе Қытайға жақтас коммунистік бағыттарды күшейтті. Мысалы, Чу Хай колледжінің академиялық бағдарламалары 2004 жылдың мамыр айында Гонконгтың әкімшілік аймағы үкіметімен ресми түрде мойындалды және сол жылдың шілдесінен бастап Гонконгтың әкімшілік аймағы үкіметімен «мақұлданған жоғары білім беру колледжі» ретінде тіркелді. Содан бері ол Чу Хай жоғары білім беру колледжі (珠海學院) деп аталып, енді Қытай Республикасының Білім министрлігіне тіркелмеген. 2004 жылдан бері жаңа студенттер Тайвань емес, Гонконг құқығымен диплом алды.

Significant outcries surfaced both within Taiwan and abroad opposing the concept of Taiwan localization in the early years after President Chiang Ching kuo's death, denouncing it as the "independent Taiwan movement" Vocal opponents are primarily the 1949 generation Mainlanders, or older generations of Mainlanders living in Taiwan that had spent their formative years and adulthood on the pre 1949 mainland Republic of China, and native Taiwanese who identify with a pan Han Chinese cultural identity. They included people ranging from academics like Chien Mu, reputed to be the last prominent Chinese intellectual opposing the conventional wisdom take on the May Fourth Movement, politicians like Lien Chan, from a family with a long history of active pan Chinese patriotism despite being native Taiwanese, to gang mobsters like Chang An lo, a leader of the notorious United Bamboo Gang. The opposing voices were subsequently confined to the fringe in the mid 2000s Taiwan itself. Issues persist, particularly supporters of the Pan Blue coalition, which advocates retaining a strong link to mainland China, dispute over such issues as what histories to teach. Nonetheless, both of the two major political forces in Taiwan reached a consensus, and the movement has overwhelming support among the population. This is in part due to the 1949 generation Mainlanders have gradually passed on from the scene, and politicians supporting and opposing the Taiwanese independence movement both realize a majority of Taiwan's current residents, either because they are born in Taiwan to Mainlander parents with no collective memories of their ancestral homes, or they are native Taiwanese, thus feeling no historical connotations with the entire pre 1949 Republic of China on mainland China, support the movement as such. In mainland China, the PRC government has on the surface adopted a neutral policy on localism and its highest level leaders publicly proclaim it does not consider the localist movement to be either a violation of its One China Policy or equivalent to the independence movement. Nonetheless, the state owned media and academics employed by organizations such as universities' Institutes of Taiwan Studies or the Chinese Academy of Social Sciences (CASS) periodically release study results, academic journal articles, or editorials strongly criticizing the movement as "the cultural arm of Taiwanese independence movement" with the government's tacit approval, showing the PRC government's opposition towards localism. Nowadays, another source of significant opposition to the localist movement remains in the overseas Chinese communities in Southeast Asia and the Western world, who identify more with the historic pre 1949 mainland Republic of China or pre localist movement ROC on Taiwan that oriented itself as the rump legitimate government of China. A great many are themselves refugees and dissidents who fled mainland China, either directly or through Hong Kong or Taiwan, during the founding of the People's Republic of China and the subsequent periods of destructive policies (such as the Land Reform, the Anti Rightist Movement, Great Leap Forward, or the Cultural Revolution), Hong Kong anti Communist immigrants who fled Hong Kong in light of the Handover to the PRC in 1997, or Mainlanders living in Taiwan who moved to the West in response to the localist movement. Conversely, the current population of Taiwan regard these overseas Chinese as foreigners akin to Singaporean Chinese, as opposed to the pre localist era when they were labeled as fellow Chinese compatriots. The PRC has capitalized on this window of opportunity in making overtures to the traditionally anti Communist overseas Chinese communities, including gestures in supporting traditional Chinese culture and dropping explicitly Communist tones in overseas communications. This results in a decline of active political opposition to the PRC from overseas Chinese when compared with the times before the localist movement in Taiwan. In Hong Kong, Taiwanese localist movements have pushed localization or pro Chinese Communist tilts among the traditionally pro Republic of China individuals and organizations. A prominent example is Chu Hai College, whose academic degree programs were recognized officially by the Hong Kong SAR government in May 2004, and registered as an "Approved Post secondary College" with the Hong Kong SAR government since July of the same year. It has since been renamed the Chu Hai College of Higher Education (珠海學院) and no longer registered with the Republic of China's Ministry of Education. New students from 2004 have been awarded degrees in the right of Hong Kong rather than Taiwan.

Ішкі саясаттағы рөлі

Қазіргі уақытта локализмнің жалпы идеологиясы бойынша кең пікір қалыптасқанмен, Тайвань тәуелсіздігін жақтаушылар, Қытаймен бірігуді қолдаушылар және қытай мәдениетін ұстанушылар – Тайваньның үш негізгі саяси тобы арасында нақты саясатқа қатысты терең даулар әлі де бар. Тәуелсіздік жақтастары Тайваньның қытайдан бөлек, ерекше өзін-өзі тануын нығайта беруі керек дейді, ал кейбіреулері тіпті қытайдың "іздерін" жоюды жақтасады. Ал кейбіреулері Тайвань белгілі бір қытайлық элементтерді қамтитын немесе кеңірек қытайлық контексте болатын ерекше өзін-өзі тануды құруы керек деп санайды. Қытаймен бірігуді қолдаушылар қытайлық өзін-өзі тануды нығайту саясатын ұсынады. Қытаймен бірігуді және қытай ұлтшылдығын қолдайтын топтар локализм мен кейбіреулер десиникализация деп санайтын аражіктерді көрсетіп, тайваньдық өзін-өзі тануды насихаттауға қарсы емес екенін, бірақ оны кең қытайлық контекстен бөліп алу мақсатында пайдалануға қарсы екенін айтады. Өзгеше, саяси көзқарасы жоқ кейбір топтар, көптеген саяси күштер бұл мәселелерді тек сайлауда қолдау табу үшін пайдаланады деп мәлімдейді.