Кіріспе

Аэскилдің пьесасы – Еврипидтің сол аттас пьесасы. «Тілшілер» (Ἱκέτιδες, Hiketides; латынша: Supplices), сондай-ақ «Тілші қыздар», «Тілші әйелдер» немесе «Тілшілер» деп аталады. Бұл б.з.б. 458 жылы қойылған «Орестеядан» бірнеше жыл бұрын сахналанған болуы мүмкін. Бұл, кейде Данайд тетралогиясы деп аталатын тетралогияның алғашқы пьесасы болып көрінеді, оған жоғалған «Мысырлықтар» (сонымен қатар «Aigyptioi» деп аталады) және «Данаудың қыздары» (сонымен қатар «The Danaïdes» немесе «The Danaids») пьесалары мен сатирлік «Амимон» пьесасы кірген болуы мүмкін. Ұзақ уақыт бойы хордың драманың басты кейіпкері ретіндегі анахронистік функциясының арқасында бұл Эскилдің ең ерте сақталған пьесасы деп есептелді. Алайда, ХХ ғасырдың ортасында табылған дәлелдер оны Эскилдің соңғы пьесаларының бірі екенін көрсетеді, ол «Перстерден» кейін және мүмкін «Тебаға қарсы жеті» пьесасынан кейін жазылған. «Тілшілердің» ерте пьеса саналғанының бір себебі – «хоралық лириканың көп болуы, грек поэзиясындағы ең тығыз, ең бай, ең таза әдемі шығармалардың бірі». Мысалы, грек трагедиялары – «Тілшілер» және Софоклдің «Филоктеттері» – кейде кейіпкердің құлдырауымен аяқталмайды. Керісінше, Данайдтардың мәжбүрлі некеден қашудағы азабы трагедиялық. Пелаггтың алдында таңдау тұр: тілшілерді қорғау, бұл Мысырмен соғысқа алып келуі мүмкін; немесе олардың қорғаныш туралы өтінішін қабылдамау, бұл тілшілерді қолдайтын Зевсті ренжітуді білдіреді, және ол өзін және елін жазалауы мүмкін. Сонымен қатар, тілшілер өтініштері қабылданбаса, өз-өзіне қол жұмсаумен қорқытады, бұл қала мен халқына діни ластану әкеліп, Зевстің ашуын тудырады. Ойын тілшілердің жеңісімен және Мысырмен соғысты кейінге шегерумен аяқталады. Бірақ бұл тек уақытша тыныс, ал тетралогияның келесі пьесалары, мүмкін, Аргос пен Мысыр арасындағы соғыспен, содан кейін басқа да трагедиялық оқиғалар мен қиындықтармен жалғасады.

Сюжет

Данайдтар хор құрайды және басты кейіпкерлер рөлінде көрінеді. Олар мысырлық туыстарына күштеп үйленуден қашып барады. Данайдтар Мысырдан Аргосқа келгенде, қала сыртындағы бірнеше құдайлардың қасиетті орнына паналап, патша Пелаггтан оларды қорғауын өтінеді. Қыздар Зевс пен Иодан бірнеше буын бұрын тараған, Зевстің азғырған, ал Гера Мысырға қуған Аргос ханшайымы, сондықтан олар Аргосты өз ата-бабаларының мекені деп есептейді және грек құдайларын таниды, олардан жалбарынады. Данайдтар патша Пелаггқа егер ол олардың тілегін қабылдамаса, қасиетті орындағы құдайлардың мүсіндеріне байланып, өз-өзіне қол жұмсайтындарын айтады. Пелагг оларға көмектескісі келеді, бірақ Мысырмен соғыс бастағысы жоқ. Ол шешімді Аргос халқына жүктейді, олар бірауыздан Данайдтардың пайдасына шешім қабылдайды. Данаус нәтижеге қуанышты, ал Данайдтар грек құдайларын мақтайды. Дерлік бірден, мысырлықтардың жаршысы Данайдтарды туыстарына үйленуге мәжбүрлеу үшін келеді. Пелагг келіп, жаршыны қорқытып, Данайдтарды Аргос қабырғаларының ішінде қалуға шақырады. Пьеса Данайдтардың Аргос қабырғаларына қашып, қорғанысқа ілінуімен аяқталады.

Тетралогияның жоғалған пьесалары

Тетралогияның қалған пьесалары көбінесе жоғалып кетті. Дегенмен, "Данаидтар" пьесасынан маңызды бір үзінді сақталған. Бұл – махаббат құдайы Афродитаның аспан мен жердің (күйеу және әйел) некесін мадақтаған сөзі, олардан нәр алатын жаңбыр туады, мал, егін және жемістер өседі. Қалған пьесалардың сюжеті шамамен қайта құрастырылғандықтан, Пеласг өлтірілген Египеттіктермен болған соғыстан кейін Данаус Аргостың тираны болады. Ол қыздарына күйеу алуды міндеттейді, бірақ Данаус оларға үйлену түні күйеулерін өлтіруді бұйырады. Барлығы осылай істейді, тек күйеуі Линкей қашқан Гиперменстра ғана бұйрыққа бағынбайды. Данаус Гиперменстраны мойынсұнбағаны үшін түрмеге қамап не өлтірумен қорқытады, бірақ Линкей қайта оралып, Данаусты өлтіреді; Линкей Аргостың жаңа патшасы болады, ал Гиперменстра оның патшайымы атанды. Оқиғаның соңы туралы пікірлер әртүрлі, бірақ Афродитаның оқиғаның аяқталуына қатысқандығы сөзсіз. Бір пікір бойынша, Линкей енді қырық тоғыз адамды өлтірген Данаидтарды қалай жазалау керектігін шешуі керек, сол кезде Афродита deus ex machina тәсілімен пайда болып, оларды әкесіне бағынуы үшін кісі өлтіруден босатады; содан кейін ол оларды бойжеткендікке бет бұруға көндіреді, ал трилогия олардың қырық тоғыз жергілікті аргивтік ер адамдарына үйленулерімен аяқталады. Басқа пікір бойынша, Гиперменстра әкесінің бұйрығына бағынбағаны үшін сотқа тартылады және Афродита оны Аполлонның "Орестеяда" Оресті қорғаған сияқты табысты қорғайды. Трилогиядан кейін сатиралық пьеса "Амимона" қойылды, онда Посейдон Данаидтардың бірін азғыруын ойнақы түрде бейнелейді.