Кіріспе

Еврипидтің ежелгі грек трагедиясы – «Геракл балалары» (Ἡρακλεῖδαι, Hērakleidai; сондай-ақ «Гераклдің балалары» және «Гераклидтер» деп аударылады) – Еврипидтің афиналық трагедиясы, б.з.б. 430 жыл шамасында алғаш рет қойылған. Онда Гераклдың балалары (Гераклидтер деп аталады) Евристейден қорғаныс іздеп, оның ізімен жүреді. Бұл Еврипидтің сақталған екі трагедиясының біріншісі, онда Гераклдың балалары жалбарынушылар рөлінде (екіншісі – «Геракл» трагедиясы).

Өмірбаян

"Гераклдің балалары" атты шығарманы грек драматургтері Еврипидтің үлкен трилогиясының ең кішісі жазған. Оның анасының аты Клейто, әкесінің аты Мнесарх немесе Мнесархид. Бір дерек бойынша, оның анасы базарда шөп сатқан. Аристофан осы туралы комедияларында әзілдеген; бірақ Еврипидтің жақсы отбасынан шыққандығын көрсететін сенімдірек жанама дәлелдер бар. Пелопоннес соғысы кезінде Еврипид 408 жылға дейін Афинадан Македонияға кетіп, өмірінің қалған бөлігін онда өткізді. Көптеген адамдар оның ең үздік пьесаларын сол жерде жазғанын айтады. Афиналықтар "ақын" десе, көбінесе Еврипидті айтады. Еврипид Афинаның саяси істеріне көп қатыспады, тек бір рет Сицилияға қысқа дипломатиялық миссияға барды. Ол 406 жылы Македонияда қайтыс болды.

Эврисфей Гераклдың көптеген қиындықтарына жауапты болды. Гераклдың балаларынан кек алуын болдырмау үшін, ол оларды өлтіруге тырысты. Олар Гераклдың жақын досы және туысы Иоластың қорғауымен қашып кетті. Бұл трагедияның кейіпкерлері – Эврисфей, зор тиран, Афина патшасы Демофонт, қызы Макария, Алькмен, оның анасы және Иолай.

Кескіннің қысқаша мазмұны

Пьеса Марафондағы Зевс алтарынан басталады. Микен патшасы Евристейдің қызметіндегі хабаршы Копрей, Гераклдың ескі досы Иолаоспен бірге Гераклдың балаларын ұстап алуға тырысады. Тесейдің ұлы Демофонт, Иолаос пен Гераклдың балаларының өзінің қорғауында екенін айтқанда, Копрей әскерімен қайтып келумен қорқытады. Демофон балаларды қорғауға, тіпті Евристейге қарсы соғыс жүргізуге дайын, бірақ оракулдармен кеңескеннен кейін, афиналықтардың тек асыл текті қызды Персефонаға құрбандыққа шалса ғана жеңіске жететінін біледі. Демофон Иолаосқа, өзінің баласын құрбандыққа шалуға немесе афиналықтарды мұндай іске мәжбүрлеуге дайын емес екенін айтады. Иолаос, өзі мен балалары Афинадан кетуге мәжбүр боларын түсініп, үмітін жоғалтады. Гераклдың қызы Макария оракулдың айтқанын естіп, отбасының қиын жағдайын сезінеді де, өзін құрбандыққа беруге келіседі, тіпті бұл үшін тартудан бас тартады. Аға-інілерімен және Иолаоспен қоштасып, құрбандыққа шалуға кетеді. Осы кезде, Хилл күштермен келіп жетеді. Иолаос қарт және әлсіз болса да, шайқасқа қатысуға талап етеді. Шайқас алаңында ол керемет түрде жастығын қайта тауып, Евристейді тұтқынға алады. Оны өлімге кесу мәселесі бойынша пікірталас басталады. Гераклдың қартайған анасы Алкмен, афиналық заңға қайшы болса да, Евристейді дереу өлімге кесуді талап етеді. Соңында, Евристей оларға, егер оны өлтіріп, жерлесе, оның рухы қаланы Геракл балаларының ұрпақтарынан қорғайтынын айтады, және осылай болады.