Вьетнамдық революционер Нгуен Ван Трой

Кіріспе

Нгуен Вань Трь (1 ақпан 1940 жыл - 15 қазан 1964 жыл) - вьетнамдық революционер және Вьет Конг (Ұлттық азаттық фронты) мүшесі. 1964 жылдың мамыр айында Оңтүстік Вьетнамды сапармен келген АҚШ Қорғаныс министрі Роберт Макнамара мен елші Генри Кэбот Лодж-Жуниорды өлтіруге тырысқанда Оңтүстік Вьетнам күштері тарапынан ұсталғаннан кейін ол әйгілі болды.

Үкім және орындалуы

1964 жылдың мамыр айында Вьетконг күштері Макнамара мен Лоджды Конг Ли көпірінен өте жатқанда, оны жарып, өлтіруді жоспарлады. Трхейді Оңтүстік Вьетнам әскерлері тұтқынға алды. Өлім жазасына кесілген Трхей, FALN атты венесуэлалық коммунистік партизандық ұйымның Трхейге кек қайтару үшін АҚШ Әуе күштерінің подполковнигі Майкл Смоленді ұрлағаннан кейін қысқа мерзімге жазасынан босады. Ұйым Трхейді атса, Смоленді өлтіреміз деп қорқытты. Смолен ақырында ешбір зиянсыз босатылды, ал Трхей көп ұзамай Чи Хоа түрмесінде атылды. Трхей Вьетконгтың алғашқы атылған мүшесі болды. Оның өлім жазасы түсірілді, ол соңына дейін қайратты болды. Сайгонда өлім жазасына кесілер алдында журналистерге айтқан соңғы сөздері: "Сіздер журналистерсіздер, сондықтан болып жатқан жағдайды жақсы білуіңіз керек. Біздің елімізге агрессия жасаған – американдықтар, біздің халқымызды ұшақтар мен бомбалармен өлтіріп жатыр. Мен халқымның еркіне қарсы ешқашан әрекет еткен емеспін. Мен американдықтарға қарсы әрекет жасадым." Оған күнәсін кешіруді ұсынған дін қызметкеріне ол: "Мен ешқандай күнә жасаған жоқпын. Күнә жасаған – американдықтар" деді. Бірінші оқ атылғанда ол: "Вьетнам мәңгі жасасын!" – деп айғайлады. Коммунистік елдерде оған көрсетілген құрметке қарамастан, өлімнен кейін де оның есімі жасырылды. Weather Underground сияқты революционерлердің насихатынан және Эбби Хоффманның "Осы кітапты ұрлаңыз" (1971) кітабындағы "Вьетнам батыры" деген қысқаша есімдеуден басқа, Вьетнам соғысы туралы батыстық есептерде Трхейге сирек тоқталды. Трхей Вьетконг және Солтүстік Вьетнам тарапынан шейіт ретінде қастерленді. Алғашқы танылу 1965 жылы DRVN оның суреті салынған пошта маркасын шығарғанда болды. Ұлғы ретінде қарастырылатын Трхейдің есімі үлкен мектепке, Нха-Трангтағы Нгуен Вань Трхей лицейіне және ұлттық академиялық сыйлыққа, Нгуен Вань Трхей сыйлығына берілді. Вьетнамның көптеген қалаларындағы маңызды көшелер оның есімімен аталады. Хошимин қаласында Макнамара сапарлаған және оны өлтіруді жоспарлаған басты жол Нгуен Ван Трой бульвары деп аталады, ал бұрынғы Конг Ли көпірінің жанында Ан Хынг Лиет Си Нгуен Ван Трой еске алу паркі орналасқан. 1975 жылы режиссер Маурисио Валерштейннің түсірген "Латын Америкалық субверсивтің тарихы" (испанша: Crónica de un subversivo latinoamericano) фильмінде FALN партизандарының полковник Смоленді (актер Клаудио Брук оны полковник Роберт Уитни рөлінде сомдады) Трхейдің өлім жазасына жауап ретінде ұрлау эпизоды баяндалады.

In May 1964 Viet Cong forces planned to assassinate McNamara and Lodge by blowing up the Cong Ly Bridge as their motorcade passed over the bridge. Trỗi was captured by South Vietnamese forces. Sentenced to death, Trỗi got a brief reprieve after the FALN, a Venezuelan communist guerrilla group, kidnapped United States Air Force Lieutenant Colonel Michael Smolen in revenge for Trỗi's sentence. The group threatened to kill Smolen if Trỗi was executed. Smolen was eventually released unharmed, and Trỗi was shot by firing squad shortly there after in Chí Hòa Prison. Trỗi became the first publicly executed member of the Viet Cong. His execution was filmed, and he remained defiant to the end. His last words before his execution in Saigon to correspondents were You are journalists and so you must be well informed about what is happening. It is the Americans who have committed aggression on our country, it is they who have been killing our people with planes and bombs I have never acted against the will of my people. It is against the Americans that I have taken action. When a priest offered him absolution, he refused, saying: "I have committed no sin. It is the Americans who have sinned." As the first shots were fired, he called out, "Long live Vietnam!" His anonymity persisted after his execution, despite the honors heaped upon him in Communist countries. Apart from advocacy by revolutionaries like the Weather Underground, and a brief mention in Abbie Hoffman's Steal This Book (1971) as a "Vietnamese hero", Trỗi is still rarely acknowledged in Western accounts of the Vietnam War. Trỗi was glorified by the Việt Cộng and North Vietnam as a martyr. The first notable act of recognition was in 1965 when the DRVN issued a postage stamp, illustrated on the right, bearing a portrait of him. Considered an exemplar, Trỗi has his name bestowed upon a large school, the Lycée Nguyễn Văn Trỗi in Nha Trang, and a national academic award, The Nguyễn Văn Trỗi Prize. Many cities in Vietnam have named major streets after him. In Hồ Chí Minh City, the major road upon which McNamara traveled—and where Trỗi planned to assassinate him—is named Nguyen Van Troi Boulevard and a memorial park, the Bia tưởng niệm Anh Hung Liet Si Nguyễn Văn Trỗi is located near the former Cong Ly Bridge. The 1975 film Chronicle of a Latin American subversive (Spanish: Crónica de un subversivo latinoamericano) by director Mauricio Walerstein, narrates the kidnapping episode of Colonel Smolen (portrayed as Colonel Robert Whitney by actor Claudio Brook) by FALN guerrillas in response to Trỗi's death sentence.

Өмірбаян

Трхеннің жесірі Фан Тхи Кюен 1965 жылы «Нгуен Вэн Трхен – қандай болғанда да» атты кітапты жазды.