Кіріспе

Noilly Prat (nwa. ji pʁat) – Франциядағы вермут бренді, қазір итальяндық Martini & Rossi компаниясына тиесілі, ал ол Bacardi компаниясының еншілес кәсіпорны. "Ақ" Noilly Prat – құрғақ, сабан түсті француз вермутының үлгісі. Noilly Prat 1960 және 1980 жылдары енгізілген Red және Ambre вермуттарын да шығарады, бірақ олар бұрынғыдай кеңінен танымал емес. Noilly Prat Dry құрамында 18% алкоголь бар. Noilly Prat компаниясы Оңтүстік Францияның Эро департаментіндегі Марсейлан қаласында орналасқан. Жүсіп Нойли, емші, 1813 жылы алғашқы құрамын жасады, бұл қазіргі вермуттың үлгісі саналатын Мартиниге 50 жыл бұрын жасалған.

Тарих

Шарапты бөшкеде сақтау оның сипаттамаларын өзгертетіні көптен бері белгілі. Ұзақ қашықтыққа бөшкеде тасымалданған және ауа райының әсеріне ұшыраған шараптың түсі қоюланып, дәмі толықсыған. Осы табиғи процесті қайталау үшін Жозеф Нойли 1813 жылы Францияның алғашқы вермутын жасауға мүмкіндік беретін әдіс ойлап тапты. 1855 жылы оның ұлы Луи Нойли және күйеу баласы Клаудиус Прат Noilly Prat болып қалыптасқан компанияны құрып, бизнесті Марсейлан қаласына көшірді, ол осы күнге дейін сол жерде орналасқан. 1865 жылдан 1902 жылға дейін компанияны Энн Розин Нойли Прат басқарды. 1971 жылы брендті итальяндық бәсекелесі Martini & Rossi сатып алды, ал 1992 жылы ол Bacardi Martini брендтері отбасының құрамына енді.

Өндіріс процесі

Қазіргі қолданылатын әдіс 1850 жылдардан бері дерлік өзгерген жоқ. Noilly Prat Марсель аймағында өсірілген ақ жүзім сорттарынан ғана жасалады, негізінен Пикпуль де Пине және Клереттен. Олардан жеңіл, жемісті шараптар шығарылады, олар бастапқы қоймаларда үлкен канадалық емен бөшкелерде пісіріледі. Шарап осы бөшкелерде 8 ай бойы сақталады, толығып, ағаштан жасалған дәмді сіңіреді, содан кейін кішірек емен бөшкелерге ауыстырылады және бір жылға сыртқа шығарылады. Бұл кезде шарап күнге, желге және қыстың суық температурасына ұшырайды, шараптың құрамы біртіндеп өзгереді. Нәтижесінде Мадейра немесе Шерриге ұқсас құрғақ, толық денелі және ақ түсті шарап шығады. Сыртта бір жыл бойы көлемінің 6-8% булануға ұшырайды, бұл "фәрештәлердің үлесі" деп аталады. Кейін шараптар ішке қайтарылып, бірнеше айға тынығады, содан кейін емен бөшкелерде араластырылады. Шарапты жұмсарту үшін аздаған мөлшерде Мистель (жүзім шырыны және спирт) қосылады, сондай-ақ оның дәмін күшейту үшін жеміс эссенциясы қосылады. Емен бөшкелерде Noilly Prat-қа тән деп саналатын мацерация процесі үш аптаға созылады. Күн сайын қолмен шамамен жиырма түрлі шөп пен дәмдеуіш қоспасы қосылады. Noilly Prat құрамына кіретін шөптер мен дәмдеуіштердің нақты құрамы құпия сақталады, бірақ оған ромашка, ащы апельсин қабығы, мускат жаңғағы, центавр (сары жәнтия), кориандр және гвоздика кіреді. Тағы алты аптадан кейін дайын өнім бөтелкеге құюға дайын болады және танкерлермен Бюкаирге, Гардқа жіберіледі, онда Martini & Rossi бөтелкелейді.

Нұсқалар

Noilly Prat шараптарының көп бөлігі – француз құрғақ вермуты. Тағы үш түрі де жасалады:

Red Noilly Prat да сол әдіспен жасалады, бірақ 30 дәмдік қоспалар қосылады, олар шарапқа тоқ қызыл түс береді. Ол Францияда сатылмайды, тек Марсейльдегі Noilly Prat дүкенінен ғана шығарылады, негізінен АҚШ-қа экспортталады. Ambre Noilly Prat Марсейльдегі Noilly Prat дүкенінен және мамандандырылған дүкендерден сатып алуға болады. (Түссіз) Extra Dry Noilly Prat – американдық extra dry мартини коктейлі үшін арналған, азырақ күрделі шарап. Extra Dry тек Солтүстік Америкаға жөнелтіледі, онда ол 1979 жылдан 2009 жылға дейін қолжетімді болды. 2012 жылдың соңында ол қайтадан қолжетімді болды. Ол қазір АҚШ-тың көп бөлігінде қолжетімсіз француз құрғақ вермутының орнын басып алды.

Коктейльдер

Нойли Прат көбінесе коктейльдерде қолданылады, олардың ең көп таралған және танымал түрі – мартини. Мартини бір бөлік Нойли Праттан, бір немесе бірнеше бөлік джин немесе арақтан, бір тамшы апельсин горькийінен, лимон қабығынан немесе зәйтүнмен безендіріледі. Жылдар бойы американдықтардың «экстра құрғақ» мартиниге деген әуесеті джиннен араққа көшуге және қолданылатын вермуттың дәмі мен мөлшерін күрт азайтуға себеп болды. Дегенмен, 2009 жылы АҚШ-қа экспортталатын Нойлидің құрғақ рецептісі бүкіл әлемде қолданылатын бастапқы құрғақ формуламен алмастырылды. Рецепттегі өзгеріс бөтелкенің дизайнындағы өзгеріспен бірге жүрді. Кейбір рецепттерде мартини жасау үшін Нойли Праттың орнына Долин вермуты қолданылады, оның «ескі Нойлиге толыққанды ұқсамаса да, одан кем емес» екені айтылады. Алгонкин коктейлі Алгонкин қонақ үйінің құрметіне аталған, ол қара шараптан, Нойли Праттан және ананас шырынынан тұрады.

Нойли Пратпен тамақ пісіру

Noilly Prat тағамдарды пісіруде кеңінен қолданылады, әсіресе балыққа қосылатын соустарда жиі пайдаланылады. Рик Стейн BBC телеарнасындағы "French Odyssey" атты сериалда Noilly Prat-ты "Лангедоктың нағыз дәмі" деп атап, былай деді: "Балық соустары үшін ақ шараптармен көп тәжірибе жасадым және Noilly Prat ең жақсысы деген қорытындыға келдім. Noilly Prat-тың дәмін беру үшін қолданылатын провансальдық шөптер мен дәмдеуіштер соусты ашып, оған ерекше дәм қосады".

Сапарлар

Нойли-Праттың шарап сақтау орындары наурыз айынан қараша айына дейін, шағын төлем жасау арқылы, жалпы жұртшылыққа ашық. Экскурсиялар өндіріс процесін түсіндіріп, одан кейін осыдан жасалған вермуттар мен коктейльдердің дәм татуымен аяқталады. Нойли-Прат әр жыл сайын 80 мыңнан астам туристі қызықтырады.