Кіріспе

Қарудың бір мезгілде оқ атуы

Сальва – артиллерияның немесе атыс қаруларының бір уақытта оқ атуы, оның ішінде нысананы жою немесе салют беру мақсатында атыс жасау. Соғыстағы тактика ретінде, мақсаты – жауды бірден көп соққымен әлсіретіп, қарсы шабуылдауға мүмкіндік бермеу.

Шолу

Қару-жарақтарында мұздақпен (кремневый замок) қаруланған әскерлерге оқ-дәрі мен оқтарды қайта толтыру үшін уақыт керек болды. Оқ ату жаттығулары жауға үздіксіз атыс жасау үшін жасалған, олар әскерлерді қатарларға тізіп, бір қатардың залп атуына, ал қалған қатарлар қаруларын дайындауына мүмкіндік берді. Бұл термин көбінесе соғыс кемелерінің, әсіресе, линкорлардың (броненосцы) бортынан атуын сипаттау үшін қолданылады. 17-шы ғасырдан 19-шы ғасырға дейінгі желкенді кемелер дәуіріндегі флоттық шайқастарда, желілік кемелер жауға барынша көп зеңбіректерді жұмсау және оларды залппен ату мақсатымен маневр жасады, бұл зеңбіректерді тазалауға және қайта жүктеуге уақыт беру үшін жеткілікті зиян және шатастыру тудырды. "Т-ны кесіп өту" дегеніміз – жаудың ұрыс шебін кесіп өтіп, жау кемесінің барлық ұзындығы бойынша бау немесе кормасынан залп атуға мүмкіндік беру, соның нәтижесінде әр оқ максималды қиратуға себеп болар еді. Бұл мүмкіндік сирек болатындықтан, оны толыққанды пайдалану қажеттілігі туатын. HMS Dreadnought пайда болғаннан кейін, оның мұнаралық бас қаруларымен, ауыр зеңбіректер атыстан кейін снарядтың түсуін бақылау үшін жартылай залп атып, қашықтық пен бағытты түзету үшін жеткілікті уақыт берді. Осылайша, әр жарты батарея қайта зарядталатын кезде снарядтар әуеде ұшып жүретін. Линкордың зеңбіректерін қайта толтыру, ату шешімін табу және зеңбіректерді атуға келтіру 30 секундқа дейін созылуы мүмкін, әсіресе оқтың түсуін бақылау және қайта ату алдында түзетулер жасау қажет болғанда. 30 секунд ішінде нысаналы кеме белгілі бір қашықтыққа жылжуы мүмкін, сондықтан ол жиі қашықтықты өлшеуді бұзу үшін маневр жасайтын. Залптың "таралуы" кезінде бір оқ болжамды қашықтықтан "артық", бір оқ "кем", ал екі оқ болжамды қашықтықта атылар еді. Егер төрт оқтық "залп" нысананы бір оқпен үстінен, бір оқпен астынан және екі оқпен нысананың үстіне немесе жанына түсіріп "қоршаса", атыс бақылау офицерлері қашықтықты дұрыс анықтағанын білер еді. Линкорлар мен крейсерлердегі барлық мұнаралық зеңбіректерді кемеде жоғары орналасқан және визуалды қашықтық өлшегіш және басқа да атыс бағыттау механизмдерімен жабдықталған атыс офицері басқарды. Зеңбірек операторларына нұсқаулар дыбыс құбыры, хабаршы және кейіннен телефон арқылы берілді. Атыс офицерінің технологиясы жеткілікті болған жағдайда, зеңбіректерді қашықтан басқару арқылы да бағыттауға болады. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында зеңбіректерді радар арқылы бағыттады.