Сэр Питер Карю (1514-1575) – ағылшын саяхатшысы, Елизавета I тұсында Ирландияны жаулауға қатысқан. Биографиясын Джон Хукер жазған. Тарихы мен әулеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын саяхатшысы сэр Питер Кереу (1514? – 27 қараша 1575), Девон графтығындағы Моунс Оттерри және Луппиттен шыққан, Англия королевасы Елизавета I билік құрған кезеңде қызмет еткен және Тюдорлардың Ирландияны жаулап алуына қатысқан ағылшын авантюрисі болды. Оның өмірбаянын оның досы және құқықтық кеңесшісі, девондық тарихшы Джон Хукер (1601 жылы қайтыс болды) жазған. Оны 1580 жылы Гленмалур шайқасында қаза тапқан бірінші туысы және тікелей мұрагері сэр Питер Кереуден ажырату үшін кейде үлкен сэр Питер Кереу деп атайды.
English adventurer
Sir Peter Carew (1514? – 27 November 1575) of Mohuns Ottery, Luppitt, Devon, was an English adventurer, who served during the reign of Queen Elizabeth I of England and took part in the Tudor conquest of Ireland. His biography was written by his friend and legal adviser, the Devon historian John Hooker (d. 1601). He is sometimes referred to as Sir Peter Carew the elder, to distinguish him from his first cousin and immediate heir Sir Peter Carew, who was killed at the Battle of Glenmalure in 1580.
Ерте өмір және мансап
Кереу Девонширлік сэр Уильям Кереудің үшінші ұлы болды және Луппитттен (қазіргі Моунс Оттерри) дүниеге келді. Ол Эксетердегі грамматикалық мектепке, сондай-ақ Санкт-Пол мектебіне оқыды. Өзінің айтуынша (өмірбаянында жазылған), ол бірде Эксетер қала қабырғасындағы мұнараға көтеріліп, егер ұстазы артынан келсе, секіріп кетемін деп қорқытқан. Әкесі оны иттей байлап үйіне алып келді, жазалау үшін бір уақытқа итінің біріне байлап қойды. Кереу әкесінің француз досының қызметіне орналасты, бірақ қашырға төмендетілді. 1526 жылдың ақпан айында ғана Франция королі Франциск I-нің қызметінде Павияны қоршауға бара жатқан туысы оның серіктерінен есімін естіп құтқарылды. Қоршауға бара жатқан жолда туысы қайтыс болды, ал Кереу шайқаста қаза тапқан маркизбен бірге болды. Кейіннен Кереу Оранж князі Филибертке қызмет етті. Князь қайтыс болғаннан кейін Оранжтың әпкесі оны Англия королі Генрих VIII-ге хаттармен жіберді. Король оның атқа міну және француз тіліндегі шеберлігін бағалап, оны өзінің қызметіне алды. 1540 жылы ол туысымен бірге шетелге саяхаттап, Константинополь, Венеция, Милан және Вена қалаларын аралады, онда туысы қайтыс болды. Ол Францияға қарсы соғыста құрлықта да, теңізде де қызмет етті. 1544 жылы ол өзінің ағасы Джордж Кереумен бірге қара киім киген жаяу әскер ротасын жеке қаражатымен басқарды. Джордж Кереу «Мэри Роза» батқанда оның командалық құрамында болған. 1545 жылы жорықта көрсеткен қызметі үшін ол рыцарь атағын алды. Кереу 1545 жылы Тависток, 1547 жылы Дартмут, 1553 және 1559 жылдары Девон, ал 1563 жылы Эксетер округінен Парламент мүшесі болып сайланды. 1547 жылы ол Девонның жоғары шерифі қызметін атқарды. Кереу 1549 жылғы Дұға кітабы бүлігіне, Девон мен Корнуоллдағы көтеріліске, реформаланған Жалпы дұғалар кітабының жариялануына байланысты оның күшті жауабы үшін сөгіс алды. 1553 жылы ол батыста Англияның Мэри I патшайымын жариялады. Алайда, жыл соңында ол («Уайттың көтерілісінің» бөлігі ретінде) Испания мұрагер ханзадасы Филиппке үйленуіне қарсы сөз байласты. Көптеген серіктерінен айырмашылығы, ол тұтқындалудан құтылып, 1554 жылдың қаңтарында Еуропа құрлығына қашты. 1556 жылдың мамырында Фландрияда сэр Джон Чекемен бірге тұтқындалып, балық аулау қайығымен Англияға қайтарылды. Ол 1556 жылдың қазанына дейін Лондон мұнарасында ұсталды, оның босатылуы корольге туысқандарының белгілі бір қарызын төлеу арқылы қамтамасыз етілді. Елизавета I тұсында Кереу Лорд Грей мен Норфолк графының арасындағы дауды реттеу үшін жіберілді. Бұл дау олар Шотландияда француздарға қарсы әскерді басқарып жатқанда туындаған еді. 1572 жылы Норфолк басқыншылыққа кінәлі деп танылғанда, ол Кереудің өзінің түрме бастығы екенін білді, өйткені ол Тауэрдің констеблі болып тағайындалған еді.
Carew was the third son of Sir William Carew, a Devonshire gentleman, and was born at Ottery Mohun (now Mohuns Ottery) in the parish of Luppitt. He attended grammar school in Exeter, where he was a frequent truant, and at St Paul's School. By his own account (set down in his biography) he once climbed a turret on Exeter city wall and threatened to jump if his master came after him. His father then had him led back to his house on a leash, like a dog, and for punishment coupled him to one of his hounds for a time. Carew was placed in the service of a French friend of his father's, but suffered demotion to muleteer and was only saved in February 1526, when a family relation, on his way to the siege of Pavia in the service of King Francis I of France, heard Carew's companions call the young man by name. On the way to the siege, the relative died and Carew took up with a marquis, who died in battle. Carew later served Philibert, Prince of Orange, after whose death he was sent by Orange's sister to King Henry VIII of England with letters in despatch; the king noted his proficiency in riding and French and took him into service. In 1540, he travelled abroad with his cousin and visited Constantinople, Venice, Milan and Vienna, where his cousin died. He served in the war against France on land and at sea. In 1544, he led a company of foot apparelled in black at his own expense, with his brother George Carew – who was in command of the Mary Rose when she sank – and served as commander of the horse. For his service in the campaign he was knighted in 1545. Carew was Member of Parliament in 1545 for Tavistock, in 1547 for Dartmouth, in 1553 and 1559 for Devon and in 1563 for Exeter, having served as High Sheriff of Devon in 1547. Carew was reprimanded for the vigour of his response to the 1549 Prayer Book Rebellion, the rising in Devon and Cornwall occasioned by the issue of the reformed Book of Common Prayer. In 1553, he proclaimed Queen Mary I of England in the west. However, at the end of the year he conspired (as part of "Wyatt's Rebellion") against her proposed marriage to Crown Prince Philip II of Spain: unlike many of his co conspirators, he managed to escape arrest, and fled into exile on the European mainland in January 1554. In May 1556 he was arrested with Sir John Cheke in Flanders and returned unceremoniously to England in a fishing boat. He was held in the Tower of London until October 1556, his release being secured on payment of certain family debts due to the Crown. Under Elizabeth I, Carew was sent to settle a dispute between Lord Grey and the Earl of Norfolk, which had arisen while they were commanding an army against the French in Scotland at the Siege of Leith. When Norfolk was eventually convicted of treason in 1572, he found that Carew was his gaoler, having been appointed Constable of the Tower.
Ирландия
1568 жылы Кару Ирландияның оңтүстігіндегі жерлерді иеленуге кірісті. Ол Джон Хукерге көне құжаттарды қарауға жіберді, ол Ирландияға барғаннан кейін, бұл құжаттар Карудың сол елдегі кең иеліктерге мұрагерлік құқығын бекітетініне сенімді болды. Англияның Генрих II (1172 жылы Кембро-Норман жаулауының басында Ирландияның бірінші лорды атағын алған) Корк лордтығының жартысын Роберт ФицСтефенге берген, ал Хукер ФицСтефеннің қызы Кару әулетінің біріне үйленгенін есептеді. Карудың талабы король мөрімен бекітілген көне пергаментте жазылған заңға сәйкес болды. Кару өзінің талаптарын қудалауға патшайымнан рұқсат алып, 1568 жылдың тамызында Ильфракомбтан Ирландияға аттанды. Оның алғашқы әрекеті Кристофер Чиверске қарсы Мит округіндегі Мастон иелігін иелену туралы болды; Кару ол әділ сотқа қазылар алдында қол жеткізе алмайтынын және оның орнына кеңесте отырған лорд-орынбасары сэр Генри Сидниге жүгінгенін, содан кейін Чиверс талаптан бас тарды. Содан кейін ол Сидни мен кеңестен Карлоу графтығындағы Идроне баронына қатысты шешім алды, ол сол кезде Кавана тайпасының иелігінде болды, және баронның орталығындағы Лейглин қамалының капитаны болып тағайындалды (сэр Томас Стуклидің орнына). Карудың талабы Ирландияда кең ықпалы бар Англо-Норман әулеті Батлерлердің иелігі мен билігіне нұқсан келтіргендей көрінді, оның басшысы – Ормондтың 10-шы графы сэр Томас Батлер болды. Батлердің кіші інісі Эдмунд Лейглиннің солтүстігіндегі бірнеше шақырым жердегі Клогренан қамалын иеленді – оны оның әкесі Каваналардан сатып алған еді. Ол өзінің жерлеріне де нұқсан тиеді деп күтіп, бұл қол сұғушылыққа наразылық білдіріп, Каруға шабуыл жасады, ол Клогренанды шабуылдап, оңай басып алды. Жерді басып алу жергілікті халық арасында үлкен алаңдаушылық тудырды және ақырында Батлер соғыстарына әкелді, бұл кеңінен көтеріліске, Дезмонд көтерілістерінің біріншісіне ықпал етті. Кару Батлерлерге қарсы тиімді науқан жүргізді, бірақ олардың ықпалы оның күш-жігерін басып қалды. Ол мұрагерлік құқықпен ирланд жерін иеленуге қанағаттанбай, плантация салу жоспарын жасады. 1569 жылдың сәуір айында Лондонның құпия кеңесі оның, сер Уорхэм Сент-Легер, сер Хамфри Гилберт және сер Ричард Гренвиллмен бірге жасаған ұсынысын, Мунстер провинциясының жағалауындағы Балтимордағы жерлерді тәркілеу арқылы корпоративтік келісімге қол қоюға келісті. Бұл заңды процедуралар арқылы жасалмақ, мақсаты – заңсыз иеліктерді жою, көтерілісшілерді қуу және ағылшын отарлаушыларын енгізу болды. Карудың заң кеңесшісі Джон Хукер сол кезде Дублиндегі Ирландия Парламентінің (Атенри үшін) көрнекті жаңа ағылшын мүшесі болды. Келесі алғашқы Дезмонд көтерілісі (1569-73) Джеймс Фицморис Фицджеральд басшылығымен көтерілісшілер Мунстердің жағалауында қанды қақтығысқа түсіп, Корк қаласын және басқаларын қоршады, барлық отарлау әрекеттерін тоқтатуды талап етті. Екі тарап та ішкі аймақты қиратты, көп ұзамай Кару тым шарықтап кеткенін мойындады. Ормонд графы өзінің ізбасарларын патшаға қарсы көтерілістен қайтарды. Граф сотқа оралғаннан кейін патшайым Каруды Англияға қайтаруға шешім қабылдады. Кару 1574 жылы королеваның парламенттегі орнын қайтару туралы өтінішіне бас тартып, Ирландияға оралды. Ол Лорд Курси, Барри Оги және О'Махон (және басқалар) оның талаптарын мойындап, онымен жалға алуға келіскенін анықтады. Оның жоспарларының осы бөлігі шешілгеннен кейін ол Коркте өзіне үй дайындауға бұйрық берді, бірақ 1575 жылдың 27 қарашасында Уотерфорд графтығындағы Ростада аурудан қайтыс болды.
In 1568, Carew embarked on his greatest adventure, when he laid claim to lands in the south of Ireland. He had sent ancient documents for examination by John Hooker, who became convinced – after travelling to Ireland – that the documents established Carew's hereditary entitlement to extensive properties in that country. Henry II of England (the first Lord of Ireland, a title assumed in 1172 at the beginning of the Cambro Norman conquest) had granted half the lordship of Cork to Robert FitzStephen, and Hooker believed that Fitz Stephen's daughter had married a Carew ancestor. Carew's claim existed by letter of the law contained in antique parchment under crown seal. Carew obtained leave of the queen to prosecute his claims and sailed for Ireland from Ilfracombe in August 1568. His first proceedings were against Christopher Cheevers for possession of the lordship of Maston in County Meath; Carew claimed he couldn't get a fair trial at common law before a jury and went instead before the lord deputy, Sir Henry Sidney, sitting in council, whereupon Cheevers agreed to a compromise of the claim. Then he secured a decree of Sidney and council for the barony of Idrone in County Carlow, which was then in the possession of the Kavanagh clan, and was appointed captain of Leighlin castle (in succession to Sir Thomas Stukley) in the centre of the barony. Carew's claim became complicated when it appeared to encroach upon the possession and authority of the Butler family, an Anglo Norman dynasty with wide influence in Ireland, whose principal was Sir Thomas Butler, 10th Earl of Ormond. Butler's younger brother, Edmund, held the castle of Clogrenan a few miles north of Leighlin – it had been purchased from the Kavanaghs by his father – and in protest at this encroachment, which he expected would extend to his own lands, he launched an attack on Carew, who retaliated by storming Clogrenan and seizing it with little difficulty. The land seizure caused great disquiet locally and eventually led to the Butler Wars, which contributed to a wider insurrection, the first of the Desmond Rebellions. Carew fought an effective campaign against the Butlers, but their influence overwhelmed his efforts. Not content to pursue the acquisition of Irish lands by right of inheritance, he extended his ambitions with a scheme for plantation. In April 1569, the privy council at London approved in principle a proposal by him, along with Sir Warham St Leger, Sir Humphrey Gilbert and Sir Richard Grenville, for a corporate settlement by confiscation of lands at Baltimore on the coast of the province of Munster (see Plantations of Ireland) to be accomplished via legal proceedings for the purpose of exposing defective titles, expelling rebels and introducing English colonists. Carew's legal adviser, John Hooker, had by then become a prominent New English member (for Athenry) in the Irish Parliament in Dublin. The ensuing first Desmond Rebellion (1569–73) saw the rebels under James FitzMaurice FitzGerald engaged in bloody conflict along the coast of Munster, besieging the city of Cork, amongst others, with the demand that all efforts at colonisation cease. Both sides laid waste to the hinterland, and it was soon recognised that Carew had reached too far. The Earl of Ormond managed to bring his followers in from their rebellion against the Crown. After the earl's return to court the queen decided to recall Carew to England. Carew returned to Ireland in 1574 having refused the queen's request to retake his seat in parliament. He found Lords Courcy and Barry Oge and the O'Mahons (and others) willing to acknowledge his claims and agree tenancies with him. Once this part of his plans had been settled he ordered a house to be prepared for him at Cork but died of illness on the way, on 27 November 1575, at Ross in County Waterford.
Мұра
Кейру Уотерфорд соборында, ғибадатхананың оңтүстік жағында жерленді. Собор 18 ғасырда қайта салынған, оның қабірінен ештеңе қалмады. Дегенмен, Эксетер соборында Джон Хукер орнатқан қабырғалық монументі бар: ол бастапқыда солтүстік хордың дәлізінде орнатылған, бірақ 1805 жылы оңтүстік трансептке көшірілді. Оның өсиетнамасы 4 шілде 1574 жылы жасалған, ал 1576 жылдың ақпанында расталған. Оның балалары болған жоқ, ал мұрагерлері оның туыстары Петр (1580 жылы қайтыс болды) және Джордж (1555–1629), кейіннен Тотнес графы болды. Герлах Флике салған екі портреті сақталған: біреуі Корольдік жинақта, Хэмптон-Корт сарайында; екіншісі Шотландия Ұлттық галереясында.
Carew was buried in Waterford Cathedral, on the south side of the chancel. The cathedral was rebuilt in the 18th century, and nothing remains of his grave. There is, however, a mural monument to him in Exeter Cathedral, erected by John Hooker: it was originally set up in the north choir aisle, but was moved to the south transept in 1805. His will was dated 4 July 1574, and was proved in February 1576. He had no issue, and his heirs were, in turn, his cousins Peter (d. 1580) and George (1555–1629), afterwards 1st Earl of Totnes. Two portraits of him by Gerlach Flicke survive: one is in the Royal Collection, and held at Hampton Court Palace; the other is in the Scottish National Gallery.
Hooker-дің жазушысы
Кереудің өмірбаяны оның қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай оның заң кеңесшісі және досы Джон Хукер жазды. Әдеттегі қарапайым адамның өмірі үшін бұл өте ерте мерзім, ал Дж. П. Д. Купер бұл шығарманы "ағылшын биографиялық жанрындағы маңызды кезең" деп сипаттайды. Қолжазба қазір Ламбет сарайы кітапханасының MS 605 нөмірімен сақталуда.
Carew's biography was written shortly after his death by his legal adviser and friend, John Hooker. This is a remarkably early date for a life of a lay commoner, and the work is described by J. P. D. Cooper as "a milestone in the English biographical genre". The manuscript is now Lambeth Palace Library MS 605.
Вагнердің
Джон Вагнердің (1998) Карю туралы жаңа толық өмірбаяны бар.
There is a modern full length biography of Carew by John Wagner (1998).