Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құру патшалығының патшасы
King of Kuru Kingdom
Парикшит (,) орта Веда дәуірінде (б.з.б. 12-10 ғасырлар) билеген Куру патшасы болды. Ұлы және мұрагері Жанамаджаямен бірге ол Куру мемлекетін консолидациялауда, Веда гимндерін жинақтарға реттеуде және дәстүрлі шраута ритуалдарын дамытуда шешуші рөл атқарды, соның арқасында Куру мемлекеті Солтүстік Темір дәуірінің үстем саяси және мәдени орталығына айналды. Ол кейінгі аңыздар мен дәстүрлерде де маңызды тұлға ретінде бейнеленеді. Махабхарата мен Пураналардағы аңыздарға сәйкес, ол әкесінің інісі Юдхиштхирадан кейін Хастинапура тағына отырды.
Parīkṣit (, ) was a Kuru king who reigned during the Middle Vedic period (12th–10th centuries BCE). Along with his son and successor, Janamejaya, he played a decisive role in the consolidation of the Kuru state, the arrangement of Vedic hymns into collections, and the development of the orthodox srauta ritual, transforming the Kuru realm into the dominant political and cultural center of northern Iron Age India. He also appears as a figure in later legends and traditions. According to the legendary accounts in Mahabharata and the Puranas, he succeeded his grand uncle Yudhishthira to the throne of Hastinapura.
Тарихилығы
Веда әдебиетінде тек бір Парикшит есімді адам туралы айтылады; алайда, Ведадан кейінгі әдебиеттерде (Махабхарата мен Пураналарда) осы есіммен екі патша болған сияқты көрінеді – біреуі Курукшетра соғысынан бұрын, Пандавалардың атасы, екіншісі Пандавалардың ұрпағы ретінде кейінірек өмір сүрген. Тарихшы Х.С. Райчхаудхури екінші Парикшит туралы сипаттама Веда патшасына көбірек сәйкес келеді деп санайды, ал біріншісі туралы мәлімет аз және үйлесімсіз, бірақ Райчхаудхури екі түрлі патшаның болғанына күмән келтіреді. Ол, екі еселеуді ақырында генеалогтар Махабхаратаның кейінгі бөліктеріндегі уақытқа қатысты қателіктерді түсіндіру үшін «ойлап тапқан» дейді, себебі «Куру әулетіндегі оның нақты орны туралы біртұтас дәстүр сақталмаған», сондықтан «кейінгі, Ведадан кейінгі дәуірдің генеалогиялық мәтіндеріне енгізілген» және оларда Парикшит ұлы Джанамьяяның екеуі де кездеседі. Майкл Витцель Парикшитты ерте Куру патшасы деп атайды; ол Парикшит әулетін шамамен б.з.б. 1200–1100 жылдарға (кейінгі Ригведа дәуірі) жатқызады. Ал Х.С. Райчхаудхури оны б.з.б. 9 ғасырға жатқызған. Витцель Парикшитты (әулеттің басқа патшаларымен бірге) әртүрлі материалдарды бірегей «ұлттық» жинақтарға – Ригведа Самхита, Самведа Самхиталар және Хилани жинауға жауапты деп санайды.
Only one Parikshit is mentioned in Vedic literature; however, post Vedic literature (Mahabharata and Puranas) seems to indicate the existence of two kings by this name –– one who lived before the Kurukshetra War, an ancestor to the Pandavas, and one who lived later as a descendant of the Pandavas. Historian H. C. Raychaudhuri believes that the second Parikshit's description better corresponds to the Vedic king, whereas the information available about the first is scanty and inconsistent, but Raychaudhuri questions whether there were actually two distinct kings. He suggests that the doubling was eventually "invented by genealogists to account for anachronisms" in the later parts of the Mahabharata, as "a bardic duplication of the same original individual regarding whose exact place in the Kuru genealogy no unanimous tradition had survived," and therefore there "is an intrusion into the genealogical texts" of the late, post Vedic tradition, which also has two of Parikshit's son Janamejaya. Michael Witzel notes Parikṣhit to be an early Kuru king; he dates the Pārikṣita Dynasty to c. 1200–1100 BC (the late Rig Vedic period). In contrast, H. C. Raychaudhuri had dated him to ninth century BC. Witzel deems Parikṣhit (along with other kings of the dynasty) to be primarily responsible for the collation of diverse strands of material into singular "national" collections — Rig Veda Samhita, Samveda Samhitas, and Khilani.
Отбасы
Парикшит – Абиманиу мен Уттараның ұлы, Арджунаның немересі. Шатпатта Брахманасының (XIII.5.4) мәліметінше, Парикшиттың төрт ұлы болды: Джанамеджая, Бхимасена, Уграсена және Шрутасена. Олардың бәрі Асвамедха яджнасын өткізді. Оның денелік өмірі ақылман Шрингидің қарғысымен аяқталды, ол Нага патшасы Такшаканы, Таксиланың билеушісін өлім құралы ретінде пайдаланды. Парикшит Мадравати патшайымның күйеуі болды және оның орнын ұлы Джанамеджая басып алды. Махабхарата бойынша, ол 60 жыл патшалық құрып, қайтыс болды.
Parikshit is the son of Abhimanyu and Uttara, and grandson of Arjuna. According to the Shatapatha Brahmana (XIII.5.4), Parikshita had four sons, Janamejaya, Bhimasena, Ugrasena and Śrutasena. All of them performed the Asvamedha Yajna. His bodily existence ended due to the curse of the sage Shringi, who used the Nāga king, Takshaka, the ruler of Taxila as the instrument of death. Parikshit was the husband of Queen Madravati and was succeeded by his son Janamejaya. According to the Mahabharata, he ruled for 60 years and died.
Аңыздар
Парикшит индустар мифологиясындағы алғашқы юганың тұлғаланған Сатья Юганың реинкарнациясы деп саналады. Бхагавата Пурана (1.8.9) Дронаның ұлы Ашваттама Брахмастраны (Брахмаға шақырылған қуатты қару) дайындап, Пандавалардың мұрагері (Парыкшит патша) -ді өлтіруге әрекеттенгенін айтады. Ол бұл қаруды Пандаваларға қарсы, оның туыстары мен достарын (әсіресе әкесі Дрона мен досы Дурьодханды) Курукшетра соғысында өлтіргені үшін кек алу мақсатымен, Парыкшит анасының (Уттара) құрсағында тұрған кезде қолдануға дайындаған. Уттара қарудың күшті сәулесінен қорқып, баласының жай-күйіне алаңдады. Оның қайын енесі Субхадра өзінің ағасы Кришнаға мұрагерді құтқару үшін дұға етеді. Кришна оны жұбатты және құрсақтағы баланы өлімге әкелетін қарудан қорғап, оның өмірін сақтап қалды. Осылайша Парикшит Уттараның ұлы болып дүниеге келді. Ол Вишнурата деп аталды, себебі Вишну Иесі оларды пандаваларға нәсілдері құрып кету алдында берген. Кейіннен ол Хастинапурада Пандавалардың мұрагері болып тағайындалды. Таққа отырғаннан кейін үш құрбандық шалды. Құрбандық шалып жатқанда ол елді аралап жүрді. Бір күні ол бір аяғы жоқ бұқаны таяқпен ұрып, сиырды тепкен адамды көрді. Бұл көрініске ашуланып, ол адамды тұтқындады. Парикшит оны өлтіре жаздағанда, ол адамның нағыз аты Қали екенін білді. Қали Парикшиттен кешірім сұрады, ол оны кешірді, бірақ оған патшалықтан кетуді бұйырды. Қали бұл бұйрыққа бағынып, Парикшит патшалығынан кетіп қалды. Қуанышпен, сиыр өзін Притви екенін мәлімдеді, ол Кришнаның өз мекеніне (Вайкунтаға) оралып, жерді тастап кеткеніне қайғырды. Ал бұқа – Дхарма еді, оның қалған үш аяғы қираған, енді ол тек бір аяғымен Кали Югада тұрды.
Parikshit is believed to be a reincarnation of Satya Yuga, the personified first yuga in Hindu mythology. The Bhagavata Purana (1.8.9) states that the son of Drona, Ashwatthama had prepared a Brahmastra (a powerful weapon summoned to Brahma) to kill the Pandavas heir (King Parikshit), while he was in his mother's (Uttarā) womb, as a revenge against the Pandavas for killing his relatives and friends (in particular his father Drona and friend Duryodhan) in the Kurukshetra war. Uttarā was terrified by the powerful rays of the weapon and worried about her child. Her mother in law Subhadra prayed to Krishna, who was also her brother, for help to save their heir. Krishna pacified her and protected the child in the womb from the deadly weapon and thus saved his life. Parikshit was thus born to Uttara. He was named Vişņurāta, because Lord Vishnu had given him to the Pandavas when their race was about to become extinct. Later he was crowned heir to the Pandavas at Hastinapura. After his coronation, he performed three sacrifices. While performing the sacrifices he traveled throughout the country. Once he saw a man beating a one legged bull with a rod, and kicking a cow. He became angry at this sight and arrested the man. Parikshit was about to kill him when the man revealed his true identity as Kali. Kali begged forgiveness from Parikshit, who forgave him but ordered him to leave the kingdom. Kali obeyed this order and left Parikshit's kingdom. Satisfied, the cow revealed herself as the Prithvi, who was grief stricken for Krishna had returned to his abode (Vaikuntha) and had left earth. The bull was Dharma whose other three legs were mutilated and he now only stood one leg in the Kali Yuga.
Өлім
Бірде аң аулап жүрген кезде Парикшит патша Кали Пурушпен кездесті. Ол одан құмар ойындары, жезөкшелік, жамандық және адал емес қарым-қатынастардан басқа жаңа пана сұрады. Патша оған алтынмен өмір сүруге рұқсат берді. Ол патшадан алтыннан жасалған баспана тіледі, бірақ патшаның тәжі алтыннан болғандықтан, Кали Пуруш патшаның санасына енді. Патша жолмен келе жатқанда, медитация жасап отырған Шамика данасын көріп, аулап жүрген еленнің қайда екенін сұрады. Бірақ дана адам медитацияда болғандықтан жауап бермеді. Осыған ашуланған Парикшит, Кали Пуруштың әсерімен, дананың мойнына өлген жыланды лақтырып жіберді. Дананың Шринги есімді ұлы болған (Рамаяндағы Шрингимен шатастырмаңыз), ол осы оқиғаны басқа дананың ұлы Кришадан естіді. Кали Пуруштің алдағанын білмей, ол ашуға іш толды. Ол Парикшит патшаға жеті күн ішінде жылан шағып өлсін деп қарғыс айтты, әкесі Шамика данаға көрсеткен құрметсіздігі үшін. Шамика ұлының айтқан қарғысын естігенде, наразылық білдірді. Шамика өзінің шәкірті Гаурмухаға Парикшит патшаға барып, оның өлімі туралы барлығын айтуды бұйырды. Парикшит қарғысты естігенде тағдырын қабылдады, бірақ министрлер жалғыз тіректе тұрып, қоршаулы сарай салды. Еліккен жыланды емдейтін Қашьяпа данасы патшаға келе жатқан еді. Бірақ Такшака данаға көп байлық ұсынып, оның ойын өзгертіп жіберді. Такшака патшаға жемістегі жәндік түрінде келіп, Парикшит патшаны шағып, оның өліміне себеп болды. Парикшит патшаның өлімі тағы бір оқиғада да жазылған, ол Пандавалар Хандавапрастханы (қазіргі Индрапрастха) жаулап алған кезде болды. Такшака – жыландардың басшысы, ол Нагалокада адамдардың бұзылмайтын жерінде тұрды. Пандавалар келгенде, Такшака өзінің бостандығын жоғалтқандай сезінді, ашуға толып, әскеріне Пандаваларға және олардың халқына шабуыл жасауға бұйрық берді. Осы кең ауқымды шабуыл көптеген адамдардың өліміне әкелді, Пандавалар мен олардың әйелі Драупадиден басқа барлығы қаза болды. Осы оқиғадан кейін үшінші Пандава Арджуна садағын көтеріп, Нагалоканы өртеп жіберді. Такшака одан да ашуланып, Пандавалардың біреуінің ұрпағын өлтіруге ант берді. Такшаканың анты мен Шамика данасының ұлы Шрингидің қарғысы Парикшит патшаның тағдырын белгіледі – жылан шағып өлтіру. Әкесінің Такшакадан өлтірілгенін естіген Парикшит патшаның ұлы Джанамеджая бір апта ішінде Такшаканы өлтіруге ант берді. Ол Сарпасатра яғни құрбандық бастады, ол әлемдегі барлық жыландарды отқа лақтыруға мәжбүрледі. Бірақ Индра Такшаканың құрбандыққа түсуін тоқтатуға тырысты. Құрбандық шалу рәсімін орындаған даналар «Индраға құрбан болсын, Такшакаға да құрбан болсын» деп дұға бастады. Осының салдарынан Индра да құрбандыққа тартыла бастады. Кейіннен бұл құрбандықты Астика Муни (Манаса Девидің ұлы) тоқтатты. Осылайша, Такшака аман қалды, ал Джанамеджая Сарпасатраны тоқтатты. Сол күні Шравана айының ақ айдың бесінші күні болды және содан бері Нага Панчми мерекесі ретінде тойланады.
Once while hunting, King Parikshit encountered Kali Purush who asked him for a new shelter other than his places of gambling, prostitution, vice and immoral relationship. King Parikshit allowed him to reside in gold. Though he asked him to reside in gold, the crown of King happened to be of gold, eventually Kali Purush entered King's mind. As the king crossed paths he saw sage Shamika meditating and asked him the whereabouts of a deer which he was hunting. But the sage did not respond as he was meditating. Angry at this, Parikshit tossed a dead snake around the sage's neck due to the ill effects of Kali Purush in his mind. The sage had a son named Shringi (not to be confused with Shringi in Ramayan), who heard this incident from another sage's son named Krisa. He became furious as he didn't know the deceit played by Kali Purush. He cursed Parikshit to die of a snakebite in seven days, for disrespecting his father, Rishi Shamika. When Shamika learned of the curse his son had given, he was dissatisfied. Shamika ordered his disciple Gaurmukha to go to Parikshit and tell him everything about his death. When Parikshit heard about the curse he accepted his fate, but the ministers created a mansion that would stand on a solitary column and remain well guarded. Kashyapa, a sage who knew how to cure snakebites was coming for the king. But Takshaka changed the mind of the sage by offering him more wealth. Takshaka came to the king in form of an insect in fruits and bit Parikshit, which eventually led to his death. The death of Parikshit is also recorded by another episode when the Pandavas conquered Khandavaprastha (now known as Indraprastha). Takshaka is the head of snakes, who was residing in Nagaloka without any human disturbance. When the Pandavas arrived, Takshaka felt his freedom is seized, with pure anger, he ordered his troops to attack the Pandavas and their subjects. The widespread attack resulted in the death of many people, or everyone except the Pandavas and their wife Draupadi. After this incident, Arjuna, the third Pandava, lifted his bow and set fire to the Nagaloka. Takshaka grew even more furious and vowed to kill one of the lineages of the Pandavas. The vow of Takshaka and the curse of Rishi Shamika's son Sringin gave the ultimate destiny of Parikshit that he will be killed by a snakebite. On hearing of his father's death by Takshaka, Parikshit's son Janamejaya vowed to kill Takshaka within a week. He starts the Sarpasatra, a yagna, which forced each and every snake in the universe to fall in the havan kund. However, Indra tries to save Takshaka from getting pulled in sacrifice. The sages who perform sacrifice start chanting "Indraay swaahaa, Takshakaay cha swaahaa". Due to this, even Indra starts getting pulled in the sacrifice. Later, this yagna/sacrifice was stopped from doing so by Astika Muni (who is the son of Manasa Devi). Thus, Takshaka was spared, and Janamejaya stops his Sarpasatra. That day was Shukla Paksha Panchami in the month of Shravana and is since celebrated as the festival of Naga Panchami.
Мұрагерлік
Парикшиттен кейін оның ұлы Жанамаджая таққа отырды.