Кіріспе

Музыкалық аспап

Хим (ขิม; ) – Месопотамия немесе Парсы сантурынан тараған ішекті музыкалық аспап. Ол соққылы дульцимер немесе цимбаломға ұқсас. Бұл хим Таиландқа Қытайдан әкелінді, онда осыған ұқсас (бірақ 20-шы ғасырдың соңынан бері көбінесе үлкен) аспап яньцинь деп аталады, ал кейін Таиландтан Лаос пен Камбоджаға жеткізілді.

Көбелек пішіні

Бұл пішін ең кішкентай мөлшері, ішінде 7 нотасы бар екі көпір (қытай аспабында бір нота 3 ішекшені біріктіреді) және 42 ішекшеден тұрады. Бұл пішін – Қытайдан шыққан түпкілікті пішін. Көнеден бүгінгі күнге дейін осы пішіннің танымалдылығы артып келеді.

Тік төртбұрышты немесе трапецидтік

Бұл форма – екі көпір және 9, 11 немесе 15 нотасы бар кхимнің үлкен түрі. Бұл трапеция пішіндес кхимді алып жүру өте ыңғайлы, себебі ол жеңіл тасымалданады.

Овал пішіні

Бұл ең соңғы үлгісі, екі көпір, 7 нота және 42 сымнан тұрады, сонымен қатар әсем хим деп те аталады. Мұндай пішінге көбінесе терең немесе жарқын түстермен сурет салынады, ал хим ойнайтын балалар әдетте қорабына мультфильмдердің суреттерін жабыстырады. Бұл пішін балаларға өте тартымды, себебі олар үшін бұл ойыншық сияқты көрінеді, сонымен қатар кішкентай балаларға да ыңғайлы.

Көпір (Фрет)

Көпір – бұл ішекті музыкалық аспаптың ішектерін ұстап тұратын және ішектерден туындайтын дірілді аспаптың басқа бөліктеріне жеткізетін ағаш құрылғы. Кхим аспабында екі көпір болады және көпірдің негізінде әртүрлі типтегі кхимдерге сәйкес келетін көптеген ноталар бар.

7 ноталы және 42 кыллы екі көпір

Бастауыш сынып оқушылары үшін сабақтарды бастауға жиі қолданылатын стандартты өлшем. Ең төменгі нота Л (Л2 немесе А2) сол жақта, бас бриджі. Ортаңғы нота Л (Л3 немесе А3) оң жақта, дискі бриджі. Ең жоғары нота Л (Л4 немесе А4) сол жақта, дискі бриджі.

9 ноталы және 54 сымды екі көпір

Бұл хим музыканттарының арасында танымал, себебі оның дыбысталу опциялары көбірек.

11 ноталы және 66 сымды екі көпір

66 саптық хим – үлкен әрі өте ауыр аспап. Осы типтегі химді ойнау үшін музыкант жоғары деңгейдегі орындау шеберлігіне ие болуы керек. Көптеген саптары болғандықтан, оны халықаралық стандартқа дейін келтіруге болады. Бұл аспап кәсіби музыканттар үшін жасалған және тек ерекше жағдайларда ғана қолданылады.

Саундбокс

Әртүрлі ағаш түрлерін қолданып саундбокс жасау. Саундбордты жасау үшін жұмсақ ағаш ең қолайлы таңдау. Жұмсақ ағаш жеңіл текстураға ие, бұл дыбыс жасауға көмектеседі.

Дыбыс тесіктері

Дыбыс тесіктері – ағаштың ісіп кетуіне және дыбыс қорабындағы ылғалдың жиналуына жол бермей, дыбыс тақтасындағы дыбысты күшейту үшін жасалған тесіктер.

Тюнингтік шұңқырлар мен шұңқырлар

Аспаптың бекіткіш штифтері дыбыс қорының сол жағында, ал қосымша штифтері оң жағында орналасқан. Әр жағында 42 штифт бар. Бұл аспапты қосымша баптау өте оңай, бірақ көп уақытты алады. Музыкант штифттерден жоғары көтерілген бөліктерге арнайы кілт енгізеді, бірақ тек оң жақтағы штифттерді ғана бұрады. Сол жақтағы штифттерді бұрау ішектің жыртылуына әкелуі мүмкін. Содан кейін музыкант кілтті бұрып, ішекті қажетті дыбысқа дейін тартып немесе босатады.

Таспалар

Химс - 24 калибрлі мыс ішек. Ол дыбыс қораптың сол жағындағы ілгектерге бекітіледі. Химде 14 топ ішек бар, әр топта 3 ішек болады. Барлығы, химде 42 ішек кездеседі.