Кіріспе

Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының 6-шы Бүкілресейлік конференциясы (1912)

Прага конференциясы, ресми түрде Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының 6-шы Бүкілресейлік конференциясы, 1912 жылғы 5-17 қаңтарда Прагада, Австрия-Мажарстан (қазіргі Чехия) өтті. Конференцияға он алты большевик және екі меньшевик қатысты, бірақ Жозеф Сталин мен Яков Свердлов сол кезде ішкі жер аударылуда болғандықтан қатыса алмады, ал Георгий Плеханов денсаулығының нашарлығына байланысты қатыса алмады. Конференцияда Владимир Ленин және оның жақтастары Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының қалған бөлігінен бөлініп, басым көпшілігі большевиктерден тұратын жеке Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясын құрды. Конференция құпия өткізілуі керек еді; Ленин «Бұл туралы ешкім, ешқандай ұйым білмеуі тиіс» деп тапсырған. Дегенмен, Ресей империясының құпия полициясы – Окрана, бұл конференция туралы барлық мәліметтерді білді.

Тарих

Орталық комитетке жеті адам сайланды: Ленин, Григорий Зиновьев, Роман Малиновский (кейіннен Охрананың тыңшысы екені анықталды), Григорий Орджоникидзе, Сурен Спандарян (Сталиннің ең жақын досы), Яков Свердлов (Кеңес басшысы, 1917–19 жж.) және Филипп Голощекин. Соңғы төртеу партияны басқару үшін Ресей бюросын құрды, оған Михаил Калинин мен Сталин басшылық етті. Бұл Орджоникидзе «құрдымға кеткен» деп санаған эмигранттарға қарсы Ресейдегі большевиктердің үстемдігін қамтамасыз етті. Спандарян эмигранттар тобының таратылуын талап етті. Конференциядан кейін Ленин мен Зиновьевтің ұсынысы бойынша Сталин Орталық комитетке қосылды. Елена Стасова Ресей бюросының хатшысы тағайындалды. Степан Шахумян мен Калинин (Кеңес мемлекет басшысы 1919–1946 жж.) Орталық комитет мүшелігіне кандидаттар болды. Калинин Охрана агенті болуы мүмкін деген күдік болғандықтан, толық мүше болған жоқ. Екеуі де Кавказда Сталиннің серіктері болды. Ленин Максим Горькийге былай деп жазды: «Соңғысынан кейін, Ликвидаторлардың ласынан арылып, партияны және оның Орталық комитетін қайта жаңғыртуға қол жеткіздік. Бұл қуанышпен бөлісетінімізге сенемін». Сталин: «Бұл конференция партия тарихындағы ең маңызды оқиға болды, өйткені ол большевиктер мен меньшевиктер арасындағы шекараны салды және елдегі барлық большевиктік ұйымдарды біріктіріп, біртұтас большевиктік партия құрды». Ленин бұл пікірге Конференция кезінде келіспеген болар еді, ол тек «Прага» РСДРП-сынан «Ликвидаторлар» ғана шығарылғанын, ал барлық меньшевиктердің Ликвидаторлар емес екенін айтқан.