Қоғамдық акционерлік банктің тарихы: A. Schaaffhausen'scher Bankverein

Кіріспе

Бұрынғы неміс банкі А. Шааффхаузен'scher Bankverein (кейде жай ғана Шааффхаузен деп аталады) – 1791 жылы құрылған Кёльн қаласындағы банк. 1848 жылы ол акционерлік қоғам ретінде қайта ұйымдастырылды және қазіргі Германия аумағында заңды түрде банк ретінде танылған алғашқы банк атанды. 1914 жылы оны Берлинде орналасқан Disconto Gesellschaft сатып алды, ал оның таңбасы 1929 жылы жойылды, себебі ол Deutsche Bank-пен біріктірілді.

Тарих

1791 жылы ол жеке банк құрды, бұл өсіп келе жатқан жергілікті экономика және оның жаңадан бастаған индустриялануы үшін алғашқы және ең маңызды қаржылық ресурстардың бірі болды. Алайда 1848 жылы банк 1848 жылғы төңкерістердің салдарынан қиын жағдайға түсіп, банкроттыққа ұшырады. Банк төлем міндеттемелерін орындай алмай қалғанда, Пруссия премьер-министрі Людольф Кампхаузен тағайындалды және оның таңдаған қаржы министрі Дэвид Хансман, сондай-ақ олардың досы Густав Мевиссен, Берлинге жаңа ғана келген болатын, банкты құтқару үшін консультациялар бастады. Қаржылық пакет Пруссия парламенті (Landtag) 17 желтоқсанда мақұлдады және қаржылық құлдыраудың алдын алды. Бұл жағдай Пруссия билігі бұрыннан бері өте тартыншақ болған акционерлік қоғамдарды құру туралы пікірталасты күшейтті. Schaaffhausen банкін Aktiengesellschaft-қа айналдыру туралы шешімді кредиторлар жиналысы қабылдады, ал король Фридрих Вильгельм IV оны ратификациялады. "Bankverein" атауы "Банк" атауынан артық таңдалды, себебі соңғысы Германияда сол кезде банкнота шығарушы мекемелермен байланысты болды. 1848 жылдың қазан айында Мевиссен жаңа ұйымның басқару органына ("Директориум") тағайындалды, сонымен бірге Шааффхаузеннің күйеу баласы Вильгельм Людвиг Дайхман және бұрынғы қызметкер Виктор Вендельштадт та тағайындалды. Банкверен құрылғаннан кейін бірнеше аптадан кейін Кампхаузен мен Хансманның орнын Рудольф фон Ауерсвальд басқаратын консервативті Пруссия үкіметі алды. Осының салдарынан Шаффхаузен екі онжылдықтан астам уақыт бойы Пруссияның жалғыз акционерлік банкі болып қалды, Deutsche Bank түбегейлі басқа ортада құрылғанға дейін. Дисконт компаниясы (құрылған 1851 ж.) 1856 жылы Kommanditgesellschaft auf Aktien, яғни шектеулі жауапкершілікпен акционерлік қоғамға айналды, ал Berliner Handels Gesellschaft құру үшін де сол опция сақталды. Керісінше, Банк фёр Хадль унд Индустрия 1853 жылы Aktiengesellschaft ретінде құрылды, бірақ ол өзін салыстырмалы түрде либералды Гессен Ұлы Герцогтігінде, Дармштадтта орналастыруы керек болды. Оның банктік философиясы 1852 жылғы жылдық есептен алынған үзіндіде көрінеді: «ірі банктік мекеменің қызметі өнеркәсіптің жаңа салаларын ашу емес, еліміздің капиталистерін жан-жақты зерттеулерге негізделген ұсынымдармен бос капиталды осындай кәсіпорындарға бағыттауға итермелеу, олар қолданыстағы талаптарға сай дұрыс іске қосылғанда және сарапшы басқарудың кепілін ұсына отырып, әділ бағамен қолайлы пайда әкелу». Өнеркәсіптік мақсаттағы, ағымдағы шоттармен жұмыс екінші деңгейде болды, ал салымдар тек үш, алты және он екі айлық мерзімде алынды, сондай-ақ төмен пайыздық мөлшерлемемен. Бастапқыда Рейнланд-Вестфалияның өркендеген және гүлденген өнеркәсібімен тығыз байланысты болғандықтан және өзінің бастапқы мақсатына қатаң түрде берілгендіктен, Bankverein 1857 жылғы қаржылық дағдарысты ешқандай несиесін жоймастан жеңіп шықты, бұл оның келесі жылдарындағы ықпалын кеңейтуге ықпал етті. Ол өзінің банктік аймағында бірінен соң бірі өнеркәсіптік кәсіпорындарды дамытты, олардың әрқайсысы Шаффхаузен үшін күштірек көз болды. 1852 жылы Шаффхаузен мемлекеттен алған көмекті қайтара алды. 1857 жылы мемлекеттік кепілдік алынып тасталды. 1891 жылы Берлинде филиал ашылды, бұл бас кеңсесі Берлиннен тыс орналасқан ірі неміс банктерінің жалғыз бірі болды. Оның басқарушы директоры Карл Клонне банктың қадағалау кеңесін бас кеңсесін астанаға көшіруге көндіруге тырысты, бірақ оның жоспары қабылданбады, бұл оның отставкаға кетуіне және бәсекелес Deutsche Bank-ке кетуіне әкелді, ол кейіннен Bankverein-нің бұрынғы клиенттер базасының бір бөлігін алды. Рейнланд және Рур аймағындағы негізгі аймақта Шаффхаузен де және де сияқты басқа банктермен бәсекелесуге мәжбүр болды. Осылайша ол Батыс Германияда филиалдарды кеңейтті және 1904 жылы өзінің филиалдар желісімен Бонн қаласында орналасқан Westdeutsche Bank-ті сатып алды. 1912 жылы Рейнланд аймағындағы 11 жерде құрылды. 1870 жылы наурыз айында Шаффхаузен Deutsche Bank-ты құруға 3 пайыз үлесімен қатысты, ал Виктор Вендельштадт сонда басқарма мүшесі болды. Ол басқа неміс банктерімен бірге Шанхайдағы Deutsch Asiatische Bank (1889), Миландағы Banca Commerciale Italiana (1894), Брюссельдегі Banque Internationale (1898) және Берлиндегі Deutsche Orientbank (1905) сияқты шетелдік бағытты кәсіпорындарды құруға қатысты. Дегенмен, оның шетелдегі қызметі шектеулі болды. Өсуді іздеу барысында 1903 жылы Шаффхаузен Дрезден банкімен стратегиялық серіктестік құрды, бұл пайданы тең бөлісуді білдірді, бірақ 1908 жылы бұл серіктестік тоқтатылды. 1908 жылы Шаффхаузен 94 басқа өндірістік және қаржы институттарының басқармаларында өкілдік етті. Сол жылы Bankverein-нің капиталы 145 000 000 марканы құрады және ол 34 157 125 марка пайда тапты. А. Шаффхаузен банкі тобының жалпы капиталдық күші (1908) 278,538,001 марканы құрады, оның ішінде 231,000,000 марка капитал, ал 47,538,001 марка – қосымша қаражат. 1913 жылы А. Шаффхаузен банкі ең ірі неміс аймақтық банкі (яғни Берлинде орналасқан емес акционерлік банкі) болды. 1914 жылы, жеке күшпен жеткілікті етуге қабілетсіздігіне байланысты, Шаффхаузен Disconto Gesellschaft-ке қосылуға келісті. Қосылу шарттары Bankverein-ге Рейнландтағы автономды операцияларын сақтап қалуға мүмкіндік берді, ал Берлиндің қызметі тоқтатылды. Бұл келісім 1929 жылға дейін сақталды, осы жылы Disconto Gesellschaft Deutsche Bank-пен бірікті, ал А. Шаффхаузен банкі жаңа біріккен ұйымға толығымен сіңірілді.

In 1791, de founded a private bank, one of the first and most important financial resources for the growing local economy and its incipient industrialization. In 1848, however, the bank was negatively affected by the Revolutions of 1848 and found itself facing bankruptcy. On , as the bank became unable to honor its payment obligations, Prussian just appointed Premier Ludolf Camphausen and his chosen finance minister David Hansemann started consultations to rescue the bank, together with their friend Gustav Mevissen who had just arrived in Berlin. The financial package was approved by the Prussian parliament (Landtag) on and prevented a financial collapse. The situation accelerated a debate about the creation of joint stock companies, on which the Prussian authorities had until then been very reluctant. The transformation of the Schaaffhausen bank into an Aktiengesellschaft was thus voted by a creditors' meeting on , and ratified by King Frederick William IV on The name "Bankverein" was chosen instead as plain "Bank", because the latter was associated at the time in Germany with note issuing institutions. In October 1848, Mevissen was appointed to the new entity's management body ("Direktorium"), together with Schaaffhausen's son in law Wilhelm Ludwig Deichmann and former employee Victor Wendelstadt. A few weeks after the Bankverein's establishment Camphausen and Hansemann were replaced by a conservative Prussian government led by Rudolf von Auerswald. As a consequence, Schaaffhausen remained as Prussia's only joint stock bank for more than two decades, until the creation of Deutsche Bank in a radically different environment. The Disconto Gesellschaft (est. 1851) became a Kommanditgesellschaft auf Aktien, a more restrictive legal form, in 1856, and the same option was retained for the creation of the Berliner Handels Gesellschaft, also in 1856. Conversely, the Bank für Handel und Industrie was established as an Aktiengesellschaft in 1853, but for that it had to locate itself in the comparatively more liberal Grand Duchy of Hesse, in Darmstadt. Its banking philosophy may be inferred from an excerpt from the annual report for 1852 — “the function of a great banking institution is not so much to start new branches of industry . ., as to induce the capitalists of the country, by recommendations based on exhaustive investigations, to turn idle capital toward such enterprises, which, when properly launched in response to existing requirements, and offering the guarantee of expert management, bid fair to yield reasonable profits.” Industrial in purpose, current account business was secondary, and deposits were received only on condition of three, six and 12 months' notice being given for their withdrawal, and then only at a low rate of interest. The close identification from the first with the prosperous and flourishing Rhineland Westphalia industry, and the strict adherence to its original purpose, lent strength to the Bankverein to weather the financial crisis of 1857 without the necessity of canceling any of its outstanding credits — a strong factor in extending its influence during succeeding years. One after another it nurtured industrial enterprises within its banking zone, each becoming an added source of strength for Schaaffhausen. By 1852, Schaaffhausen was able to pay back the aid it had received from the state In 1857, the government guarantee was lifted. In 1891 a branch was opened at Berlin, the parent institution remaining the only one of the large German banks having its headquarters outside of Berlin. Its managing director Carl Klönne tried to convince the bank's supervisory board to move the head office to the capital but his plan was rejected, leading to his resignation and departure to the rival Deutsche Bank, which subsequently took over some of the Bankverein's previous customer base. On its core turf of the Rhineland and Ruhr area, Schaaffhausen now had to compete with other banks such as the de and the de. It thus expanded with branches in western Germany, and in 1904 took over the Bonn based Westdeutsche Bank with its own network of branches. By 1912 it was established in 11 locations in the Rhineland. In March 1870, Schaaffhausen participated in the creation of Deutsche Bank, with a 3 percent share, and Victor Wendelstadt became a board member there. It was also involved, together with other German banks, in the creation of foreign oriented ventures such as the Deutsch Asiatische Bank in Shanghai (1889), Banca Commerciale Italiana in Milan (1894), Banque Internationale de Bruxelles (1898), and Deutsche Orientbank in Berlin (1905). Even so, its overseas activity remained limited. In its pursuit of growth, in 1903 Schaaffhausen initiated a strategic partnership with Dresdner Bank that entailed an equal sharing of profits, which however fell apart in 1908. In 1908, Schaaffhausen maintained representation on the boards of 94 other industrial and financial institutions. The capital of the Bankverein that year was 145,000,000 marks, and it made a profit of 34,157,125 marks. The total capital power of the A. Schaaffhausen'scher Bankverein group was (1908) 278,538,001 marks, of which 231,000,000 marks constituted the capital, and 47,538,001 marks the surplus. In 1913 the A. Schaaffhausen'scher Bankverein was the largest German regional bank (i. e. joint stock bank not headquartered in Berlin). In 1914, faced with a failure to grow fast enough on a stand alone basis, Schaaffhausen agreed to be taken over by the Disconto Gesellschaft. The terms of the acquisition allowed the Bankverein to retain autonomous operations in the Rhineland, while its activity in Berlin was discontinued. That arrangement lasted until 1929, when the Disconto Gesellschaft merged with the Deutsche Bank, and A. Schaaffhausen'scher Bankverein was fully absorbed in the new combined entity.