Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Генералдар соты (proces generałów) – Польша Халық Республикасының (қазіргі Польша) коммунистік билігі 1951 жылдың 31 шілдесі мен 31 тамызы аралығында ұйымдастырған тоталитарлық сот. Оның мақсаты – жаңа кеңестік бағытталған Польша армиясын соғыстар аралығындағы Польша қарулы күштерінде немесе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистерге қарсы күресте қызмет еткен офицерлерден тазарту болды. Сот процесі жаңа коммунистік әкімшілік ішіндегі билік үшін саяси күресте, сондай-ақ Польша маршалы Михаль Рола Жимиерскиге, және саяси фракциясы құлаған генералдар Мариан Спихальский мен Вацлав Комарға қарсы пайдаланылды. Сот процесін сталиндік полковник Станислав Зараковский басқарды. Барлық тұтқындалған офицерлерге Польша Біріккен жұмысшылар партиясына қарсы құйрық сөздер айту және британдық және американдық барлау қызметтерімен байланыс жасау туралы жалған айыптар тағылды. 1951 жылы Якуб Берманның қауіпсіздік күштері 1947 жылы жасырын ұрлаған Ұлттық қорғаныс қорының (FON) қамқоршыларына қарсы «ТУН» сот ісі – үш ең танымал қатысушының аттарының бас әріптерінен құралған аббревиатура басталды: Татарский Утник Новицкий. Барлық айыпталушы генералдар өмір бойына бас бостандығынан айырылды, оның ішінде Франциск Герман, Джерзи Кирхмайер, Стефан Моссор және Станислав Татар. Полковниктер Мариан Юрецкий, Мариан Утник және Станислав Новицкий 15 жылға, ал майор Роман мен командир Вачек 12 жылға бас бостандығынан айырылды. «Бөлшек соттар» деп аталатын сот процестерінде Польша армиясының, теңіз күштерінің және әуе күштерінің тағы 86 офицері тұтқындалып, сотталды. Олардың көпшілігін Роман Ромковский басқаратын құпия полиция (Urząd Bezpieczeństwa) азаптапты. Шамамен 40 айыпталушы офицер өлім жазасына кесілді. Тек алғашқы 20 өлім жазасы орындалды (қараңыз: 1951 жылғы Мокотов түрмесіндегі өлім жазасы). 1956 жылы Польшада сталиндік режим аяқталғаннан кейін барлық тұтқындар босатылды, ал генерал Герман түрмеде қаза болғаннан басқа, Польшалық қазан айында оңалтылды. Соғыс заңдарына дейін 1990 жылы ғана барлық әділетсіз айыпталғандар толыққанды оңалтылды (генерал Моссордан басқа).
The Trial of the Generals (proces generałów) was a totalitarian show trial organized by the communist authorities of the Government of the Polish People's Republic, (Today Poland), between July 31 and August 31, 1951. Its purpose was to cleanse the new pro Soviet Polish Army of officers who had served in the armed forces of the interwar Poland or in the anti Nazi resistance during World War II. The trial was used by the authorities in the political struggle for power within the new communist administration, and against Marshal of Poland Michał Rola Żymierski as well as Generals Marian Spychalski and Wacław Komar, whose political faction had fallen out of grace. The trial was led by the Stalinist Colonel Stanisław Zarakowski. All of the arrested officers were falsely accused of conspiracy against the Polish United Workers' Party and collaboration with British and American intelligence services. The following so called TUN court case – an acronym for the names of three most notable participants: Tatar Utnik Nowicki, was launched in 1951 against the custodians of the Fund of National Defense (FON) secretly stolen by Jakub Berman's security forces in 1947. All of the accused generals were sentenced to life imprisonment, including Franciszek Herman, Jerzy Kirchmayer, Stefan Mossor and Stanisław Tatar. The colonels Marian Jurecki, Marian Utnik and Stanisław Nowicki were sentenced to 15 years in prison, while Major Roman and Commander Wacek were sentenced to 12 years. In the so called "splinter trials", an additional 86 officers of the Polish Army, Navy and Air Forces were arrested and tried. Most of them were tortured by the secret police (Urząd Bezpieczeństwa) under Roman Romkowski. Around 40 indicted officers were condemned to death. Only the first 20 executions were carried out (see also: 1951 Mokotów Prison execution). In 1956, after the end of Stalinism in Poland, all of the imprisoned were set free, and rehabilitated soon afterwards during the Polish October, except for Gen. Herman who was killed in prison. It was not until 1990 before War of Laws that all wrongfully accused were fully rehabilitated (except for General Mossor).