Кіріспе
Сэмюэл Беккеттің романы «Молой» – Сэмюэл Беккеттің француз тілінде жазылған және 1951 жылы Париж қаласындағы Les Éditions de Minuit баспасында жарық көрген романы. 1955 жылы жарық көрген ағылшын тіліндегі аудармасын Бекетт пен Патрик Боулз жасаған.
Molloy is a novel by Samuel Beckett first written in French and published by Paris based Les Éditions de Minuit in 1951. The English translation, published in 1955, is by Beckett and Patrick Bowles.
Үштік құрамында
Молой – 1947-1950 жылдар аралығында Парижде жазылған үш романның біріншісі; «Малоун қайтыс болады» және «Аты белгісіз» кіретін бұл трилогияны жиі «Трилогия» немесе «Беккет трилогиясы» деп атайды. Беккет үш кітапты да француз тілінде жазды, содан кейін, Патрик Боулзбен «Молой» романы бойынша жасаған бірлескен жұмыстан басқа, өзінің ағылшын тіліндегі аудармашысы ретінде өзі жұмыс істеді; ол көптеген пьесаларын аударуда да осылай істеді. Пол Остер түсіндіргендей, «Беккет өзінің туындыларын сөзбе-сөз аударған емес. Бұл – түпнұсқа мәтіннің еркін, шебер бейімделуі, немесе, дәлірек айтқанда, бір тілден екінші тілге, бір мәдениеттен екінші мәдениетке «қайта оралуы». Ол әр кітапты екі рет жазды, және әр нұсқаның өзіндік ерекшелігі бар». Тақырыптық тұрғыдан байланысты үш кітап қараңғы экзистенциалистік комедиялар болып табылады, «олардың негізгі тақырыбы – өлім», бірақ Салман Рушдидің айтуынша, «іс жүзінде бұл – өмір туралы кітаптар, өмір бойы көлеңкемен күресу, өмірдің соғыс аяғына жақын бейнеленуі, өмір бойындағы жаралардың іздері». Бенджамин Кункель атап көрсеткендей, олар «әдебиет тарихында сюжет, оқиғалар мен кейіпкерлердің жоқтығымен танымал болды. Бұл – абстрактілі суреттеменің романдық эквиваленті». Романшы Тим Паркс The Telegraph газетінде оның өзіне тигізген әсерін былай сипаттады: «Молой менің әдебиетпен не істеуге болатыны туралы түсінігімді түгелдей өзгертті. Сізде керемет тартымды, күлкілі дауыс бар, ол баяндаушының өміріндегі алыс оқиғаларды еске түсіреді – анасын тауып, одан ақша сұрауға тырысу. Оқыған кезде, роман туралы барлық қалыпты пікірлер сізден алыстатылады: орын, кейіпкерлердің жеке басы, уақыт схемасы, оқиғалардың шындығы. Соңында, дауыс өмірді жинап, оған мән беруді жалғастыратыны ғана анық, өлім оқиғаға нүкте қойғанша». «Нью-Йорк Таймс» газеті «Молой» романын алдыңғы туындылармен салыстырып, «прозаның жылдамдығы мен күшіне қайта-қайта таңғалуға» болатынын жазды. «Энергия кенеттен жеделдеп, ішкі кеңістікті зерттеуге бағытталады, болмысты құштарлықпен және терең зерттеуге ұшыратады». Сұхбатының бірінде Брайан Эвенсон: «Менің ойымша, қазіргі американдық көркем әдебиеті, егер көптеген жазушылар «Молой» романын білсе, әлдеқайда қызықтырақ болар еді» деді. Владимир Набоков оны Беккеттің сүйікті кітаптарының бірі деп есептеді. Романнан алынған үзінділер Алекс Гарланд режиссерлік еткен және Джефф ВандерМирдің «Оңтүстік Жеңіс» трилогиясына негізделген «Жою» (Annihilation) фильмінде баяндалған кейіпкердің аузынан шығады.
Басқа шығармаларға сілтеме жасау
Молой Бекеттің басқа да көптеген шығармаларына, әсіресе Молой мен Моран сияқты, ойдан шығарылған кейіпкерлер ретінде ашылатын кейіпкерлерге сілтеме жасайды: "О, егер мен жеңіл болсам, сізге қанша әңгіме айтар едім. Менің басымда қандай қалыңдық, қандай өлістер галереясы. Мёрфи, Ватт, Йерк, Мерсье және тағы басқалары." (ІІ бөлім) Бекеттің көптеген шығармаларындағыдай, Дантеден алынған образ романның бойымен өтеді. І бөлімде Молой өзін "Тазалықтан" Белакквамен (IV канто) және Сорделломен (VI канто) салыстырады. Сондай-ақ, Молой күннің әртүрлі орналасуы туралы жиі айтады, бұл "Тазалықтағы" ұқсас кезеңдерді еске түсіреді. Белакква – Бекеттің "Кірегеннен гөрі көбірек" романының басты кейіпкері.
Imagery from Dante is present throughout the novel, as in much of Beckett's work. In Part I, Molloy compares himself to Belacqua from the Purgatorio, Canto IV and Sordello from the Purgatorio, Canto VI. There are also Molloy's frequent references to the various positions of the sun, which calls to mind similar passages in the Purgatorio. Belacqua is also the name of the central character in Beckett's More Pricks Than Kicks.
Жарияланымның егжей-тегжейі
Француз тіліндегі түпнұсқасы: Париж: Éditions de Minuit, 1951. Ағылшын тілінде: 1955, Париж: Olympia Press, жұмсақ мұқаба; Нью-Йорк: Grove Press. "Үш роман" жинағында жарияланды. Нью-Йорк: Grove Press, 1959. "Grove-тың 100 жылдық шығарылымы", II том: Романдар. Нью-Йорк: Grove Press, 2006.
BBC хабарландыруы
Молойдың 1-бөлімінен таңдалған үзінділер 1957 жылдың 10 желтоқсанында BBC үшінші бағдарламасында оқылды және 13 желтоқсанда қайталанды. Беккет бұл үзінділерді өзі таңдады, оларды актер Патрик Маги оқыды, ал қосымша музыканы Филип Джонс мыс ансамблі орындады, оны Сэмюэлдің туысы Джон С. Беккет жазған. Бағдарлама продюсері Дональд МакВинни болды.
Аудиокітап
Бүкіл Беккет трилогиясының жеке толыққанды аудиокітаптары 2003 және 2005 жылдар аралығында Naxos Audiobooks баспасынан шықты. «Молой» (2003) кітабын актерлер Дермот Кроули мен Шон Барретт оқиды, олардың әрқайсысы кітаптың екі монологының біреуін орындайды. «Малоун өлді» (2004) және «Атаусыз» (2005) кітаптарын Шон Барретт оқиды. «Молой» туындысының қолжетімділігі жоғары бағаланған: «Ерекше оқылымдар кітапқа драмалық сипат береді, Беккеттің ирониясын ашып көрсету үшін барлық кейіпкерлерді ойнақы, бірақ шеберлікпен бейнелейді. Сондықтан, кітапта қараңғы, тіпті абсурд көрінсе, аудио нұсқасында бұл туынды комедияның толыққанды байлығын алады, бәлкім Беккет, ең алдымен драматур ретінде, осылай ойлаған болар».