Кіріспе

There Will Be No Leave Today (Сегодня увольнения не будет) - 1959 жылы орыс режиссерлері Андрей Тарковский мен Александр Гордон түсірген студенттік фильм. Нақты соғыстан кейінгі оқиғаға негізделген бұл фильмде әскери бөлім жарылмаған бомбаларды залалсыздандырып, шағын қаланы құтқаруға тырысады. Бұл Тарковский мен Гордонның екінші фильмі, олар Мемлекеттік кинематография институтында (ВГИК) оқып жүрген кезде жасалған. Фильм 1959 жылы және одан кейінгі бірнеше жыл Жеңіс күнінде Совет Одағының Орталық теледидарында көрсетілді. Ұзақ жылдар бойы жоғалып кеткен деп есептелді, бірақ 1990 жылдардың ортасында қайта табылды.

Сюжет

Ресейдегі аты аталмаған қаланың құрылысшылары Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған бомбалардың ескі сақтау орынын табады. Осы мәселені шешу үшін әскери бөлім шақырылады. Қалалық комитет бомбаларды орнында жару қалаға тым көп зиян келтіретінін шешіп, армия бөліміне бомбаларды қауіпсіз жерге қолмен жеткізуді тапсырады. Қаланың тұрғындары толығымен эвакуацияланғаннан кейін, сарбаздар бомбаларды біреуден біреулеп броньды көлікке тиеп әкеледі. Жарылыс қаупі сезіледі. Әскери бөлім міндетін аяқтаған соң, халық қалаға оралады, ал бомбалар қауіпсіз жерде бірден жойылды.

Өндіріс

"Бүгін де демалыс болмайды" атты фильмді Мемлекеттік кинематография институты (ВГИК) Тарковский мен Гордонға екі студент-кинорежиссер үшін тәжірибелік тапсырма ретінде ұсынды. Тарковский мен Гордонның басты мақсаты шедевр жасау емес, еңбекті күрделі етпестен, қарапайым түсінікті фильм арқылы кино өнерінің негіздерін меңгеру болды. Жоба нағыз соғыстан кейінгі оқиғаға негізделген. Дайындық кезінде Тарковский мен Гордон оқиға куәгерлерімен әңгімелесіп, әскерилерді зерттеу үшін әскери казармаларға барды. Сценарийді Тарковский, Гордон және үшінші сценарийші бірлесіп жазды, бірақ кейін оның орнына сценарийшілер тобы келді. Фильмнің басты сюжеттік желісі сценарий жазудың бастапқы кезеңінде қалыптасты және негізгі өзгерістерсіз сақталды. Гордонның сөзіне сүйенсек, Тарковский сценарийдің көп бөлігін аяқтап, үлкен үлес қосты, ал ауруханадағы эпизодтар мен бір бомбаны жарқызуға ерікті болып келген азамат/әскери адам бейнесі Тарковскийдің идеяларының нәтижесі болды. Тарковскийдің басқа студенттік туындысы "Қойғыштардан" өзгеше, бұл фильмге салыстырмалы түрде жоғары бюджет бөлінді. VGIK киномектебі түсірілімге қажетті жабдықтарды және бюджеттің шағын бөлігін ұсынды. Бюджеттің басым бөлігін КСРО Орталық теледидары берді, себебі фильм екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияның капитуляциясы күні көрсетілуге тиіс еді. Көбірек қаржы болғандықтан, Олег Борисов сияқты кәсіби актерлерді басты рөлдерге шақыруға мүмкіндік туды. Басқа актерлердің қатарында Тарковский мен Гордонның курстастары Леонид Куравлев және Станислав Любшин де болды. Ал негізгі емес рөлдерді фильм түсірілген аймақтың тұрғындары сомдады, олар фильмде түсу мүмкіндігінен басқа ешқандай төлем алмады. Әскер де түсірілімге әскери техника мен солдаттарды массовка ретінде беру арқылы көмектесті. Фильм үш айдың ішінде Курск қаласында түсірілді, ал монтаждау тағы үш айға созылды.

Тарату

Тарковскийге тән емес "Бүгін де демалыс болмайды" фильмі советтік үгіт фильмдеріне ұқсайды, онда батыр сарбаздар мен қала халқының алғысы көрсетілген. Нақты әскери бөлімдерді пайдаланып, түсірілім орнында түсірілген бұл фильм докудрама стиліне жақын. Фильм алғаш рет 1959 жылғы 9 мамыр Жеңіс күнінде, осы оқиғаға негізделген ұқсас "Ленфильм" туындысымен бәсекелестікке қарамастан, Кеңес теледидарында көрсетілді. Фильм Жеңіс күнінде кем дегенде үш жыл қатарынан қайта көрсетілді. Осы кезеңде телеарналарда осы сияқты тақырыптағы көптеген фильмдер көрсетілгендіктен, "Бүгін де демалыс болмайды" аса танымал болған жоқ. Кейінірек, осы жанрдағы фильмдердің маңызы азайды және телеархивтерден жүйелі түрде шығарылды. Ұзақ уақыт бойы фильмнің жоғалып кеткені айтылды, соның салдарынан Александр Гордон жоққа шығарған ВГИК киномектебіндегі өрт кезінде жойылды деген қаңтар пайда болды. Фильмнің негативтері 1990 жылдардың ортасында ғана Мәскеу мемлекеттік орталық кино мұражайының директоры Наум Клейман тауып алғанда қайта пайда болды.