Кіріспе

Хуан Мария Леккуна Берасатэги (Оярццун, Гипузкоа, 1927 – Доностиа, 5 желтоқсан 2005) – эускера тіліндегі баск ақыны. Ол Мануэль Леккунаның туысы болды. 1953 жылы дін қызметкері болып кірді. Римде тұрып, диссертациясын қорғағаннан кейін, Доностиаға жақын Аньоргада жұмыс істеді. Сол жылдары Габриэль Арестидің кітаптарын оқығандықтан, оның алғашқы туындылары, "Миндура гаур" кітабында көрінетіндей, әлеуметтік күреске бағытталған. 1987 жылы EIZIE ұйымының тұңғыш президенті болды. Оның берсоларизм (баск ауыз әдебиеті дәстүрі) туралы зерттеулері өте маңызды, ал 1988 жылы Euskaltzaindia мүшесі атанды. Өмірі бойы бірнеше марапаттарға ие болды, соның ішінде 1979 және 1990 жылдары екі рет Premios Euskadi de Literatura сыйлығын жеңіп алды.

Өмірбаян

Ол теологияны оқып, 1953 жылы Оярцун қаласында алғашқы миссасын өткізді. Сол жылы ол Рухани теологияны оқу үшін Римге барып, "Ideario ascético pastoral de Fray Bartolomé de los Mártires" (Фрай Бартоломе де лос Мартирес аскетикалық-пасторлық идеялары) тақырыбында диссертациясын қорғады. Римде жүргенде ол баск тілінде "Mindura gaur" (Бүгінгі Миндура) атты алғашқы өлеңін жазды. Хуан Мари Леккуона өте ерте жасынан әдебиетке құштарлық танытып, жазудан ләззат алды және баск тілінде жазуды басып тартты, себебі баск мәдениетінің жағдайы қиын болды. Ол тіл мен қоғамға қызмет етуді мақсат тұтты. Ол Орикс, Лауаксета және Лизарди сияқты замандас жас ақындардың алғашқы өкілдері болды. Он бір жылдық үзілістен кейін Леккуона жаңа кезеңге еніп, Арести сияқты ақындармен танысты, олардың ықпалымен ол әлеуметтік және экзистенциалдық поэзияға бет бұрды. Ол жазу жолының басында "Zeruko Argia", "Olerti", "Egan" және "El Bidasoa" сияқты журналдармен ынтымақтастық етті. 1968 жылы "Ideario ascético pastoral de Fray Bartolomé de los Mártires, O. P., 1514 1590" (Фрай Бартоломе де лос Мартирес аскетикалық-пасторлық идеялары, О. П., 1514 1590) атты докторлық диссертациясын жариялады. Дегенмен, оның ең маңызды еңбегі поэзия саласында. Оның алғашқы өлеңдер жинағы "Mindura gaur" 1966 жылы жарық көрді, ал 1972 жылы ол оны "Muga beroak" (Қызу шекаралар) жинағына, тағы екі кітаппен бірге қосты. 1981 жылы Испанияның поэзия сыйлығына ие болды. Леккуонаның поэзиясы жеке тұлғаның өмірлік мәселелерін зерттейді, заманауи ықпалдарды баск ауыз әдебиетінің дәстүрлі өлеңдерімен үйлестіреді. Оның жылдар бойы дамып, тереңдеген поэзиясы баск әдебиетінің әртүрлі кезеңдеріндегі маңызды кезеңдерді көрсетеді. Атап айтқанда, "Errota Zahar" (Ескі диірмен) өлеңі ерекше көзге түседі. Ол сонымен қатар ауыз әдебиеті туралы мақалалар да жазды. 1987 жылдан бастап Euskaltzaindia (Баск тілінің Корольдік академиясы) толық құрамында, 1989-1995 жылдары президенті және әдебиет комитетінің төрағасы болды. Сонымен қатар, ол 1987-1990 жылдары EIZIE (Баск тілінің аудармашылар, түзетушілер және интерпретаторлар қауымдастығы) төрағасы қызметін атқарды.