Кіріспе

1990 жылы жазылған Элизабет Джордждың "Көңілді өлтіруші" романы – 1990 жылы Bantam баспасында жарық көрген Элизабет Джорджтың қылмыс романы. Бұл 1988 жылы "Ұлы құтқарылу" (A Great Deliverance) деген атпен басталған Инспектор Линли сериясының үшінші кітабы. 2002 жылы оның экрандағы бейімделуі BBC телесериалының "Инспектор Линли құпиялары" бірінші маусымның бірінші эпизоды ретінде көрсетілді. 1489 жылы құрылған Англияның оңтүстігіндегі элиталық жекеменшік мектепте 1980 жылдардың соңында орын алған кітап, "кім жасады?" дәстүріндегі құпия роман, тәуелсіз мектептерде кең таралған қатаң, бірақ жазбада бекітілмеген мінез-құлық кодексі төңірегінде айналады. Бұл кодекске сәйкес, оқушылар ешқашан, қандай жағдай болмасын, мектептегі әріптестерін жамандамауы керек, олар не істегеніне қарамастан. Осы себепті, 13 жасар бала жұма күні түстен кейін жоғалып, екі күннен кейін бір сағаттық жердегі шіркеу маңынан өлі күйде табылғанда, детектив-инспектор Томас Линли мен оның серіктесі, детектив-сержант Барбара Хаверс, екеуі де Нью-Скотланд-Ярдтың қылмыстық тергеу бөлімінің қызметкерлері, 600 оқушының ешқайсысы полициямен ынтымақтасуға және білетін ақпаратын беруге құштарлық танытпағандықтан, үнсіздік қабырғасына соқтығысты.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Мұғалім Джон Корнел 13 жасар оқушысы Мэтью Уотли жоғалып кеткен кезде бұрынғы Итондық сыныптасы Линлиден көмек сұрайды. Бастапқыда Линли бас тартады, бірақ Дебора Сент-Джеймс Сток-Погстегі шіркеу ауласында баланың жалаңаш денесін тапқанға дейін. Линли мен Хаверс зерттеуді Мэтью оқыған Бредгар Чемберс мектебінде бастайды – Батыс Сассекстегі элиталық пансион. Олар Мэтьюдің полковник Бонамидің қызы Джинни Бонамиге жазған хатын табады. Мэттью өлімінен үш күн бұрын оларға қонаққа барып, полковникпен кешкі ас ішіп, шахмат ойнаған. Джинни Мэтьюді мектепке қайтарғанда, 6-сынып оқушысы Чейс Квилтерді Сток-Погстегі Сесилия Фельдке бара жатқан мектеп микроавтобусында көрді. Чейс Сесилиямен қарым-қатынасын жасырғысы келді, сондай-ақ ол Сесилияның баласының әкесі екенін және баланың Аперт синдромы бар екенін жасырды. Сесилия жүкті болғанда Бредгар Чемберстен басқа мектепке ауыстырылған. Химия пәнінің мұғалімі Эмилия Бонд Джон Корнелге тиесілі балалар порнографиялық суреттерін өртеп жіберуге тырысты; ол Корнелге ғашық болған, бірақ ол осы суреттерді жинап алыпты. Осыдан Корнелдің дежурші болғанына қарамастан, неге патрульдемегені түсініктемелі. Сол күні кешке 6-сынып оқушысы Клайв Притчард Мэтью Уотлиді азаптау үшін ұстап алды, себебі Мэтью Клайвтің Гарри Морантты қорлағанын жазған аудиожазбаны жасаған. Клайв Мэтьюді өлген күйінде тапқанда, өлімнің себебі көміртек газымен улану екенін білмей, өзін кінәлі сезінді. Тергеу барысында Джинни Бонамиді тырнаумен өлтіруге талпыныс жасалғаны анықталды. Чейс Квилтер өз-өзіне қол жұмсады. Тергеушілер Мэтьюдің биологиялық ата-анасы Памела Бёрн мен Эдвард Хсу екенін біледі. Эдвард Хсу – Бредгар Холлдың түлектерінің бірі, ол осы оқиғадан кейін өз-өзіне қол жұмсаған. Джайлз Бёрн қайтыс болған әйелінің баласына қаржылық жауапкершілікті сезінді. Ол Бредгар Чемберсте Мэтьюге оқуға стипендия алды. Джайлздың 18 жасар ұлы Брайан кінәлі болып шықты. Ол өзінің жартылай бауырласын химия зертханасындағы газ шығару шкафында өлтірді. Содан кейін ол денені Чейс Квилтер басқарған мектеп микроавтобусында Сток-Погске жеткізді. Оның мақсаты – Чейс Квилтердің өмір бойына адал болуын қамтамасыз ету еді. Брайан да осы себеппен Джинни Бонамиді өлтіргісі келді. Брайан Бёрн мен Клайв Притчард қамауға алынды. Параллель оқиғада Барбара Хаверс ақыл-есі дұрыс емес анасына барады, ал әкесінің қайтыс болғанын біледі. Тағы бір тақырып – Линлидің аристократиялық тегі (кейде оны "Лорд Эшертон" деп атайды) – оның жұмысшы сыныбынан шыққан әріптесі Барбара Хаверспен және ең жақсы досының әйелі Дебораға деген өшпес махаббаты арқылы көрінеді.

Цитата

Біз кодтармен өмір сүреміз, – деп ойлады ол [Линли]. Біз оларды мораль, қағидалар, құндылықтар, этика деп атаймыз, олар біздің табиғатымыздың бір бөлігі сияқты. Бірақ олар – қоғамнан үйренген әрекеттеріміз ғана, және кейде оларға қарамастан әрекет ету, олардың конвенцияларын бұзу керек, себебі сонда ғана дұрыс болады.

Әдеби мәні және қабылдануы

"Балтимор Сан" газетінде былай деп жазылған: "Жорж ханым ойға жетелейтін, қатты әсер ететін құпияға құмар оқырмандарды қуантатын керемет және күшті роман жазды". People журналы: "П.Д. Джеймс сияқты, Жорж ең кішкентай адамгершілік қимылдың маңыздылығын біледі; Well Schooled in Murder жас авторды жанр шеберімен тең тұрғызады". "Чикаго Трибюн": "Жорж – заманауи ағылшын құпиясының шебері". "Лос-Анджелес Таймс": "Құпия әдебиетіндегі керемет жаңа дауыс". Daily News (Нью-Йорк): "Қызықты детектив, оқырманға ләззат сыйлайтын туынды". Well Schooled in Murder кітабы "МИМИ" жүлдесімен марапатталды, бұл неміс тіліндегі саспенс жанрындағы сыйлық.

Теледидарлық бейімдеу

Well Schooled in Murder 2002 жылдың сәуірінде Би-Би-Си телеарнасында "Инспектор Линли құпиялары" сериясының бірінші маусымының бірінші бөлімі ретінде көрсетілді, бұл Линлидің "Ұлы құтқарылу" романы негізінде түсірілген 2001 жылғы пилоттық фильмнен кейін дамыды. Сюжетке бірнеше өзгерістер енгізілді. Мэтьюдің биологиялық анасы Памела Бёрн емес, Пэтси Уотли. Корнел гей, бірақ ол балалар порнографиясын жинамайды. Дебора мен Саймон Сент-Джеймс кейіпкерлері алынып тасталды. Сесилия Фельд те жоқ, сондай-ақ Час Квилтердің баласы бар екені туралы ешқандай мәлімет берілмейді. Жүк көлігінің жүргізушісі Барри Саммерс жаңа күдікті болып табылады.