Жордан Белсон: Абстракті фильмдердің шебері

Кіріспе

Американдық суретші және кинорежиссер

Джордан Белсон (6 маусым 1926 – 6 қыркүйек 2011) – американдық суретші және абстрактілі кинематографиялық фильмдер жасаған, объективті емес, көбінесе рухани мағынасы бар фильмдердің авторы. Ол алты онжылдық бойы шығармашылықпен айналысты.

Өмірбаян

Белсон Чикаго, Иллинойс штатында дүниеге келген. Белсон Берклидегі Калифорния университетінде сурет салуды оқыды. 1946 жылдан бастап Сан-Франциско өнер мұражайында «Кинодағы өнер» көрсетілімдерін тамашалады. Осы серияда көрсетілген фильмдер Гарри Смит, Белсон және басқаларды абстрактілі фильмдер жасауға шабыттандырды. Белсонның алғашқы абстрактілі фильмі – «Transmutation» (1947), қазіргі таңда жоғалған. Оның кейбір фильмдері «Кинодағы өнер» сериясының келесі көрсетілімдерінде ойнатылды. Осы ерте фильмдерден кейін Белсон өзінің орама суреттерімен бірнеше фильм түсірді. Ол кейіннен Гуггенхаймға айналған Объективті емес кескіндеме музейінен грант алды (Оскар Фишингер оны MoNOP кураторы Хилла фон Ребайға ұсынды). Белсонның көптеген туындылары мистикалық немесе медитативтік сезімді оятуға арналған. 1957 жылы ол Сан-Францискодағы Моррисон планетариумында дыбыс суретшісі Генри Джейкобспен 1959 жылға дейін жалғасқан ынтымақтастыққа кірісті. Бірге олар Планетариумда көрнекі проекциялармен бірге электронды музыка концерттерінің сериясын ұйымдастырды – «Vortex» концерттері. Белсон визуалды директор ретінде кинетикалық тікелей бейнелерді бағдарламалады, ал Джейкобс электронды музыка мен дыбыстық эксперименттермен айналысты. Бұл 60-шы жылдардағы жарық шоуларының тікелей алдағысы және ғасыр соңында планетарийлерде танымал болған «Laserium» стиліндегі шоулардың бастауы болды. «Vortex» шоулары проекцияланған бейнелерді, арнайы дайындалған фильм үзінділерін және басқа да оптикалық проекцияларды қамтыды. Бұл жаңа визуалды технологиялар мен техникаларды дамытуға ғана мүмкіндік бермей, планетарийдегі дыбыс жүйесі Белсон мен Джейкобске бейнелердің бүкіл экран кеңістігінде, ал дыбыстың бөлменің периметрі бойынша қозғалатын сезімтал ортаны жасауға мүмкіндік берді. Белсон сондай-ақ «The Right Stuff» (1983) фильмі үшін арнайы эффектілер жасады. Оның соңғы фильмі «Epilogue» Хиршхорн/Смитсониядағы «Visual Music» көрмесіне тапсырыспен түсіріліп, 2005 жылы аяқталды. «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «жайқын және тұманды оптикамен» сипаттады. Белсон 2011 жылдың 6 қыркүйегінде Сан-Францискодағы үйінде жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол 85 жаста еді.

Belson was born in Chicago, Illinois. Belson studied painting at the University of California, Berkeley. He saw the "Art in Cinema" screenings at the San Francisco Museum of Art beginning in 1946. The films screened at this series inspired Harry Smith, Belson and others to produce abstract films. Belson's first abstract film was Transmutation (1947), now lost. A few of his films were screened in later screenings of the "Art in Cinema" series. Following these early films, Belson made a few films with his scroll paintings. He was the recipient of a grant from the Museum of Non Objective Painting, which later became the Guggenheim (Oskar Fischinger recommended him to the MoNOP curator Hilla von Rebay). Much of Belson's work is meant to evoke a mystical or meditative experience. In 1957 he began a collaboration with sound artist Henry Jacobs at the Morrison Planetarium in San Francisco, California that lasted until 1959. Together they produced a series of electronic music concerts accompanied by visual projections at the Planetarium, the Vortex Concerts. Belson as visual director programmed kinetic live visuals, and Jacobs programmed electronic music and audio experiments. This is a direct ancestor of the 60s light shows and the "Laserium" style shows that were popular at planetaria later in the century. The Vortex shows involved projected imagery, specially prepared film excerpts and other optical projections. Not just an opportunity to develop new visual technologies and techniques, the sound system in the planetarium enabled Belson and Jacobs to create an immersive environment where imagery could move throughout the entire screen space, and sound could move around the perimeter of the room. Belson also created special effects for The Right Stuff (1983). His last film "Epilogue" was commissioned for the Visual Music exhibition at the Hirshhorn/Smithsonian and completed in 2005. The New York Times described it as having "lush and misty optics." Belson died of heart failure at his home in San Francisco on September 6, 2011. He was 85.

Екіншілік көз

Браугер, Стрик және т.б. Visual Music: Synaesthesia in Art and Music Since 1900 (Нью-Йорк: Thames & Hudson, 2005) басқа еш жерде табылмайтын ақпарат аз, бірақ жақсы суреттері бар.