Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Малис V, Стратхерн және Кейтнес графы, Оркней жарылы (Maol Íosa; шамамен 1357 жылы қайтыс болды) – Стратхернның туған гэл графтарының соңғысы.
Malise V, Earl of Strathearn and Caithness, Jarl of Orkney (Maol Íosa; died c. 1357) was the last of the native Gaelic earls of Strathearn.
Өмірбаян
1329 жылы әкесі Мализ IV, Стратхерн графының қайтысымен ол Стратхерн графтығына мұрагер болды. Оркни графы Магнус қайтыс болғаннан кейін, ол өзінің бес атасы граф Гилберттің құқығымен Оркнидің норвегиялық ярлдығын (Кейтнесс-ті қоса) иеленді. Атауының ұқсастығына және этимологиялық байланысына қарамастан, норвегиялық ярл мен шотландтық граф – бір емес; Оркни ярлының лауазымы ортағасырлық Норвегияда корольден кейінгі ең жоғары дәреже болды. 1330 жылы Англия королі Эдуард III, Шотландия королі Дэвид II және оның кеңесшілеріне, соның ішінде Мализеге хат жазып, мүлікті тәркіленген ақсүйектерге жерлерін қайтаруды сұрады. Бұл өтініштің қабылданбауы мүмкін, тіпті толығымен бас тартты, сол себепті Эдуард Эдуард Баллиолға мүліктен айырылған рыцарьдармен бірге Шотландияға жорық жасауға рұқсат берді. Мализ басып келгендерге қарсы күресте белсенді қатысып, Халидон төбесіндегі шайқаста шотланд әскерінің үшінші бөліміне басшылық етті және Эдуард III оны «беделді бүлікші» деп атады. Баллиол оның графтығын тәркілеп, оны Суррей графы Джон де Варренге сыйлады. Мализ Стратхернді қайтарып алуға бар күшін салды, бірақ сәттілікке жете алмады, содан кейін ол Кейтнестегі өз иеліктерінде тұруға кетті. 1340 жылға қарай Баллиол мен Эдуард III-нің ықпалы әлсірегенімен, Мализ графтығын қайтарып алмады. Дәуіт патша Францияда болмаған кезде, ол Жоғары сот судьясының алдына шақырылып, қылмыс және мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды, себебі ол Суррей графымен жасасқан келісімге байланысты графтығынан өз еркімен бас тартқан деген күдік болды. Төрешілер оны ақтап шықты, бірақ графтық Дәуіттің қолында қалды, ол 1344 жылы оны Мализедің жүрген інісі Морис де Моравияға сыйлады. 1344 жылы ол осы айыппен патша мен парламент алдына шақырылды. Ол жеке келмеді, бірақ оның орнына оның қайын інісі Вильгельм III, Росс графы, Росс епископы және Уильям Мелдрум атты заңгер қатысты. Ол бұрыннан-ақ кінәсіз деп табылғанын айтты; Парламент мұны ішінара мойындады, бірақ графтықтың корольдің қолында қалуын жөн деп тапты. Осыдан кейін граф Мализ тарихтан жоғалып кетті; оның қайтыс болған күні белгісіз.
He succeeded to the Earldom of Strathearn in 1329, on the death of his father Malise IV, Earl of Strathearn. After the death of Magnus, Earl of Orkney, he inherited the Norwegian Jarldom of Orkney (including Caithness) in right of his great great grandfather Earl Gilbert. Despite the similarity of title, and related etymology, a Norwegian jarl is not the same as a Scottish earl; the position of jarl of Orkney was the most senior rank in mediaeval Norway except for the king himself. In 1330, King Edward III of England wrote to King David II of Scotland and his councillors, including Malise, requesting that certain forfeited noblemen have their lands restored. This request was evaded, if not outright refused, and consequently Edward allowed Edward Balliol to march into Scotland with the dispossessed knights. Malise took an active part in opposing the invaders, commanding the third division of the Scots army at the Battle of Halidon Hill, and was referred to as a "notorious rebel" by Edward III. He had his earldom forfeited by Balliol, who bestowed it on John de Warenne, Earl of Surrey. Malise made strenuous efforts to recover Strathearn, but without success, and he went to dwell on his estates in Caithness. By 1340 the influence of Balliol and Edward III had waned, but Malise still did not get back his earldom. During King David's absence in France, he was arraigned before the High Steward and accused of felony and treason, in that he had supposedly resigned the earldom of his own free will by reason of a contract between him and the Earl of Surrey. The jury acquitted him, but the earldom remained in David's hands, who in 1344 bestowed it on Malise's nephew Maurice de Moravia. In 1344 he was summoned before King and Parliament on the same charge. He did not attend in person, but was represented by his brother in law William III, Earl of Ross, along with the Bishop of Ross and a lawyer named William Meldrum. He pleaded that he had already been found innocent; this was partly acknowledged by Parliament, though they judged that the earldom should continue to be held by the King. After this, Earl Malise passes from history; his date of death is not known.