Кіріспе

Родригес Британдық Колумбияға қарсы (AG), [1993] 3 SCR 519 – Канада Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, онда өміріне қауіпті дертке шалдыққан Сью Родригес көмектес өзін-өзі өлтіруге тыйым салудың Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасына ("Харта") қайшы келетінін мәлімдеген. 5–4 дауыспен қабылданған шешімде Сот Қылмыстық кодекстің күшін сақтап қалды.

Өмірбаян

Сью Родригес 42 жастағы ана еді, оның ауруы амиотрофикалық бүйірлік склероз (АЛС немесе "Лу Гериг ауруы") 1992 жылы диагностикаланды. 1993 жылы оның бір жылдан артық өмір сүре алмайтыны анықталды, сондықтан ол қылмыстық кодекстің 241(b) бабын жою үшін күресті бастады, бұл бап көмектесумен өзін-өзі өлтіруді қылмыстық жазалайды, соның салдарынан өлім аузында жатқан науқастың "дәрігердің көмегімен" өзін-өзі өлтіруіне тыйым салады. Ол Британдық Колумбия Жоғарғы сотына Қылмыстық кодекстің 241(b) бабын жою туралы өтініш берді, себебі ол Канаданың Құқықтар және бостандықтар хартиясының 7-бабын (тұлғаның "өмір, бостандық және қауіпсіздікке" құқығы), 12-бабын ("қатал және ерекше жазалаудан қорғау") және 15(1)-бабын (теңдік) бұзады деп санайды. Оның этикалық кеңесшісі Эйк Хеннер Клюге болды.

Соттың дәлелдеуі

Сопинка судьясы көпшілік атынан жазған пікірінде 7-баптың бұзылуы болмағанын анықтады. Ол бастапқыда өмірді өз еркімен аяқтауға тыйым салу адамның қауіпсіздігіне қатысты құқықты қозғайтынын қарастырды. Тыйым салудың әділет жүйесімен байланысы жетерлік екенін, себебі ол жеке тұлғаның дербестігіне және өмір сүру құқығына әсер етеді, сондай-ақ физикалық және психологиялық азапқа себеп болады деп ол қорытындылады. Дегенмен, Сопинка судьясы бұл ереженің негізгі әділеттілік принциптерін бұзбайтынын тапты. Өзін-өзі өлтіруге тыйым салудың тарихын зерттеп, ол қоғамның негізгі құндылықтарының бір бөлігін көрсететінін және осылайша негізгі әділеттілікті бұза алмайтынына келді. Сондай-ақ, ол бұл ереженің қатыгездік пен ерекше жазалауға қарсы 12-бапты бұзатын талапты қабылдамады, себебі қарапайым тыйым салу емдеу деп қарастырылмайды. Соңында ол 15-баптағы теңдік туралы мәселені қарастырды. Бұл мәселені осы құқық шеңберінде шешу дұрыс емес екенін атап өтті, бірақ егер ол 15-бапты бұзса, онда 1-бап бойынша толық қорғалғанын анықтады. Мақсаттың маңызды, негізді, рационалды екенін және мақсатқа жетудің басқа, жеңіл жолы жоқ екенін тапты. Ламер бас судьясы Қылмыстық кодекстің 241-бабы 15-бапты бұзғанын, бірақ 7- және 12-баптарды қарастырмағанын мәлімдеді. Кори судьясы өлуге құқық Хартияның 7-бабына сәйкес, өмірдің кез келген бөлігі сияқты қорғалатын бостандық екенін шешті. Маклаклин судьясының пікірі бойынша Қылмыстық кодекстің 241 (b) бабы адамның қауіпсіздігіне қатысты 7-бапты бұзды және бұл бұзушылық 1-бап бойынша қорғалмады.

Салдары

Жоғарғы Соттың Родригес ісіндегі қаулысы 22 жыл өткен соң 2015 жылы «Картер Канадаға қарсы (Бас прокурор)» ісінде күшін жойды, онда кейбір жағдайларда көмектесумен өмірді өз еркімен аяқтау құқығын жоққа шығару Конституцияның 7-бабын бұзады деп танылды.