Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перудегі жергілікті халық – Мачигенга (сондай-ақ Матсигенка, Матсигенга). Мачигенга халқы қажетті егін шаруашылығын жүргізуде өздігінен қамтамасыз етуге бейім, бұл жан басына шаққандағы кең жер бөлінісі және олардың аймағындағы қақтығыстардың болмауы арқасында мүмкін болады.
Indigenous people in Peru
the language
The Machiguenga (also Matsigenka, Matsigenga The Machiguenga people have a preference for self sufficiency when it comes to cultivating essential crops, made possible by their generous land allocation per capita, and the lack of conflict in their area.
Мәдениет
Мачигуэнгалардың көпшілігінің жеке есімдері жоқ. Бір топтың мүшелері туыстық қарым-қатынастар арқылы анықталады, ал басқа топтың немесе тайпаның мүшелері испан тіліндегі есімдерімен аталады. Мацигенкалардың көпшілігі бүгінде христиан (көбінесе католик) болып табылады, бірақ олар әлі де анимистік сенімдерді сақтайды. Күнделікті өмірге рухтар мен зұлым күштер әсер етеді, ал жаратушы құдайлар алысқа кетіп, адамдарға бейжай қарады. Шамандар бұрын жергілікті қоғамда маңызды рөл атқарды, бірақ қазір олар көзден жасырынып, олардың кейбір функцияларын емшілер иеленді. Мацигенкалар өсімдіктер мен шөптерді ем ретінде қолдануда шебер болғанымен, сырттан келген жаңа жұқпалы ауруларға осал. Дегенмен, көптеген қауымда олар COVID-19 жұқтырудан сақталды. Мацигенкалар ерлер үшін V-тәрізді, ал әйелдер үшін тік мойынды, әйелдер тоқыған және өздері тіккен мақтадан жасалған көйлек киетін, жергілікті испан тілінде "кушма" деп аталатын киім киеді. Олар пальма ағашының бағаналарын негіз ретінде пайдаланып, төбесін пальма жапырақтарымен жабады. Әрбір кеңейтілген отбасы тобы өздігінен тағайындалған "басшы" тарапынан басқарылады. Бұрынғы беделді ер адамдардың бірнеше әйелі болған.
Most Machiguenga do not have personal names. Members of the same band are identified by kin terminology, while members of a different band or tribe are referred to by their Spanish names. Most Matsigenka are today Christian (mainly Catholic) but commonly they still entertain animist notions. Spirits and demons influence everyday life whereas the creator gods have withdrawn and are indifferent to humans. Shamans used to play a prominent role in local society, today though they are less visible and certain of their functions have been taken over by healers. While quite accomplished in using plants and herbs as medicine, the Matsiguenka are susceptible to new infectious diseases brought in from the outside world. In many communities they have, however, been spared from COVID 19. The Matsigenka used to wear a handwoven and homemade cotton tunic made by women, in local Spanish called a cushmas, designed with a V neck for men, and straight neck for women. They fashion huts using palm tree poles as a frame, with palm leaves thatched for the roof. Each extended family group is governed by a self appointed "headman". Formerly prominent men had multiple wives.
Тіл
Мачигуэнга тілі Перуде шамамен 12 000 адам сөйлейтін Мачи пуцеран Майпуреан (Арауакан) тілдер отбасының Кампа тобына жатады. Мацигенка тілінің бірнеше диалектілері бар: Жоғарғы Урубамба мацигенкасы, Төменгі Урубамба мацигенкасы, Ману аймағының нағыз мачигуэнга диалектісі, сондай-ақ кейбір адамдар Нанти деп атайтын, жеке тіл деп санайтын, бірақ мацигенка халқы Мацигенка тілінің бір түрі деп есептейтін диалект.
The Machiguenga language belongs to the Campa group of Machi puceran Maipurean (Arawakan) language family, which is spoken by approximately 12,000 people in Peru. There are several dialects of Matsigenka: the Matsigenka of the Upper Urubamba, that of the Lower Urubamba, that of the Manu area Machiguenga proper and what some refer to as Nanti and consider as a proper language but which Matsigenka people see as a variety of Matsigenka.