Кіріспе
1992 жылғы Ян МакЭванның "Қара итттер" романы – британдық автор Ян МакЭванның 1992 жылғы романы. Ол Еуропадағы нацистік кезеңнің соңғы салдары мен 1980-ші жылдардың аяғында Берлин қабырғасының құлауының, бір кезде қоғамды дамытудың жолы ретінде коммунизмді көрген адамдарға қалай әсер еткені туралы айтады. Романның басты кейіпкерлері Францияға саяхаттайды, онда француз ауылдарында нацизмнің мазасыз іздеріне кездеседі. Романға сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлер айтылды.
Black Dogs is a 1992 novel by the British author Ian McEwan. It concerns the aftermath of the Nazi era in Europe, and how the fall of the Berlin Wall in the late 1980s affected those who once saw Communism as a way forward for society. The main characters travel to France, where they encounter disturbing residues of Nazism still at large in the French countryside. Critical reception was polarized.
Сюжет
Джун мен Бернард Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үйленген соң Коммунистік партияға қосылады. Олардың мақсаты – социалистік саясатқа белсенді қатысу арқылы утопиялық коммунистік қоғамды құруға өмірін арнау. Ерекше білім алғанына қарамастан, олардың өмірлік тәжірибесі шектеулі. Соғыстан кейінгі Еуропаға жасаған бал айларында олар соғыстың қорқынышты зардаптарын өз көздерімен көріп, терең ойға келеді. Атеист Бернард үмітсіздікке беріліп, идеалистік саяси идеологияда көмек іздейді. Ал Джун екі қатыгез қара иттің шабуылына тап болып, қатты қорқып, осы оқиға оның Құдайға сенуіне себеп болады. Осы күннен бастап, жақын жұбайлардың қарым-қатынасы нашарлай бастайды, олар үйленгенімен және бір-бірін жақсы көретінімен, Құдайдың бар екендігі мәселесінде пікір келіспей, алыстай береді.
Қабылдау
"Қара иттер" сыншыларды екіге бөлді. М. Джон Харрисон The Times Literary Supplement басылымы бұл кітапты "сентиментализмге жүгінбей, ақылды, адалдықты жоғалтпай, идеялардың ашық романы ретінде мақтады, бұл сонымен қатар Иан МакЭванның ең адамгершілік еңбегі" деді. Ақын Крейг Рейн оны "формалық кемелділігі соншалықты нәзік болған роман деп атады, көптеген сыншылар оны байқамады". The Observer басылымының анонимдік сыншысы, Эндрю Билен сияқты, "Қара иттер" МакЭванның ең жақсы кітабы деп жариялады. Entertainment Weekly журналында жазушы Гэри Гидденс: "МакЭванның әңгімелері шағын және шоғырланған, бірақ түнде ұзақ әсер етеді". Kirkus Reviews журналының жазушысы: "МакЭван саяси идеялардың жеке салдарын осы ерекше дәл кішкентай романда зерттейді. Оның лапидарлық прозасы трансценденттілікке ұмтылысын жақсы жасырады". Publishers Weekly журналының сыншысы кейбіреулер үшін негізгі көрініс сенімсіз болуы мүмкін деп мәлімдеді, өйткені МакЭван "өз тақырыбын ашуда тым тәлімді". Алайда, сыншы сонымен қатар бұл жұмыстың "құнды" екенін айтты; МакЭванның мұқият прозасы, оның материалды күмән туғызу үшін қалыптастыруы және нақты жағдайларды шебер пайдалануы [ ] адамзатқа жасырын қатыгездікпен үнемі қауіп төндіретін өркениеттің әлсіздігі туралы таңғажайып аңыз туғызады. Гарвард Кримсонының Эдвард П. Макбрайд МакЭванның психологиялық көрегендігін мақтады және былай деді: "Black Dogs бізді ғылым мен діннің, рационалдық пен иррационалдықтың кездесуінде сезінетін шиеленіске қарсы тұруға шақырады. МакЭван шығарманы нәзік етіп жасайды, проза мен сюжет арқылы бірдей белгісіздікті тоқып шығарады". Лондондық кітаптар шолуында Грэм Костер соңғы бөлімнің беделді есебі "өткен беттердегі үкімдердің салыстырмалы коллажымен" сәйкес келмейтіндігіне шағымданды, сондай-ақ романның баяндаушысы үшін белгілі бір кульминациялық кездесулерді "МакЭванның метафизикалық зерттеулері [ ] біліп, көз қысымымен шектеледі, Сіз оны жоққа шығара алмайсыз ба?" деді. Бірақ Костер Бернард пен Джун арасындағы философиялық қақтығысты айтарлықтай пафос көзі деп сипаттады және автор "Форстердің пейзажға деген сезімталдығын бөліседі, өйткені ол сансыз кейіпкер [ ] МакЭванның прозасы [Жунға шабуыл жасалатын қорқынышты ортаны] нәзік дәлдікпен еске салады". The New York Times газетінде сыншы Мичико Какутани "МакЭван өзінің әңгімесін саяси және философиялық деңгейде шеберлікпен ашады" деп мәлімдеді, бірақ мұны жасағаннан кейін әңгіменің осы үлкен әсерлері бойынша жылдам өтеді. Какутани оқырманның ақыр соңында "күрделі және қозғайды, бірақ сонымен қатар тоқ емес" деп, романды "тартымды, бірақ мазалайтын" деп сипаттады. Аманда Крейг "Литературный обзор" журналында "Black Dogs" "жады мен құмарлықтың, не шынайы мен идеалдың екіжақтылығы туралы ұнамды эссе" болуы мүмкін екенін, бірақ ақыр соңында "маңызды емес [ ] айтысқа түсіп кетеді" деп жазды. The Observer журналының Джеймс Сайнор кітабын "әлсіз және сынық" деп, сипатын "схемалық" деп мазақ етті. Керісінше, Зади Смит 2005 жылы "Қара иттер" романын "үлкен идеялармен жарылып жатқан керемет, кішкентай роман" деп атады. Келесі жылы Роджер Бойлан романның МакЭванның кітаптарының ішіндегі "ең көп ойландыратын" романы екенін және ол Букер сыйлығына Амстердамға (1998) қарағанда көбірек лайық екенін жазды. Академик Боб Корбет 2016 жылы романды "қауіпті, қиын, қорқынышты және қызықты оқу" деп мақтады. Бұл маған өте әсерлі болды". 2018 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінің Тина Джордан мен Сьюзан Эллингвуд оны МакЭванның алты "көрнекті" жұмыстарының бірі ретінде атады.
Edward P. McBride of The Harvard Crimson praised McEwan's psychological insight and argued, “Black Dogs challenges us to confront the tension we all feel in the meeting of science and religion, the rational and the irrational. McEwan crafts the work subtly, weaving the same uncertainty through prose and plot.” In the London Review of Books, Graham Coster complained that the final section's authoritative account is inconsistent with the "relativistic collage of verdicts over the preceding pages", and also criticized certain climactic encounters for the novel's narrator as areas where "McEwan’s metaphysical inquiry shrinks to [ ] a knowing wink of, You can’t rule it out, can you?" But Coster also described the philosophical conflict between Bernard and June as a source of considerable pathos, and wrote that the author "shares Forster's sensitivity to landscape as a numinous protagonist [ ] McEwan’s prose evokes [the menacing environment where June is attacked] with tender precision.”
In The New York Times, critic Michiko Kakutani stated that "McEwan dexterously opens out his story onto a political and philosophical level" but skates briskly over these larger implications of the story after doing so. Kakutani said that the reader is ultimately “intrigued and provoked but also vaguely undernourished", describing the novel as "absorbing yet vexing”. Amanda Craig wrote in the Literary Review that while Black Dogs had potential to be "a pleasing essay on the ambiguous nature of memory and desire, or the real and the ideal," it ultimately "gets lost in portentous [ ] polemic." James Saynor of The Observer derided the book as "wan and fractured" and the characterization as "schematic". Conversely, Zadie Smith in 2005 dubbed Black Dogs a "brilliant, flinty little novel, bursting with big ideas". The following year, Roger Boylan wrote that the novel is "the most thought provoking" of McEwan's books and that it deserved the Booker Prize more than Amsterdam (1998). Academic Bob Corbett lauded the novel in 2016 as "a disturbing, challenging, chilling and gripping read. [ ] It touches me in a very personal manner." In 2018, Tina Jordan and Susan Ellingwood of The New York Times listed it as one of McEwan's six "noteworthy" works.