Кіріспе

Халберштадт епархиясы 804 жылдан 1648 жылға дейін Рим католик епархиясы (Бистум Халберштадт) болды. 1180 жылдан бастап Халберштадт епископтары немесе әкімшілері Киелі Рим империясы ішіндегі мемлекетті басқарды, Халберштадт князь-епископтығы (неміс тілінде Hochstift Halberstadt). Епархиялық орын және дүниеуи астана қазіргі Саксония-Анхальт жеріндегі Халберштадт қаласы болды.

Ерте тарих

Саксон соғыстарынан кейін император Карл I 804 жылы Естфалиядағы Остервик (кейін Селигенштадт деп аталды) қаласында миссионерлік епархия құрды. Бұл, язычник саксон және полаб славяндарын христиан дініне өткізу барысында жасалды. Епископ Хильдегримнің (болжамды) басшылығымен астана Халберштадтқа көшірілді, және Карлдың ұлы Луи Исақұл 814 жылы бұл шешімді бекітті. Епископтықтың шекаралары бастапқыда шығыста Эльба және Саале өзендеріне дейін созылды, бірақ 968 жылы император Оттон I Магдебург архиепископтығын құрғанда, Халберштадт өзінің аумақтың жартысын жоғалтты. Халберштадт епархиясы Майнц архиепархиясының қарауында болды. Оттон және Салиан әулеттері тұсында Халберштадт епископтары Магдебургпен саяси ықпал үшін күресті. Император Генрих III билігінде оларға қосымша аумақтық құқықтар берілді, ал 1062 жылы епископ Бурхард II Папа Александр II мен Антипапа Хонорий II арасындағы шиеленістің шешілуі үшін Римге императорлық делдал ретінде жіберілді. Алайда, Поитудың жесір император қызы Агнес және оның ұлы Генрих IV 1073 жылы Папа Григорий VII-мен бірігіп, инвеституралық дауға қатысты және Ұлы Саксон көтерілісінің маңызды тұлғаларының біріне айналды. Епархияның 1208 жылға дейінгі тарихы Gesta episcoporum Halberstadensium еңбегінде сипатталған.

Епископтық әмір

Саксон герцогы Генрих Арыстанның биліктен тайдырылуынан кейін Халберштадт стифін құрайтын епископтық және капитулярлық жерлер Императорлық мемлекетке, князь-епископтыққа айналды. Князь-епископтықтың саяси құрылымы тек епархияның рухани құрылымының бір бөлігін ғана қамтыды, сонымен қатар басқа билеушілердің жанындағы саяси құрылымдар да кірді. 1197 жылы Генрих VI қайтыс болғаннан кейін, князь-епископтық Швабиялық Филипптің Браншвейгтік Оттоға қарсы Киелі Рим императоры болуға талпынысын қолдады. Рим папасы Иннокентий III оған келіспегенде, Халберштадттың князь-епископы Конрад (қызметке тағайындалғанға дейін Кросигк графы) айыпталып, шіркеуден қуылды. Конрад, айыпталудың салдарынан құтылу үшін, апатты Төртінші крест жорығына қатысты. Крест жорығының мақсатынан ауытқуына және Константинопольдің қорқынышты тонауына толыққанды қатысқан Конрад, князь-епископтықты Рим империясының астанасының шіркеулерінен, монастырьларынан және қасиетті орындарынан жеке тонаған көптеген қасиетті заттармен және олжамен байытты. 1315 жылы князь-епископ князь-епископтық үшін бұрынғы Ашерслебен княздығын иеленді.

Бос тұрған орын

1479 жылы саксондық принц-электор Эрнест Веттин өзінің 13 жасар ұлы Эрнест II-ді, 1476 жылдан бері Магдебург архиепископы, қызметтен кеткен князь-епископ Гебхард фон Хоймның орнына әкімшілікке сайлады. 1513 жылы Бранденбург электоры Иоахим I Нестордың кіші інісі Альберт Гогенцоллерн оның орнын басып, Гогенцоллерн әулетінен шыққан Магдебург архиепископтары әкімшілік қызметін атқарды, ал 1540 жылы Халберштадт аймақтары Реформация кезінде лютерандыққа көшті. 1566 жылы екі жасар Генрих Юлий Брансвик-Вольфенбюттель алғашқы лютерандық әкімші болды, содан кейін Халберштадт кафедрасын Вольфенбюттель княздарының ұлдары, Вельф Брансвик және Люненбург герцогтық әулетінің тармағы басқарды, 1623 жылы Генрих Юлийдің ұлы Кристиан, «Ақымақ Халберштадтық», Отыз жылдық соғыс кезінде қызметтен кетті. Оның орнын Бранденбург электоры Иоахим III Фридрихтің ұлы Кристиан Вильгельм иеленді. Саяси жағынан князь-епископтық 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шарты бойынша Халберштадт княздығы ретінде секуляризацияланды және ақырында Бранденбург-Пруссияның Гогенцоллерн билеушілеріне берілді. 1815 жылғы Вена конгресінен кейін оның аумағы Пруссияның Саксония провинциясына қосылды. Діни тұрғыдан 1480 жылдан бері бос тұрған епархия, 1552 мен 1628 жылдар аралығында тіпті протестанттар болған әкімшілермен ғана ұсынылған, 1648 жылы да таратылды. Сондықтан 1669 жылы Халберштадт епархиясының аумағында қалған шағын католик диаспорасы Солтүстік миссиялық викариатының жаңа юрисдикциясына берілді. 1709 және 1780 жылдар аралығында бұрынғы Халберштадт епархиясының аумағы Жоғарғы және Төменгі Саксонияның апостольдық викариатының құрамына кірді, бірақ кейін Солтүстік миссияларға қайта оралды. 1821 жылы бұрынғы Халберштадт епархиясының аумағы Падерборн епархиясына біріктірілді және 1994 жылдан бері қазіргі Магдебург епархиясының құрамына кіреді.

География

Магдебургтің ежелгі архиепископтығы құрылғаннан кейін, Халберштадт епархиясы келесі саксондық Гау округтерін қамтыды: Балсамгау, Дерлингау, Нордтюринггаудың батыс бөлігі, Харзгау, Швабенгау және Хассегау. Осылайша, ол батыста Хорнбургқа жақын Окер өзенінен басталып, Хилдесхайм епископтығымен шектесіп, шығыста Саале өзеніне дейін созылды. Окердің екі жағасында орналасқан Брансвик қаласы бастапқыда Халберштадт пен Хилдесхайм арасында бөліскен, бірақ 1142 жылы Генрих Арыстан герцогына өтті және ол оны өз резиденциясы етті.

Көмекші епископтар

Иоганн Шедемекер, О.С.А. (1438–1452)
Йоханнес Сарторис, О.Ф.М. (1459–1466)
Герман Молиторис, О.П. (1471–1483)
Левинус Брунсторп, О.П. (1478–1487)
Матиас Канути, О.С.Б. (1492–1506)
Генрих Ленккер, О.П. (1514–1538)
Михаэль Вехе, О.П. (1539)
Йоханнес Менсинг, О.П. (1539–1547)
Йоханнес Альберти (епископ), О.П. (1550)