Кіріспе

Lomatium – апиастар тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Оған шамамен 100 түр кіреді. Бұл тұқымдасқа қатысты болғандықтан, морковка және сельдерей сияқты көптеген таныс жеуге жарамды өсімдіктермен туысты. Солтүстік Американың батысы мен Солтүстік Мексикаға тән Lomatium түрлерінің кейбіреулері Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы жергілікті американдықтар үшін негізгі тағам ретінде кеңінен қолданылады.

Сипаттама

Тамырлары ағаш тәрізді орталық тамырдан бастап, еттірек жер астындағы түйінді қалың тамырларға дейін жетеді. Өсімдіктер жасыл болып, көктемде су бар кезде ең көп өседі, көптеген түрлері содан кейін тұқымдап, жылдың ең ыстық кезінен бұрын жер бетінде толығымен кептіреді, ал су болған кезде фотосинтез арқылы алған энергиясын терең тамырларында сақтайды. Жылдың көп бөлігінде өсімдік көрінбейді; қоңыр бөліктері жиі желмен ұшып кетеді немесе оңай ұсатылады, бірақ келесі көктемге дейін жер астында ұйықтап жатады. Жапырақтары көбінесе тамырлық және тілімделген (үш бөлікті, қауырсын тәрізді немесе үш бөлікті қауырсын тәрізді тілімделген немесе күрделі), көптегені папоротниктерге ұқсайды немесе оларды олармен шатастыруға болады. Гүлдері құрама шатыршаларда орналасқан, қабықша жапырақтары жоқ (немесе көзге көрінбейтін қабықша жапырақтары бар). Гүлдері ақ немесе сары, сирек кезде қызғылт немесе қоңыр түсті болады. Көптеген Apiaceae сияқты, жемісі тұқымды басқа сары немесе ақ гүлді өсімдіктерден, мысалы, Cymopterus және Orogenia-дан ерекшеленеді. Ерекшелігі, олар дорсальды жағынан жалпақ және қанатты, қағаз немесе корк тәрізді болуы мүмкін, бірақ тұқымды желмен одан әрі таратуға көмектеседі. Дорсальды қабырғалар жемісте болуы немесе болмауы мүмкін, бірақ егер болса, тар қанатты болады.

Таңдалған түрлер

2022 жылға дейін Plants of the World Online мына түрлерді мойындады: Көптеген түрлердің таралу аймағы өте тар болып келеді, және олардың саны да аз.

Қолданылуы

Бірнеше түр, ішінде L. cous, L. geyeri және L. macrocarpum, крахмалға толы, жеуге жарамды тамырлары үшін кейде "бисквит тамыры" деп аталады. Бұлар – немесе бұрынғыда, Солтүстік Америка халықтарының дәстүрлі тағамдары, оларды пісіріп немесе кептіріп, ұнға айналдырып жейтін. Кейбір Солтүстік Америка халықтары ломатийді ұнтақтап, одан қою тағам жасап, пісіріп нан сияқты пішімдеп, кейін пайдалану үшін сақтап қоятын. Олардың дәмі сельдерейге, пастернаққа немесе құрғақ бисквитке ұқсас.