Кіріспе

Сэмюэл П. Хантингтонның 2004 жылғы кітабы «Біз кімбіз? Американың ұлттық ерекшелігіне қатысты сын-тегеуріндер» (2004) – саяси ғалым және тарихшы Сэмюэл П. Хантингтонның (1927–2008) зерттемесі. Кітап американдықтардың ұлттық санасын түсінуге және болашақта оларға туындауы мүмкін мәселелерді қарастыруға бағытталған.

Американың өзіндік ерекшелігін жаңарту

Американың әлсіреуі және одан кейін таралуы мүмкін деген алаңдаушылықтарды баяндағаннан соң, бұл мәдени екіұштылық немесе халықтың еркін ескермейтін, ұлттық санасы жоқ элиталардан құралған үкіметтің салдары болуы мүмкін, Хантингтон осы мәселелерді шешуге тырысады. Ол американдық сенімге ғана адақталу американдық ұлттық ерекшелікті сақтау үшін жеткіліксіз екенін айтады. Идеологияны ғана қолдануға тырысқан мемлекеттің мысалы – әртүрлі мәдениеттер мен ұлттарға коммунизмді таңуға тырысып, нәтижесінде құлаған Кеңес Одағы. Егер американдықтар "американдық өмірге қатыспаса, Американың [ағылшын] тілін, тарихын және салт-дәстүрлерін оқып үйренбесе, Американың ағылшын-протестанттық мәдениетін бойға сіңірмесе және өздерін туған жерінен гөрі Америкамен теңестірмесе" Америка Құрама Штаттары да осындай тағдырға ұшырауы мүмкін. Хантингтон атап айтқанда, американдықтардың протестантизмге қайта оралуын және Американы басқа елдерден ерекшелендіретін нәрсені мойындауын ұсынады. Ол – Ағарту дәуірі мен протестанттық реформация принциптеріне негізделген, дінге өте берілген Батыс елі.

Қабылдау

Кітап жарық көрген жылы "Шеткі істер" журналының Алан Вулф былай деп жазды: "Бірліктегі 'Англо-протестанттық мәдениет' бар деп мәлімдеу, протестанттардың осы мәдениеттің қандай екендігі туралы қатысты дауласып, келіспеушілікке ұшырағанын елемеу болады". Ол сондай-ақ "Хантингтон иммигранттардың американдық мәдениетті қалыптастыру дәрежесін толық бағалай алмады, тіпті олар қоғамға сіңісіп жатқанда да" және ол сынға алған либералды элиталар "Хантингтон тойлауға ұмтылған мәдениеттің өкілдері – ағылшын протестанттарының үлкен санынан тұрады" деді. Нью-Йорк Таймс газетінің Мичико Какутани оны "бұрынғы көптеген ойшылдардың аргументтерін қайталай беру, ал зерттеулердің көп бөлігін өте субъективті талдаумен жабу" және "жалпылама пікірлерге толы және күмәнді тұжырымдармен" сынға алды. 2013 жылы Дилан Мэтьюс жазған "Вашингтон Пост" мақаласы Хантингтонның пікірлеріне қарсы шығып, латын американдық иммигранттардың 2000 жылдан бастап азиялық және еуропалық иммигранттармен бірдей қарқынмен ағылшын тіліне бейімделгенін, латын американдықтарының арасында ағылшын тілін меңгеруі мен АҚШ-тың ресми тілі ретінде қолдауы ұрпақ сайын артқандығын, ал испан-американдықтар ақ американдықтардан кем діншіл немесе еңбекқор емес екенін дәлелдеді. 2017 жылы "Вашингтон Пост" газетінің кітап сыншысы Карлос Лозада Хантингтонның еңбектерін "Американың саяси және интеллектуалдық күресін болжап, болашақта қандай ел болатынымызды көрсету" деп сипаттаған редакциялық мақала жазды. Ол Хантингтонның "2016 жылғы сайлау кампаниясында жұмысшы табы мен элита, ұлтшылдық пен космополитизм арасындағы қақтығысты дәл түсіргенін" айтады. Сондай-ақ, Хантингтонның "Мәдениеттер қақтығысы" және "Біз кімбіз?" еңбектеріндегі көзқарастары, оның 1981 жылғы "Американ саясаты: келіспеушілік уәдесі" атты жұмысындағы пікірлерінен мүлдем өзгеше екенін атап өтеді. Онда Хантингтон американдықтарды "этникалық немесе діни сенімдерінен гөрі, классикалық либералдық идеология біріктіреді" деп мәлімдейді. Лозада Хантингтонның идеяларын "бір жақты" деп сынға алып, "Хантингтон өзін-өзі күмәндеуге толы, ақ ұлтшылдығымен және исламға деген ашық наразылықпен күрескен Американы көреді" деді. Дегенмен, ол Хантингтонның "американдық ерекшелікке тар көзқарас танытқанын" мойындайды, соңында оқшаулануға қарсы ескертіп, "жаңа келгендерді қаралап, мәдени адалдық талап етуге" шақырады.