Кіріспе

Рамалла және Аль-Бирех қалаларындағы, Палестина мемлекетіндегі палестиналық ауыл. Батыстық жағалаудағы палестиналық ауыл.

Білейн (بلعين) – Рамалла және Аль-Бирех облысында, Рамалла қаласының батысында, Батыстық жағалаудың орталық бөлігінде орналасқан палестиналық ауыл. Палестинаның Орталық статистика бюросы мәліметтері бойынша, 2017 жылы Білейн ауылының халқы 2137 адамды құрады.

Этимология

Бильин – ханаандық/иврит тіліндегі ба’лин (ба’ал) сөзінен туындаған, дыбыстық құрамы өзгертілген сөз. Кондер Билинды Киелі кітаптағы Баалатпен теңестіруді ұсынса, Ави Йонах оның Талмудта айтылған Баала болуы мүмкін екенін айтты. Бірақ Финкельштейн мен Ледерман өздерінің зерттеулеріне сүйене отырып, екі мүмкіндікті де жоққа шығарды. 1870 жылғы Осман империясының ресми ауыл тізімінде 32 үй және 147 адам тұрғандығы көрсетілген, алайда бұл сан тек ер адамдарды қамтыды. 1882 жылы ПЭФ-тің Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында Билин (сол кезде Белейн деп аталған) «төбедегі шағын ауыл» деп сипатталды.

Британдық мандат дәуірі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Билинде 133 адам тұрған, барлығы мұсылман. 1931 жылғы санақта халық саны 166-ға өсті, барлығы мұсылман, жалпы 39 үй болды. 1945 жылғы статистика бойынша, ауылда 210 мұсылман тұрғыны болды, ал жердің жалпы ауданы 3,992 дунамды құрады, бұл ресми жер және халық санағының нәтижесі. Оның ішінде 1,450 дунамы бау-бақша және суғаруға жарамды жерлер, 800 дунамы астық егуге пайдаланылған, ал 6 дунамы салынған қоғамдық аймақтар деп тіркелген.

Иордания дәуірі

1948 жылғы араб-израиль соғысынан кейін және 1949 жылғы келісім шартынан соң, Билин Иорданияның үстемдігіне көшті. 1961 жылғы иорданиялық халық санағында 365 тұрғын тіркелді.

1967 жылдан кейін

1967 жылы Алты күндік соғыстан кейін Билин Израиль оккупациясы астында болды. 1995 жылы Батыс жағалау және Газа секторы бойынша Уақытша келісімге қол қойылғаннан бері, оны Палестина Ұлттық Әкімдігі басқарып келеді. Ол Израильдің Батыс жағалаудағы тосқауылына және Израильдің Моди'ин Иллит елді мекеніне іргелес орналасқан. Тарихи тұрғыдан шағын ауыл шаруашылық кенті болған, қазіргі Билин Рамалланың батыс жаққа қарайғы шетінде жатыр. Нил Рогачевскийдің сөзіне сәйкес, Билин ФАТХ-тың идеологиялық орталығы саналады және Палестина Әкімдігінің көптеген қызметкерлері сол жерде тұрады.

Сот шешімдері

Билин Жасыл сызықтың шығысында орналасқан. Израильдің Батыс жағалауындағы тосқауыл ауылды екіге бөліп, оны егістік жерлерінің 60 пайызынан айырды. 2004 жылы Халықаралық сот «Израильдің оккупацияланған Палестина аумағында тосқауыл салуы халықаралық құқыққа қайшы» деген кеңес беру қорытындысын шығарды. 2005 жылы Билиннің жергілікті кеңесінің басшысы Ахмет Иса Абдулла Ясин Израильдің адам құқықтары жөніндегі адвокаты Майкл Сфардты ауылдың Жоғары сотқа шағымдануы үшін өкілдік етуге жалдады. 2007 жылдың 4 қыркүйегінде Сот үкіметке Билин маңындағы тосқауылдың бағытын өзгертуді бұйырды. Бас судья Дорит Бейниш өз шешімінде: «Біз қауіпсіздік негіздерімен Билин жерінен өтетін қазіргі бағытты сақтаудың қажеттілігіне көз жеткізбедік» деп жазды. Израильдің қорғаныс министрлігі шешімге құрмет ететінін мәлімдеді және 2011 жылы тосқауылдың бір бөлігін бұзып, оны басқа бағытқа орнату жұмыстарын бастады. 2007 жылдың ақпанында Батыс жағалаудағы Жоспарлау кеңесі (ЖЖК) «Хаарец» газетінің сол кезде «Батыс жағалаудағы ең ірі заңсыз құрылыс жобасы» деп сипаттаған 42 ғимаратты «заңдастырды». Бұл ғимараттар, Green Park және Green Mount атты канадтық компанияларға тиесілі, сонымен қатар Ein Ami және Hefziba сияқты екі компания да қатысты, жалпы саны шамамен 1500 пәтерден тұратын Матитьяху Шығысы ауданындағы ультра-ортодоксал израильдік қоныс Modi'in Illit-те салынған. ЖЖК шешімін жариялаған кезде ғимараттар құрылыстың әртүрлі кезеңдерінде болды. Шағымда, қоныс салынып жатқан жердің бір бөлігі Билин тұрғындарына тиесілі екені айтылды, бірақ мемлекет Матитьяху Шығысы жері мемлекетке тиесілі деп мәлімдеді. «Хаарец» газеті шешімді сипаттай келе: «Сот өтініштер бірнеше жыл бұрын берілуі керек болғандығына негіздеме жасады. Мемлекет құрылыс компаниясы Heftsiba банкрот болғаннан кейін, олар сатып алған пәтерлерге басып кірген жүздеген қоныс аударушыларды шығармайды [және] сот, көрінетін, аудандағы қазіргі жағдайға келісім берді. Ауданның қолданыстағы бөлігі өз орнында қалады, бірақ ауданды кеңейту жоспарлары іске аспайды» деп хабарлады. «New Left Review» басылымының хабарлауынша, Билин маңындағы қоныстарды израильдік бизнесмендер Лев Левиев пен Шая Боймелгрин өздерінің саяси және экономикалық мүдделерін ілгерілету үшін қаржыландырады.

Жергілікті наразылық

2005 жылдың қаңтарынан бастап Ияд Бурнат басқаратын «Бил’ин» халық комитеті Батыс жағалаудағы Бөгет құрылысына қарсы апта сайын наразылық акцияларын ұйымдастырып келеді. Наразылықтарға көптеген халықаралық ұйымдар мен «Гуш Шалом», «Қабырғаға қарсы анархистер» және «Халықаралық ынтымақтастық қозғалысы» сияқты солшыл топтар тартылды. Наразылықтар ауылдан қабырғаға дейін шерулер түрінде өтеді, мақсаты – құрылысты тоқтату және салынған бөліктерді бұзу. Израиль әскерлері үнемі араласып, наразылық білдірушілердің қабырғаға жақындауына кедергі келтіреді, көбінесе екі тараптың да ауыр жарақат алуына себеп болатын қақтығыстар туындайды. Кейбір наразылар наразылықтар кезінде газ маскаларын киеді. Апта сайынғы наразылықтар, әдетте бірнеше сағатқа созылады, және палестиналық қозғалысты қолдау үшін келген халықаралық белсенділерді тартады. 2005 жылдың маусым айында наразылық кезінде тас тигеннен кейін израильдік сарбаз бір көзін жоғалтты. Сол оқиғада резеңке оқтар қолданылып, жеті наразы жарақат алды, олардың біреуі ауруханаға түсті. 2006 жылдың тамызында 2006 жылғы Ливан соғысына қарсы демонстрацияны Израиль шекара полициясы көз жасы ағызу газы мен резеңкеленген оқтарды қолдана отырып таратып жіберді. Израильдік адвокат Лимор Голдштейн екі рет оқтан жарақаттанды. 2006 жылдың ақпанында және 2007 жылдың сәуірінде ауылда наразылық білдірушілерге қолдау көрсету мақсатында конференциялар өтті. 1976 жылы Солтүстік Ирландиядағы қақтығысты шешудегі еңбегі үшін Нобель сыйлығын алған Мейрид Магуайр 2007 жылдың сәуірінде демонстрация кезінде резеңке оқтан жарақаттанды және көп мөлшерде көз жасы ағызу газын жұтты. 2008 жылдың маусым айында Еуропалық парламент вице-президенті Луиза Моргантини және итальяндық судья Хулио Тоскано «Бил’инде» жарақат алды. 2009 жылдың сәуір айында «Бил’ин» тұрғыны Бассем Ибрагим Абу Рахма жоғары жылдамдықты көз жасы ағызу газынан көкірегіне тигеннен кейін қаза тапты. «Бил’ин» халық комитетінің үйлестірушісі Абдулла Абу Рахма 2009 жылдың желтоқсанында наразылық білдірушілерге қарсы қолданылған оқ-дәрілерді көрмеге шығаруды ұйымдастырғаны үшін тұтқындалды. Ол Израиль қару-жарағын ұстағаны, қоздырыуға тырысқаны және Израиль қорғаныс күштеріне (IDF) тас лақтырғаны айыпталды. Оған қарсы куәліктер үш баланың көрсетуіне негізделді, олар ол тас лақтыруға шақырды деген айыптаулар жасады, бірақ бұл айыптаулар сотта қысыммен жасалғаны анықталғаннан кейін қайтарылып алынды. 2010 жылдың 18 қарашасында босатылуы тиіс болған ол қамауда қалды, ал 2010 жылдың қаңтарында оның бір жылдық мерзімі тағы төрт айға ұзартылды. Ол Израильдің «Офер» түрмесінде 15 айға сотталды. Дэвид Шулман оны Гандидің зорлықсыздық принциптерін қолдайтын адам ретінде сипаттады. «+972» журналы оны 2010 жылдың адамы деп таныды. 2010 жылдың 15 наурызында израильдік сарбаздар «Бил’инге» кіріп, Бөгет пен қала арасындағы аумақты жабық әскери аймақ деп жариялаған хабарламаларды жариялады. Бұл бұйрық жұма күндері сағат 08:00-ден 20:00-ге дейін жабылуды күшейтеді, осы уақытта наразылықтар өтеді. Бұл шектеу «Бил’иннің» палестиналық тұрғындарына қатысты емес, бірақ израильдік азаматтар мен шетелдіктерге аймаққа кіруге тыйым салынды. Эмад Бурнат пен Гай Давиди түсірген «5 сынған камера» фильмі, 2005 жылдан бастап «Бил’ин» халқының көзқарасынан наразылықтарды көрсетеді, 2012 жылғы Санденс кинофестивалінде жарық көргеннен кейін танымал болды және фестивальдің «Дүниежүзілік кино деректі фильмінің режиссерлік сыйлығын» жеңіп алды. Ол 85-ші «Оскар» сыйлығында «Үздік деректі фильм» номинациясына ұсынылды. 2012 жылы Мохаммед Бараке сотталғанда, IDF-тің жасырын сарбаздары «Бил’ин» демонстрациялары кезінде басқа IDF сарбаздарына тас лақтырғанын мойындады.

Басем Әбу Рахме

2009 жылдың 17 сәуірінде 29 жастағы Бассем Әбу Рахме Белиндегі наразылық акциясы кезінде Израиль әскерлері атқан көз жасы ағызу газынан көкірекке тиіп, қаза тапты. Оның өлімі 2011 жылғы «5 Бұзылған Камера» фильмінде бейнеленген. Израильдік «Бетселем» адам құқықтары жөніндегі ұйымы оның қаза болған наразылық акциясын көрсететін үш видеожазба оның зорлық көрсетпегенін және Израиль сарбаздарының өміріне қауіп төндірмегенін көрсетеді деп мәлімдеді. Израильдің әскери бас прокуроры 2013 жылдың қыркүйегінде дәлелдердің жетіспеуіне байланысты тергеуді жапты. Отбасының атынан Эмили Шеффер Омер Ман және Майкл Сфард есімді екі адвокат істі жабу туралы шешімге шағымданып, билікті кешіктірумен айыптады. 2015 жылдың 1 сәуірінде судья Менни Мазуз мемлекеттің петицияға 25 мамырға дейін жауап беруі керектігін бұйырды. Forensic Architecture ұйымының өлтіру жөніндегі тергеуі «өлім немесе мүгедектікке келтіру ниетімен оқ атылған» деген қорытындыға келді. 2018 жылдың 16 қыркүйегінде олар былай деді: «Израильдің Жоғарғы соты әскери полиция мен Бас прокурордың (ішкі әскери тергеуші) немқұрайлылық танытқанын, соның ішінде тергеу ісінің құжаттарын жоғалтқанын анықтады. Бұл ешбір адамның айыпталуына немесе Әбу Рахманың өліміне жауапты деп танылмауына әкеп соқты».

Жавахер Әбу Рахма

2010 жылдың 31 желтоқсанында 36 жастағы Жавахер Әбу Рахма апта сайынғы наразылық акциясынан кейін қайтыс болды. Хабарларға сәйкес, ол демонстрация кезінде көз жасын төгу газынан ауыр жарақат алған. Өлімнің нақты себебі даулы. Басқа мәліметтер бойынша, ол оқиға болған кезде үйінде болған, бірнеше жүз метр қашықтықта. Газдан тұншығып, Рамалладағы ауруханаға жеткізілгенде, ол емдеуге жауап бермеді және келесі күні қайтыс болды. Израиль әскерилерінің (ИДФ) өкілдері Рахманың наразылыққа қатысқанына немесе оның көз жасырын газбен өлтірілгеніне ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдеді және Рахманың өлімі туралы Палестина билігінің медициналық қорытындысында кемшіліктер бар екенін айтты. Оқиғаларда аталған ИДФ сарбаздарының есімдері әлі белгісіз. Тель-Авивте ИДФ-тің оның өліміне қатысы болуы мүмкін деген наразылықты білдірген бірнеше еврей израильдіктерді Израиль полициясы 2011 жылдың 1 қаңтарында Израильдің қорғаныс министрлігі алдында ұстады. Жавахер 2009 жылы ИДФ-тің қолынан қаза тапқан Билиннің белгілі белсендісі Бассем Әбу Рахманың қарындасы болды. Жарнамаланған медициналық қорытындыда «өлімнің нақты себебі анықталмаған, жерлеу жеделдетілген тәртіппен жүргізілді және мәйіт тіліп қарау жасалмаған. Ақпарат сонымен қатар Әбу Рахмаға улануға, дәрінің артық дозасына немесе лейкемияға қарсы емдеуге қолданылатын дәрілердің ерекше мөлшері енгізілгенін көрсетеді» делінген. Дегенмен, ИДФ өкілі Әбу Рахма медициналық қателік салдарынан қайтыс болғанын жоққа шығарды.