Кіріспе

1830 жылы Александр Пушкиннің жазған "Бұлдыр" (Мете́ль, Metél' ) атты қысқа әңгімесі, "Белкин ертегілері" жинағындағы бес әңгіменің екіншісі. Әңгіменің қолжазбасы 1830 жылдың 20 қазанында аяқталған. Бұл "Белкин ертегілерінің" соңында жариялану жоспарланған, бірақ Пушкин оны жинақтың басына қоюға шешім қабылдады. Көмекейді қысып күлдіретін де, сонымен бірге терең драмалық болатын бұл повесть, орыс әдебиетінің шедеврлерінің бірі саналады.

Сюжет

Сюжет Мария Гавриловнаның (Гавриловна – әкесінің аты, тегі емес) аристократ жас әйел ретіндегі қарым-қатынастарын және оларға ілесіп жүретін ерекше жағдайларды қамтиды. Ледбеттердің бағдарламалық жазбаларынан төмендегідей көшірме жасалды (көздерді қараңыз): 1811 жылы он жеті жасар Мария Гавриловна жас офицер Владимир Николаевичке ғашық болады. Ата-анасы олардың қарым-қатынасына қарсы болады, ол қыс бойы хат алмасу арқылы жалғасады. Соңында олар қашып, тез үйленуге және содан кейін ата-анасының алдына кешірім сұрап түсуге (орыс православие шіркеуінде жасалған неке мәңгілік және бұзылмайтын болады деп сенгендіктен) шешім қабылдайды. Мария Гавриловна қыстың ортасында алыс ауылдың шіркеуіне шанамен барып, сүйіктісімен кездесіп үйлену тойын өткізуді жоспарлайды. Сол түні қатты қар боран болды, бірақ қыз уәде еткеннің бәрін орындап, шіркеуге жетті. Ал оның сүйіктісі, кездесуге жалғыз барып, қараңғылықта және боранда адасып, шіркеуге бірнеше сағат кешігіп келді, бірақ ешкімді таппады. Ертесі күні Маша үйге оралды, бірақ қатты ауырып қалды. Қызуда айқайлап, анасына жас офицерге деген махаббатының өте күшті екенін жеткізді. Ата-анасы бұл тағдырдың сүйіспеншілігі деп шешіп, үйленуге рұқсат берді. Бірақ олар офицерге хат жазып, жағдайды түсіндіргенде, оның жауабы түсініксіз болды. Ол олардан кешірім сұрап, өлімнен басқа ешқандай үміті жоқ екенін айтты. Ол әскерге қайта оралды (1812 жыл Наполеонның Ресейге шабуыл жасаған жыл еді), Бородино шайқасында жараланды және қайтыс болды. Осы уақытта Машаның әкесі қайтыс болып, оны аймақтағы ең бай жас әйел қалдырды. Көптеген күйеушілер оның қолына сұранып келді, бірақ ол ешкімге де келісім бермеді. Ол жоғалтқан махаббатының естелігімен ғана өмір сүргендей болды. Бірақ соңында ол жарақат алған гусар полковнигі Бурминмен танысты, ол оның жылдамдағы үйіне келген еді. Бурмин бұрынғыда нашар мінезді адам ретінде танымал болған, бірақ қазір тыныш және қарапайым болды. Олардың арасында жылы достық қалыптасты, бірақ ол өзін ұстай білгендіктен, оған ешқашан махаббатын білдірмеді немесе ресми ұсыныс жасаған жоқ. Маша оларға ешкім болмағанда еркін сөйлесуге мүмкіндік беретін жағдай жасады. Соңында ол үнсіздігін бұзды: ол оны қызу сүйеді, бірақ онымен бақытты бола алмайды, өйткені ол бұрыннан үйленген, төрт жылдан бері үйленген, ол білмейтін және қайтадан көруге үміттенбейтін әйелге үйленген. Ол таң қалған Машаға 1812 жылдың қысында полкіне қайта оралғысы келгенін, бірақ қатты қар боран болғанын түсіндірді. Олар жол көрсетушімен бірге тройкада келе жатып, бейтаныс жерде адасып қалды. Алыстан бір жарық көріп, сол жарыққа қарай жүргенде, бір ауылдың шіркеуіне келді. Шіркеуге тоқтағанда, олар қалыңдық есінен танып қалғанын және діни қызметкер не істеу керектігін білмейтінін айтты. Олар жас сарбазды көргенде, одан: «Дайынсың ба?» деп сұрады. Бурмин, бұрынғы нашар мінезді жігіт, қалыңдықтың сұлулығына қызығып, әзіл үшін тойға қатысуға шешім қабылдады. Шіркеу қараңғы болды, тек бірнеше шаммен ғана жарықтандырылды, ал ішіндегілердің барлығы көлеңкеден аздап ерекшеленді. Той аяқталғанда, оған қалыңдығын сүйгенін айтқанда, ол бұл оның күйеуі емес екенін түсініп, есінен айырылды. Куәгерлер үрейленген күйде оған қарап тұрғанда, ол сыртқа жүгіріп, кетіп қалды. Ол Машаға өте адасқанын, үйленген ауылдың атын немесе қалыңдықтың кім екенін әлі білмейтінін түсіндірді. Әңгіме соңында Мария Гавриловна өзі сүйген адамның қолын ұстап, өзін ұзақ уақыттан бері жоғалған қалыңдық деп таныстырды.

Стиль

Пушкин өзінің әңгімесін Ленора (баллада) және Василий Жуковскийдің "Светлана" балладасындағы готикалық мотивацияның классикалық тақырыптарын пародизациялау құралы ретінде пайдаланады. Бұл екі балладаның екеуінде де ғашықтары тек арман күйінде болып, қайтыс болған жақындарымен өмір сүруді елестетеді. Пушкин осы идеяны Марияның жағдайында қайталайды; бірақ, өте ықпалды және күтпеген жағдайлардың нәтижесінде Мария тірі жақынына үйленген болып шығады. Пушкин осы балладалардың стилін имитациялайды, бірақ оны реалистік жағдайлар арқылы жасайды.

Батыр

Белкин ертегілерінде Пушкин ертегілердің басты кейіпкерлері ретінде түрлі стереотипті күйеулер бейнесін қолданады. Осы әңгімеде басты рөлді Бүрмін сомдайды. Белгілі бір шектен шығып, тіпті қылмыстық сипатқа жақын әрекеттерімен, шіркеуде таныс емес келінге үйленуге тырысып, нәтижесінде ол өзі армандаған әйелге ие болды.

Қаһарманға қарсы

Владимир – оқиғаның қарсы кейіпкері немесе антигеройы. Шағын жер иесі болғандықтан, ол Машаға ашық түрде үйлену үшін жеткіліксіз қаражатқа ие. Владимирдің үйлену жоспарларына қайғылы жағдайлар (қарбаурап, соғыста салдарынан болған жаракат) бөгет қойды. Дегенмен, осы қайғылы оқиғалардың нәтижесінде Бурмин Мариямен табысты кездесуге мүмкіндік алады.

Фильм

Бұл оқиға режиссер Владимир Басовпен фильмге түсірілді. Фильмнің музыкалық қосымшасын Георгий Свиридов жазды, ол кейіннен осы музыкалық қосымшаны сол аттас музыкалық сюитаға айналдырды.