Тіксіз интеграция және өнеркәсіптік өндірістің географиясы
Vertical disintegration
Тікұлтастық ыдырау – өндіріс ұйымдастыру формасы. Бұрынғы студиялық жүйеден өзгеше, енді әр компания өнімнің бір бөлігін ғана жасайды. Голливуд мысалы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вертикальды ыдырау – өндірістік өндірістің ерекше ұйымдық түрін білдіреді. Өндіріс бір ғана ұйым шеңберінде жүзеге асырылатын тік интеграциядан өзгеше, вертикальды ыдырау дегеніміз – әртүрлі масштабтық немесе ауқымдық экономиканың шектеулері өндірістік процесті жеке компанияларға бөлуі, олардың әрқайсысы дайын өнімді жасау үшін қажетті белгілі бір жиын қызметтерді атқарады. Бұрынғыда фильмдік ойын-сауық студиялық жүйеге тік интеграцияланған болатын, онда бірнеше ірі студиялар өндірістен бастап, көрсетілімге дейін барлық мәселені шешетін. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл индустрия шағын бөліктерге бөлінді, олардың әрқайсысы фильмдік ойын-сауық өнімдерін жасау және көрсету үшін қажетті еңбек бөлінісіндегі нақты міндеттерге маманданған. Голливуд жоғары деңгейде вертикальды ыдыраған, мамандандырылған фирмалар тек монтаждау, арнайы эффектілер, трейлерлер сияқты белгілі бір жұмыстарды ғана орындады. Белл жүйесінің таратылуы 20 ғасырдың соңында ірі индустрияға ұқсас әсер етті. Вертикальды ыдыраудың басты себебі – тәуекелді бөлісу. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда шағын компаниялар нарық жағдайларының өзгеруіне жылдамрақ бейімделе алады. Осылайша, құбылмалы нарықтарда вертикальды ыдырау ықтималдығы артады. Тұрақтылық пен стандартталған өнімдер көбінесе интеграцияны ынталандырады, себебі ол масштабтық экономиканың артықшылықтарын ұсынады. Ыдыраған индустрияның географиялық орналасуы алдын ала белгіленген емес. Экономикалық географтар білімге негізделген, құбылмалы, стандартталмаған қызметтер мен стандартталған, реттелген өндіріс арасында ерекшелік жасайды. Алғашқысы кеңістікте шоғырланады, себебі олар ортақ ұғымдық база құру және жаңа идеялармен бөлісу үшін жақындыққа мұқтаж. Екіншісі кеңінен таралған болуы мүмкін және киім-кешек және автокөлік өнеркәсібі сияқты жаһандық тауар тізбектерімен көрсетіледі. Дегенмен, тіпті осы салаларда да дизайн және басқа да шығармашылық, қайталанбайтын жұмыстар географиялық шоғырлануды көрсетеді.
Vertical disintegration refers to a specific organizational form of industrial production. As opposed to vertical integration, in which production occurs within a singular organization, vertical disintegration means that various diseconomies of scale or scope have broken a production process into separate companies, each performing a limited subset of activities required to create a finished product. Filmed entertainment was once highly vertically integrated into a studio system whereby a few large studios handled everything from production to theatrical presentation. After the second world war, the industry was broken into small fragments, each specializing on particular tasks within the division of labor required to produce and show a finished piece of filmed entertainment. Hollywood became highly vertically disintegrated, with specialized firms who only performed certain tasks such as editing, special effects, trailers etc. Bell System divestiture had a similar effect on a larger industry later in the 20th century. One major reason for vertical disintegration is to share risk. Also, in some cases, smaller firms can be more responsive to changes in market conditions. Vertical disintegration is thus more likely when operating in volatile markets. Stability and standardized products more typically engender integration, as it provides the benefits of scale economies. The geography of a disintegrated industry is not a given. Economic geographers typically differentiate between knowledge intensive, volatile, unstandardized activities, and standardized, routinized production. The former tend to be clustered in space, as they require proximity to build a common conceptual framework and share new ideas. The latter can be far flung and are exemplified by global commodity chains such as apparel and automotive industries. Even in those industries however, design and other creative and non repetitive tasks tend to exhibit some geographical clustering.