Кіріспе
Вашингтон Ирвингтің әңгімелер мен эсселер жинағы. "Джеффри Крейонның эскиз кітабы", әдетте "The Sketch Book" деп аталады, – американдық автор Вашингтон Ирвингтің 34 эссесі мен әңгімесінен тұратын жинақ. Ол 1819 және 1820 жылдары бөліп-бөліп жарияланды. Жинаққа Ирвингтің ең белгілі екі әңгімесі кіреді, олар ойдан шығарылған голланд тарихшысы Дидрих Никербокерге жатқызылады: "Ұйықтайтын Қыраттың аңызы" және "Рип Ван Винкль". Бұл Ирвингтің "Джеффри Крейон" псевдонимін алғаш рет қолданғанын көрсетеді, ол оны әдеби мансабының барысында пайдалана берді. "Скетч Бук", Джеймс Фенимор Купердің "Leatherstocking Tales" шығармаларымен бірге, Ұлыбритания мен Еуропада кеңінен танылған алғашқы американдық әдебиет үлгілерінің бірі болды. Сонымен қатар, ол американдық жазушылардың халықаралық оқырман қауымдағы беделін арттыруға септігін тигізді.
The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent., commonly referred to as The Sketch Book, is a collection of 34 essays and short stories written by the American author Washington Irving. It was published serially throughout 1819 and 1820. The collection includes two of Irving's best known stories, attributed to the fictional Dutch historian Diedrich Knickerbocker: "The Legend of Sleepy Hollow" and "Rip Van Winkle". It also marks Irving's first use of the pseudonym Geoffrey Crayon, which he would continue to employ throughout his literary career. The Sketch Book, along with James Fenimore Cooper's Leatherstocking Tales, was among the first widely read works of American literature in Britain and Europe. It also helped advance the reputation of American writers with an international audience.
Шолу
"Рип Ван Винкл" және "Успальный Холлоу туралы аңыз" шығармаларынан басқа, Ирвингті және "Скетч Бук" кітабын танымал еткен әңгімелер жинағына "Роско", "Сынған жүрек", "Кітап жасау өнері", "Сандық ақын", "Жүректі күйеу", "Вестминстер аббаттығы", "Кішкентай Британия" және "Джон Булл" кіреді. Ирвингтің әңгімелеріне неміс халық аңыздары зор әсер етті, ал "Успальный Холлоу туралы аңыз" J. K. A. Musäus-тың халық аңызының негізінде жазылған. Хикаялар көңілділікке толы (мысалы, "Жұбайы" және "Жесір әйел және оның ұлы"), пикарескалық ("Кішкентай Британия") және күлкілі ("Әдебиеттің өзгермелілігі") сипатта болады. Бірақ "Скетч Бук" кітабының ортақ тақырыбы және оқырмандарды қызықтыратын негізгі бөлігі – Ирвингтің псевдониммен жазған баяндаушысы Джеффри Крейонның тұлғасы. Білімді, тартымды және өзін әңгімелерінен артық қызықты етуге тырыспайтын Крейон, өзінің жеке басының күшімен "Скетч Бук" кітабын біріктіреді. Ирвинг өмірінің соңына дейін Крейонның бейнесін өзінің қоғамдық беделімен үйлестіріп отырды. 33 тараудың бесеуі ғана американдық тақырыптарға арналған: "Америка туралы ағылшын жазушылары", "Индиандық мінез-құлықтың ерекшеліктері", "Филип Поканокет: үнділік естеліктері", "Автордың өзі туралы айтқандары" және "Балық аулаушы" бөлімдері; сондай-ақ, Knickerbocker-дің "Рип Ван Винкл" және "Успальный Холлоу туралы аңыз" атты қысқа әңгімелері. Кітаптың қалған бөлігі ағылшын өмірі мен ландшафтының шағын суреттерінен тұрады, ол автордың ерекше сүйкімділігімен Англияда тұрған кезде жазылған. Ирвинг кейінгі басылымның алғы сөзінде былай деп жазды:
Мен [тарауларды] Англияда жариялауға ниеттенбедім, өйткені олардың мазмұнының көп бөлігі тек американдық оқырмандарға ғана қызықты болатынын білдім, және шындығында, британдық баспасөз американдық туындыларға қатысты қатыгездікпен қарағанынан қорқамын.
Өмірбаян
Ирвинг 1815 жылы отбасылық ісі үшін Англияға көшіп келгеннен кейін көп ұзамай "The Sketch Book" кітабына енетін әңгімелерді жаза бастады. 1816 және 1817 жылдары отбасылық бизнес банкротқа ұшыраған кезде, Ирвинг ешқашан ұмытпайтын ұятты жағдайға түсті, ол жұмыссыз және болашағы белгісіз қалды. Алғашқыда ол американдық және ағылшын баспагерлер арасында делдал ретінде жұмыс істеуге тырысты, Америкада қайта басып шығару үшін ағылшын кітаптарын іздеді, сондай-ақ керісінше, бірақ бұл әрекеттері көбінесе нәтижесіз болды. 1818 жылдың күзінде оның үлкен ағасы Уильям, Нью-Йорк штатынан Конгресс депутаты болып сайланған, оны АҚШ Әскери-теңіз күштерінің хатшысының бас хатшысы қызметіне тағайындап, үйіне оралуға шақырды. Алайда Ирвинг Англияда қалып, жазушы ретінде өзін сынап көруді жөн көрді. Ол Америкадағы достары мен туыстарына былай деді:
"Енді мен біраз уақыт бойы тек қана өз ықыласыммен жүруге ниеттімін, жаңа өмір сүру жоспарларымен немесе үйге оралу туралы тілектермен мазаланбаймын. Мен егер шығармаларымда құндылық болса, мені қайтадан күлімсірететін жазуларды жариялағанша, достарымның аянышына қайта оралмаймын деп шештім." Ирвинг 1818 жылдың соңы мен 1819 жылдың басында әңгімелері мен очерктеріне соңғы нүктелерді қойып, оларды 1819 және 1820 жылдары "The Sketch Book" атты кітап ретінде жариялады.
Ағылшын тіліндегі басылым
"The Sketch Book" кітабының бір бөлімдері британдық әдеби журналдарда дереу жарияланды. Америкалық туындыларды Англияда қайта басып шығарудан қорғайтын халықаралық авторлық құқық заңдары болмағандықтан, америкалық жазушылар өз еңбектерінен пайда табуға немесе заңдық жолмен қорғануға мүмкіндік алған жоқ. Ирвинг мұндай әдеби ұрлыққа алаңдады. Ол інісінің күйеуіне: «Мен американдық саудадағы бір [британдық] кітап сатушы [The Sketch Book] кітабын қолға түсіріп, Лондон оқырмандарына бейімдеусіз немесе пайдадан үлессіз басылым шығаруы мүмкін деп қорқамын», – деді. "The Sketch Book" кітабын бұдан әрі ұрлаудан қорғау үшін Ирвинг өзіндік басылымды Лондон қаласында ұйымдастырып, британдық авторлық құқығын қамтамасыз етуді көздеді. Алғашқы төрт американдық бөлім бір томға біріктіріліп, 1820 жылдың 16 ақпанында Джон Миллердің Burlington Arcade баспасы арқылы Ирвингтің өзіндік басылымы ретінде жарияланды. Алайда, сәуір айының басында Миллер банкротқа ұшырап, "The Sketch Book" кітабының көп бөлігі қоймасында сатылмай қалды. Басқа баспагерді іздеген Ирвинг досы және ұстазы Уолтер Скотттан көмек сұрады. Скотт өзінің баспагері, Лондонның ірі баспасы – Джон Мюррейге жүгініп, ол қалған түгелдей акцияны сатып алып, кітапты жариялауды жалғастыруға көндірді. (Алғыс ретінде Ирвинг "The Sketch Book" кітабының ағылшын тіліндегі басылымдарын Уолтер Скоттқа арнады.) "The Sketch Book" кітабына деген ынталы жауаптан қуанған Мюррей Ирвингті қалған үш американдық бөлімді екінші том ретінде мүмкіндігінше тезірек жариялауға ынталандырды. 1820 жылдың шілдесінде Мюррей "The Sketch Book" кітабының екінші томын жариялады, оған соңғы үш американдық бөлімнен алынған барлық материалдар, сондай-ақ үш қосымша эссе кірді: Ирвинг 1814 жылы "Analectic Magazine" журналы үшін жазған "Поканокеттің Филиппі" және "Индиандық мінез-құлық белгілері" атты американдық үндістерге арналған очерктері, сонымен қатар Ирвинг британдық оқырмандарына олардың шыдамдылығы үшін алғыс айтқан "L'Envoy" атты жаңа туындысы. Ирвингтің қосымшаларының арқасында "The Sketch Book" кітабының ағылшын нұсқасында отыз екі туынды болды, ал американдық нұсқасында – небәрі жиырма тоғыз.
Автордың қайта қаралған басылымы
1848 жылы, баспагер Джордж Путнам үшін аяқтаған Автордың қайта қараған басылымының бір бөлігі ретінде Ирвинг «The Sketch Book» жинағына «Лондондық ескі заттар» және «Лондондағы сенбі күні» атты екі жаңа әңгімені, сондай-ақ жаңа алғы сөз бен «Рип Ван Винкл» әңгімесіне қосымша түсініктеме жазды. Ирвинг эскиздердің реттілігін де сәл өзгертті, жинақтың жетінші американдық бөлімінен бірнеше очерктерді жинақтың басына көшірді, ал «The Legend of Sleepy Hollow» әңгімесін жинақтың соңғы әңгімесі ретінде (ал «L'Envoy» оқырмандарға алғыс айту үшін ғана) маңызды орынға қойды.
Қоғамның және сыншылардың жауабы
Алғашқы американдық сын-пікірлер Ирвингтің досы Генри Бреворттың атынан жасалған тиімді алдын ала жарнаманың нәтижесі болды. Кітап жарық көргеннен үш күн өткен соң, Бреворт Нью-Йорк Evening Post газетінде анонимді мақала жариялады, онда "Скетч кітабын" жоғары бағалап, оқырмандарға оның Ирвингтің еңбегі екенін нақтылады:
Ирвингтің жақын достарынан тыс, сын-пікірлер де оңтайлы болды. Критик Гулиан Верпланк былай деп жазды:
Кітапты оқығандарға оның Ирвинг мырзаның қаламынан туғанын айтудың қажеті жоқ. Оның бай, кейде әсте әсем әзіл-қалжыңы, оның қуатты және әсем қиялы авторды әрбір бетте аңғартады; тіпті стильдің, талғамның және жергілікті сілтемелердің ұсақ ерекшеліктерінің көмегісіз, олар саяхатшы Джеффри Крейонды құрметті Кникербокермен бірден анықтайды. Кітаптың алғашқы жанкүйерлерінің екеуі – сэр Уолтер Скотт (оны «шын мәнінде әдемі» деп атады) және Лорд Байрон (кітап туралы: «Мен оны жатқа білемін») болды. Көп жылдар өткен соң, ақын Генри Уодсворт Лонгфеллоу «Скетч кітабы» әдебиетке деген қызығушылығын оятқан алғашқы туындылардың бірі болғанын айтты. Ол былай деді: «Әрбір оқырманның өзінің алғашқы кітабы бар; менің айтайын дегенім, жас кезінде оның қиялын баурап алып, бірден оның санасының қалауларын оятып, қанағаттандыратын басқа ешбір кітап. Мен үшін, осы алғашқы кітап – Вашингтон Ирвингтің «Скетч кітабы» болды». «Рип Ван Винкл» және «Ұйықтаған Бостықтағы Аңыз» екеуі де «Скетч кітабының» ең жақсы туындылары ретінде бірден мойындалғаннан кейін, американдық және ағылшын оқырмандары ең сезімтал әңгімелерге, әсіресе Байронның көздерін шығарғанын айтқан «Жүрек сыны» және «Жесір және оның ұлы» әңгімелеріне ең қатты әсер етті. Ұлыбританияда бұл кітап американдықтарды заңды жазушылар ретінде тануға үлкен үлес қосты, ал олардың еңбектерін заңды әдебиет ретінде тану ағылшын сыншыларын таң қалдырды. «Мен оның барлық жерінде ең сәнді және нәзік сананың белгілерін көремін, - деп жазды ағылшын тарихшысы Уильям Годвин, - сіз білетіндей, мен американдықтардан мұны күтпедім». Ағылшын тіліндегі Quarterly Review журналы да осы пікірмен келісті. «[Ирвинг] біздің тілімізді оның барлық күші мен кемелділігінде зерттей алатын жалғыз жерде зерттеген сияқты, және әдебиеттің осы құнды кен орындарынан өзі үшін мол кенді тазартып алды». Тіпті Ирвинг өзі де күмәнді ағылшын сыншыларын таң қалдырғанына қуанғанын мойындады. Бір ағылшын жанкүйері Ирвингтен өзінің шынымен американдық екенін растауын сұрағанда, Ирвинг құлшына жауап берді: «Осы мәселе бойынша оның кісілігі естіген күмәндар американдықтардың лайықты ағылшын тілінде жаза алмайтыны туралы ескі түсінікке байланысты болған сияқты». Кітап Джордж Элиоттың 1860 жылғы «The Mill on the Floss» романында Уильям Пинноктың ағылшын білім беру мәтіндерімен салыстырылады: Мэгги өзінің «көк түсті қиялы» туралы өзінің туысы Люсиге былай дейді: «Бәлкім, бұл мектеп диетасынан шыққан шығар, Пиннокпен дәмді сулы күріш пудингі. Менің анамның құрмасы мен осы сүйкімді Джеффри Крейонға жол береді деп үміттенейік». Мэгги үстелдегі Скетч кітабын қолына алды (6-кітап, 2-тарау). «Скетч кітабы» Ирвингтің беделін нығайтып, оны бұрын-соңды америкалық жазушы көрмеген деңгейдегі атаққа жеткізді. «Мен Англиядағы жазбаларымның табысына таңғаламын, - деп жазды Ирвинг өзінің баспасына, - және менің бұл тек арман емес екеніне сендіре алмаймын. Егер бірнеше жыл бұрын Америкада маған менің жазғандарымның қандай да бір нәрсесі Байрон сияқты адамдарға қызықты болатынын айтса, мен де ертегіге сене бастаған болар едім». Америка мәдениетіне әсері «Скетч кітабы» Ирвингтің ең тұрақты және танымал кейіпкерлерінің үшін – Рип Ван Винкл, Икабод Крейн және Бассыз Атбасарды таныстырды. «Скетч кітабының» ең маңызды әсерлерінің бірі – бес Рождестволық әңгімелер циклынан туындады, ол ағылшын елдік үйіндегі ескірген және идеалданған Рождество мерекесін бейнелейді. Ирвингтің әңгімелерінде ол Астон-холл, Бирмингем, Англияда болғанда байқаған үйлесімді, жылы жүректі ағылшын Рождестволық дәстүрлері суреттелген, ол көптен бері тастап кеткен еді, және ол өзінің әңгімелерінің форматы ретінде өзінің күнделігіне көшіріп алған Ежелгі ағылшын Рождестволық дәстүрлерінің 1652 жылғы «Vindication of Christmas» трактатын пайдаланды. Ирвинг Рождествоны құлшыныспен тойлаған Пенсильваниядағы неміс қоныстанушыларынан басқа, Америка Құрама Штаттарында әдет-ғұрыптарды қайта жаңғыртуға үлес қосты. Чарльз Диккенс кейінірек Ирвингті өзінің Рождестволық жазбаларына, соның ішінде классикалық «A Christmas Carol» туындысына әсер еткені үшін алғыс айтты. АҚШ почта қызметі 1974 жылғы Хэллоуин поштасы үшін «Ұйықтаған Бостықтағы Аңыз» пошта маркасын шығарды.