Кіріспе

Джозеф Плумб Кокран, М. Д. (14 қаңтар 1855 – 18 тамыз 1905) – американдық пресвитериан миссионері және медицина ғылымдарының докторы. Ол 1879 жылы Ирандағы алғашқы заманауи батыстық медицина мектебі, Вестминстер колледжінің (қазіргі Урмия университеті) негізін қалаушы деп есептеледі.

Ерте өмір

Джозеф Пламб Кокран Кокран отбасының сегіз баласының бірі болды. Ол 1855 жылы Қажар Иранының Урмия қаласында дүниеге келді. Ол үлкен отбасы мен достарының арасында бақытты балалық шағын өткізді. Ағылшын және парсы тілдерінен өзге, ол жергілікті ассириялық, әзербайжан және күрд тілдерін де үйренді. Джозеф Кокранның әкесі – Джозеф Галлап Кокран (1817–1871), ал анасы – Дебора Уилсон Пламб (1820–1893). Олар Батыс Әзірбайжан облысының Урмия қаласына және жақын орналасқан Сеер ауылына қоныстанды, бұл жер ежелгі Урарту мәдениетінің және алғашқы христиан шіркеулерінің бірі – Ассириялық Шығыс шіркеуінің отаны болды. Отбасы миссионерлік қызметін жергілікті халықтың әл-ауқатын жақсартуға арнады, олардың көптегені берілген христиандар еді.

Білім

Ол 1868 жылы жасөспірім шағында Америкаға кетіп, Нью-Йорк штатының Буффало қаласында Стефан Мэллори Клементтің (1825–1892) отбасымен бірге тұрды. Стивен Меррелл Клементтің әкесі Джозеф Кокранның білімін ғана емес, сонымен қатар оның ауруханасын қаржыландыруға көмектесті. Ол Нью-Йорк медицина колледжінде медицинаны оқып, 1876 жылы бітірді. Кейіннен ол хирургия, жұқпалы аурулар және гинекология салаларында екі жыл практикалық жұмыс істеді. Миннесотаға саяхат барысында ол болашақ әйелі Кэтрин Талкотт Хейлмен танысты.

Медициналық мансап Урмияда

Ол Пресвитериандық шетелдік миссиялар кеңесінен Персияға миссионерлік дәрігер ретінде тағайындалды және әйелімен бірге Урмияға оралды. Жас жұбайлар 1878 жылы Иранның Урмия қаласына келді. Джозефтің шын ниетімен, сондай-ақ Буффало қаласының Вестминстер шіркеуінің қауым мүшелері мен Пресвитериандық шетелдік миссиялар кеңесі (Америка Құрама Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуі басқарады; PCUSA) қаржыландыру арқасында 15 акр жер сатып алынды, ол Иранның алғашқы медициналық колледжінің, сондай-ақ миссионерлік тұрғын үйлердің және кейіннен колледждің орны болды. 100 төсектік аурухана Кокранның жұмысын қолдаған Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы шіркеудің атымен Вестминстер ауруханасы деп аталды. Бұл аурухананың құрылысы 1882 жылы аяқталды. Кокран жергілікті медицина мамандарының жетіспеушілігі мәселесін шешу үшін Ирандағы алғашқы медицина мектебі – Уэстминстер колледжін (1879–1915) құрды. Джозеф Кокран 1878 жылы құрылған Урмия медицина мектебінің алғашқы директоры болды. Кокранның 27 жылдық директорлық қызметі барысында осы мектепті 26 медицина студенті бітірді. Бұл мектеп 1905 жылы Джозеф Кокранның қазасына байланысты жабылды және алтымыш жылдан кейін Үрмия университетінің бірнеше мектептерінің бірі ретінде қайта ашылғанға дейін жабық күйінде қалды. Үрмия университетінің тарихи мұрағатында Мозаффар әд-Дин шах Қажар мен Джозеф Кокранның 1898 жылғы (1277 жылғы хижра) бітіру салтанатында түлектерге жеке қол қойып, дипломдар тапсырғанын көрсететін құжаттар сақталған. Аталған кезеңде Кокранға басқа американдық дәрігерлер де қосылды, олардың ішінде доктор Райт, доктор Хомльц, Томас Лэнгдон ван Норден және Иранда тұрақты қоныстанған Эмма Т. Миллер болды. Оның ұлы Джозеф Кокран кіші 1920 жылы Иранға оралып, американдық миссионерлік ауруханада қызмет ету арқылы әкесінің жолын жалғастырды. Оның қызы Дороти Кокран Ромсон Иранның Шығыс Әзірбайжан облысының астанасы Тәбризде қысқа мерзімге миссионерлік медбике болып қызмет етті.