Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санскрит тілінен шыққан министрлік атағы Pradhan (деванагари: प्रधान) – индуистік дәстүрдегі мәдениеттерде, негізінен Үндістан субконтинентінде қолданылатын санскрит тілінен шыққан министрлік атау. Санскрит тіліндегі "pradhāna" сөзі "басты" немесе "негізгі" деп аударылады; алайда, Оксфорд хинди-ағылшын сөздігінде берілген қазіргі заманғы хиндиде "басшы" және "жетекші" деген мағыналары да бар. Нақты түсінігі аймаққа қарай едәуір өзгеше болуы мүмкін. Көптеген үнділік князьдық мемлекеттер моғол дәуірінде Вазир және Диван сияқты парсылық стильдерді қалау себебімен бұл атаудан бас тартты.
Ministerial title of Sanskrit origin
the title
Pradhan (Devanagari: प्रधान) is generally ministerial title of Sanskrit origin in cultures of Hindu tradition, mainly used in the Indian subcontinent. The Sanskrit pradhāna translates to "major" or "prime"; however, the more modern Hindi definitions provided by the Oxford Hindi English Dictionary also include "chief" and "leader". The precise interpretation can differ significantly by region. The style was abandoned by many Indian princely states during the Mughal era in favor of Persian styles such as Wasir and Diwan.
Жергілікті басшы
Прадхан Үндістандағы жергілікті өзін-өзі басқарудың ауылдық деңгейлі конституциялық органы – Панчаят (ауыл/ауылдық үкімет) тарапынан сайланады. Прадхан және басқа сайланған мүшелер ауылдық панчаят округтерінің өкілдік билігіне ие. Прадхан мемлекеттік қызметкерлер мен ауыл қауымдастығы арасындағы байланыс орталығы болып табылады. Бұл атақ көбінесе Шығыс Үндістанның Батыс Бенгал, Бихар, Джаркханд және Одиша штаттарында қолданылады. Сонымен қатар, Джаркханд штатының Деогар ауданында Прадхан – мұрагерлік лауазымға ие ауыл басшысы. Кейбір ауылдарда оларды Мулрайят деп те атайды.
Pradhan is elected by the village level constitutional body of local self government called the Panchayat (village/gram government) in India. The Pradhan, together with other elected members, have the power of constituencies of the gram panchayat. The pradhan is the focal point of contact between government officers and the village community. The Pradhan title in such setting is mainly used in east Indian states of West Bengal, Bihar, Jharkhand and Odisha. Similarly, in the Deoghar district of Jharkhand, Pradhan is the head of the village who inherits this hereditary office. In some villages, they are also known as Mulraiyat.
Атауы және тегі
Үндістанда, Прадхан – бұл әсіресе Махараштраның Чандрасенья Кайаста Прабху, Одишаның Часа, Хандаят, Гопал және басқалары қолданған атақ. Қазіргі Непалда Прадхан жоғары касталық тектің атауы ретінде Неварлардың бір бөлігі тарапынан қолданылады. Олар өз тамырларын 14 ғасырда Шрештхалар қатарына енуден бұрын Карнат және Рагхуванши Раджпуттар сияқты Солтүстік Үндістан әулеттеріне жатқыза алады. Неварлар арасында Катманду мен Патан Прадхандарының екі дәстүрлі тегі – тиісінше Тамель және Патан Прадхандары. Олар Чатхария (छथरीय) Шрешта кастасының ең жоғары сатысы – «Тхакур» (ठाकूर/ठकू/ठकुरी) тегінің ұрпақтары болып табылады. Непалдың бірігуінің салдарынан Бахтапурдың көптеген Малла ұрпақтары өз атауларын Прадхан немесе Прадхананга деп өзгертуге мәжбүр болды және содан бері бүкіл Непалға тарады. Чатхарияның басқа да тегіне Малла, Джоши, Раджбандари, Раджванши, Рагхуванши, Хада, Аматья, Кармачарья жатады. Чатхариялар өздерінің рулық атауларын (мысалы, Прадхан, Малла, Раджбандари) қолдану арқылы ерекшеленеді, ал барлықты қамтитын «Шрешта» тегін қолданбайды. Невар касталық жүйесі оларды кшатрия варнасына жатқызады, ал 1854 жылғы Непалдың жалпы мемлекеттік заңы (Мулуки Айн) Чатхария неварларын екі рет туған, қасиетті жіп киетін Тагадари тобына жатқызады. Әртүрлі тамырларына байланысты Чатхария Прадхандары көбінесе үш готраға бөлінеді: Кашьяпа, Мандавия, Манав. Үндістанның Сикким штатында және Батыс Бенгалия, Ассам және Бутанның кейбір аймақтарында Прадхан – бұл Катманду аңғарынан осы жерлерге, әсіресе 18 ғасырдың ортасынан бастап көшіп келген Невар ұрпақтарының барлығы қабылдаған атау. Әртүрлі иммигранттардың жоғары және төменгі Невар касталарының ұрпақтары «Прадан» деген жалғыз атауды өздерінің касталық атауы ретінде қабылдады, ал Непалда Прадханды тек Катманду мен Патанның асыл Чатхария тегінің ұрпақтары ғана қолданады. Сиккимнің Прадхандары біртекті, касталық және эндогамдық емес Невар қауымының ықпалды этникалық тобын құрайды, бұл Непалдың Неварларынан өте күрделі, әртүрлі және касталық қоғамды сақтайтын кескілі айырмашылық. Осы себепті, тегінің гипергамиялық және күмәнді шығу тегіне байланысты Непалдың Прадхандары Сикким мен Дарджилингтен келген Прадхандардың касталық мәртебесіне күмәнмен қарайды және олармен некелік байланыстарды болдырмайды. Сиккимнің танымал Прадхандары: саудагер Чандравир Прадхан (Каяста), әдебиет шебері Парас Мани Прадхан (Шакья), Непалдың бірінші бас судьясы Хари Прасад Прадхан, Болливуд операторы Бинод Прадхан, футболшы Санжу Прадхан, 1974 жылғы топтың жетекші әншісі Адриан Прадхан, актерлер Менука Прадхан, Поожана Прадхан, Утам Прадхан және т.б. Үндістанның беделділік саясаты тұрғысынан, олар Сиккимнен басқа бүкіл Үндістанда алдыңғы қатарлы каста/жалпы каста болып табылады, онда оның түпнұсқалық Непал халқы сияқты, Прадхан/Неварларға қорғаныш статусы беріледі; Неварлар, Сиккимнің Бахундары мен Четрилерімен бірге, Басқа артта қалған сынып ретінде саналады, ал Непал тілінде сөйлейтін Сикким халқының қалған бөлігі Тізбелі касталар мен Тізбелі тайпалар болып саналады.
In India, Pradhan is a title used as a surname most notably by the Chandraseniya Kayastha Prabhu of Maharashtra, the Chasa, Khandayat, Gopal of Odisha, among others. In modern Nepal, Pradhan is employed as a high caste lineage surname by a section of the Kshatriya (क्षत्रिय) (locally pronounced Chatharīya) caste of Newārs who trace their roots to north Indian dynasties like the Karnat and Raghuvanshi Rajputs before being absorbed among the Srēṣṭha in the 14th CE. Among the Newars, the two traditional lineages among Kathmandu and Patan's Pradhans are the Thamel and Patan Pradhans respectively. They are included in the highest tier "Thakur" (ठाकूर/ठकू/ठकुरी) lineage of the Chatharīya (छथरीय) Srēṣṭha caste who are the descendants of Malla (Nepal) royalty and its nobility. The fallout of the Unification of Nepal also prompted many of Bhaktapur's Malla descendants to change their titles as Pradhan or Pradhānānga, who have since spread all over Nepal. Other family names of Chatharīya consist of lineages Malla, Joshi, Rājbhandārī, Rājvanshī, Raghuvanshi, Hādā, Amātya, Karmāchārya, among others, who intermarry with each other. Chatharīyas are distinguished by the use of their clan titles (e. g., Pradhān, Malla, Rājbhandārī) instead of the all encompassing "Shrestha" surname. Newar caste system stratifies them under Kshatriya varna, and the pan Nepal 1854 Muluki Ain stratification placed the Chatharīya Newars among the twice born, sacred thread wearing Tagadhari group. Owing to their heterogenous roots, Chathariya Pradhans are generally divided among three gotras Kashyapa, Mandavya, Manav. In the Indian states of Sikkim and sections of West Bengal, Assam and Bhutan, Pradhan is a title assumed by all the Newar descendants who had immigrated from Kathmandu Valley to these places primarily since the mid 18th century. Descendants of the various immigrant upper and lower Newar castes all adopted the singular title of 'Pradhān' as their singular caste denoting name, whereas Pradhan in Nepal is only used by descendants of the noble Chatharīya lineages of Kathmandu and Patan. The Pradhans of Sikkim form an influential ethnic group of a homogenous, non caste and non endogamous Newar community, which is in sharp contrast to that of the Newars of Nepal which still retains its highly complex, heterogenous and caste based society. Due to this reason of hypergamous and doubtful origins of their lineage status, the Pradhans of Nepal view the caste status of these Pradhans from Sikkim and Darjeeling with doubt and avoid matrimonial ties with them. Notable Pradhans of Sikkim include trader Chandravir Pradhan (Kayastha), literary icon Paras Mani Pradhan (Shakya), first Chief Justice of Nepal Hari Prasad Pradhan, Bollywood cinematographer Binod Pradhan, footballer Sanju Pradhan, 1974 AD lead singer Adrian Pradhan, actors Menuka Pradhan, Poojana Pradhan, Uttam Pradhan, etc. In terms of India's Affirmative action policy, they are a Forward caste/General in all of India except in Sikkim where, like the entirety of its native Nepali origin population, Pradhans/Newars are given protective status; Newars, along with Bahun and Chhetri of Sikkim, have been categorised as Other Backward Class, while the rest of Nepali speaking Sikkim populace are categorised under Scheduled Castes and Scheduled Tribes.
Пайдалануы
Прадхан: Маратха империясының ерте кезеңінде, Пешуа (Пантпрадхан лауазымына тағайындалған) әкімшілігінен бұрын, 8 кеңес (Ашта Прадхан) құрамында отырған министрдің атауы.
Pradhan: was the title of a Minister who sat on the Council of 8 (Ashta Pradhan) in the early Maratha Empire prior to Peshwa (designation as Pantpradhan) administration.