Кіріспе
Литва патшалық әулеті Палемонидтер – Литва Ұлы Князьдігінің Ұлы княздарының аңыз әулеті. Бұл аңыз 15-16 ғасырларда литвалықтар мен Ұлы Княздіктің римдік тегінен тарағанының дәлелі ретінде пайда болды. Ян Длугош (1415–1480) литвалықтардың римдік шығу тегінен екенін жазған, бірақ ешқандай дәлел келтірмеген. Аңыз алғаш рет 1530 жылдары жарық көрген Литва жылнамасының екінші басылымында тіркелген. Ол кезде Ұлы Литва Герцогтығы Польша Корольдігімен дауласып, Польшаның жабайы және варварлық Литваны өркениеттендірген деген талаптарын жоққа шығарды. Литва ақсүйектері билеуші әулеттің артықшылығын көрсету қажеттігін сезінді, себебі сол кездегі жалғыз жылнамалар Тевтон орденінің жауынгерлерімен жазылған еді, олар Гедиминдер әулетінің атасы Гедиминасты Витенистің атқоры ретінде бейнелеген. Осы жаңа литвалық жылнамада Рим императоры Неронның туысы Палемон (кейде Понт патшасы Полемон II деп аталады) 500 ақсүйек отбасымен бірге Римнен қашып кеткен. Олар солтүстікке қарай Балтық теңізі арқылы Немунас дельтасына жетті. Содан кейін олар Дубисаның сағасына дейін өзен ағысымен жүзіп, қоныстанды. Сол жерде Палемонидтер үлкен төбеге (Палемоно калнас [lt]) қоныстанды және Гедиминдер пайда болғанға дейін ұрпақтар бойы елді басқарды. Легенданың көптеген өзара қайшы нұсқалары бүгінгі күнге дейін сақталған, өйткені тарихшылар кейбір анық қателерді түзетуге және оны тарихи тұрғыдан сенімді етуге тырысты. Бұл аңызды алғаш сын тұрғысынан қарап, жоққа шығарған – 1839 жылы тарихшы Иоахим Лелевел. 19 ғасырдың соңында, мысалы, Майронистің тарихында, аңызды викингтердің кеңеюімен байланыстыруға әрекеттер жасалды. Каунастағы бір аудан Палемонидтердің құрметіне – Палемонас [lt] деп аталған.
The Palemonids were a legendary dynasty of Grand Dukes of the Grand Duchy of Lithuania. The legend was born in the 15th or 16th century as proof that Lithuanians and the Grand Duchy are of Roman origins. Already Jan Długosz (1415–1480) wrote that the Lithuanians were of Roman origin, but did not provide any proof. The legend is first recorded in the second edition of the Lithuanian Chronicle produced in the 1530s. At the time the Grand Duchy of Lithuania was quarrelling with the Kingdom of Poland, rejecting the claims that Poland had civilized the pagan and barbaric Lithuania. The Lithuanian nobility felt a need for the ruling dynasty to show upstanding origins, as the only available chronicles at the time were written by the Teutonic Knights, a long standing enemy, and depicted Gediminas, ancestor of the Gediminids dynasty, as a hostler of Vytenis. In this new Lithuanian chronicle, Palemon (sometimes identified as Polemon II of Pontus), a relative of Roman Emperor Nero, escaped Rome together with 500 noble families. The company traveled north, through the Baltic Sea, and reached the Nemunas Delta. After that they decided to sail upstream until they reached the mouth of Dubysa. There, the Palemonids settled on a large hill (Palemono kalnas [lt]) and ruled the country for generations until the Gediminids emerged. Multiple contradictory versions of the legend survive to this day as historians tried to patch up some obvious mistakes and make it more historically sound. The first to critically evaluate and reject the legend was historian Joachim Lelewel in 1839. At the end of the 19th century there were some attempts, for example in a history written by Maironis, to tie the legend with the expansion of the vikings. A neighborhood in Kaunas is named after Palemonids –
Palemonas [lt].
Литва жылнамасының екінші басылымы бойынша шежіре ағашы
Палемон Понт патшасы Полемон II, немесе басқа нұсқаларда Колонна әулетінен немесе Венеция Республикасынан шыққан Боркус Самогития герцогы, Юрбаркас қаласын негізін қалаушы Кунос Аукштаития герцогы, Каунас қаласын негізін қалаушы Спера Шығыс Литва герцогы, аты: Спера көлі Даумантас Дельтува герцогы, Кентавр әулетінен Керний Литва герцогы, Кернаве қаласын негізін қалаушы Гимбутас Самогития герцогы Монвилас Самогития герцогы Паяута ♀, аты: Кернаведегі аңғар Немунас Эрдвилас Наугардукас герцогы Скирмантас Выкин тас Самогития герцогы Мингайла Наугардукас және Полоцк герцогы Живинбудас Самогития герцогы Куковитис Литва герцогы Скирмантас Наугардукас, Пинск, Туров және т.б. герцогы Гинвилас Полоцк герцогы Куковитис Самогития герцогы Трейденис Наугардукастың Ұлы герцогы Любартас Карачевтің Ұлы герцогы Писимантас Туров герцогы Рогволодас Полоцк герцогы Альгимантас Наугардукас герцогы Глеб Полоцк герцогы Параскева ♀ Утенис Литва және Самогития герцогы, Утена қаласын негізін қалаушы Рингольд Наугардукас герцогы Вайшвилкас Наугардукас герцогы Швентарагис Литваның Ұлы герцогы, аты: Вильнюстегі аңғар Скирмантас Литваның Ұлы герцогы Трабус Самогития герцогы Колигинас Литва және Русь герцогы Романас Литваның Ұлы герцогы Наримантас Литваның Ұлы герцогы Даумантас Ольшантас Алшенишкилер әулетінің атасы Гиедриус Гиедрайтис әулетінің атасы Трейденис Литваның Ұлы герцогы Римантас Литваның Ұлы герцогы.
Источник: Кесте Литваның хроникаларының екінші басылымына сәйкес дайындалды, археологиялық қоғамның транскрипциясы деп аталады. Басқа басылымдар, транскрипциялар, хроникалар және кейінгі тарихшылар едәуір өзгеше генеалогиялық ағаштар ұсынды. Ескерту: Көлеңкесі қою ұяшықтарда тарихи тұлғалармен аттары бірдей герцогтар көрсетілген. Литваның Ұлы герцогы атағын алған княздар біріккен елге билік етті: яғни олар Литва, Самогития және Русь жерлеріне билік етті.