Кіріспе

Филиппиннің ең үлкен провинциясы Палаван, Кагаянен, Тагбанва, Палавано, Таавт Бато, Молбог және Батак тайпалары сияқты бірнеше түпкілікті этнолингвистикалық топтарға мекендейді. 1962 жылы Ұлттық музейден доктор Роберт Фокс басқарған антропологтар тобы Кесон қаласындағы Липуун нүктесінде (қазір Табон үңгір кешені деп белгілі) 22 000 - 24 000 жыл бұрынғы деп саналатын Homo sapiens-ке жататын қазбаларды тапты. Табон адамының және аймақтағы басқа да маңызды жаңалықтардың табылуы Палаванға "Филиппин өркениетінің алғашқы ошағы" деген атақ әкелді. Зерттеулер Тагбанва және Палавано тайпалары Табон үңгірінің тұрғындарының ұрпақтары болуы мүмкін екенін көрсетті. Олардың тілі мен жазу жүйесі, шаруашылық әдістері және рухтық байланысқа сенуі – олардың мәдени ұқсастықтарының бір бөлігі.

Батак тілі

Батактар, Куйонон тілінде «тау халқы» деген мағынаны білдіреді, Палаванның солтүстік-шығыс бөлігінде тұратын ежелгі халықтың бір тобы. Олар Палаванның солтүстік-шығысының қиын-қысталаң аймақтарында өмір сүреді. Табиғатқа жақын өмір сүретін олар бейбіт және ұялшақ адамдар. Олар табиғат рухтарына сенеді және олармен бабайлан немесе медиум арқылы байланысады. Палавано халқы Тагбануа халқына өте ұқсас, және бұрын олар бір халық болған деуге болады. Палаванның Таусуг тұрғындары Палавано халқын «шашыраңқы жерлердегі адамдар» деген мағына беретін «Траан» деп атайды. Базиланның Якан халқы сияқты, Палавано халқы да бір-бірінен алыс орналасқан үйлерде, өздерінің егістік жерлерінің арасында шашырап тұрады. Олардың негізгі кәсібі – көбінесе жоталы жерлерде күріш өсіру арқылы күнкөріс табу. Таау'т Бато өнері, себет тоқудан басқа, басқа Палавандық топтарға қарағанда қарапайым. Мысалы, үңгірлердің маңында олар жас бұтақтардан жасалған, бір-біріне байланған, жеңіл және берік торлар құрылыс жасайды, оларды үңгірге кіру үшін қабырғадағы жарықтарға бекітеді. Бұл құрылыс қабырғаға тіреу үшін негізгі қаңқаға тәуелді емес. Тіреу барлық құрылым бойынша таратылған, сондықтан бір бөлігінің бұзылуы құрылыстың қалған бөлігімен толықтырылуы мүмкін. Үңгірлердің жағдайлары әртүрлі болғандықтан, негізгі датаг немесе ұйықтау платформалары мен лагкау немесе астық қоймасы бойынша өзгерістер мен толықтырулар бар. Алайда, соңғы кезде руда өндіруге рұқсат берілгендіктен, тайпа қауіпке ұшырады. Әсіресе, Маунт-Гангтонг және Мантилингахан тауларының маңындағы қауымдар никель өндіру үшін олардың жерлеріне қойылған талаптардан зардап шекті. Бұл, осыған ұқсас оқиғалардың алдын алу үшін қабылданған шараларға қарамастан, өйткені бұрынғы кен өндіру талаптары әлі де күшінде. Таау'т Бато халқының құрметіне «Cyrtodactylus tautbatorum» деп аталатын кесіртке түріне ат қойылған.

Тагбануа

Тагбануа (немесе Тагбануа) тайпалары, немесе "дүние халқы", Палаванның орталық және солтүстік бөліктерінде қоныстанған. Олар биік жерлерде алма-кезек күріш егіп, оны құдайдың сыйы деп санайды және пагдивата деп аталатын күріштен ашытылған шарапқа байланысты ырымдарымен белгілі. Орталық Тагбануа тайпалары орталық Палаванның батыс және шығыс жағалау аймақтарында кездеседі. Олар Аборлан, Кесон және Пуэрто-Принсеса муниципалитеттерінде шоғырланған. Ал Каламиан Тагбануалары Барас жағалауында, Бусуанга аралында, Корон аралында, Линипакан Калибанбанбан, Мәдени сақтау аймағында (шетелдіктерге кіруге тыйым салынған және ең ірі біртұтас топтама) және Эль Нидоның кейбір аймақтарында таралған. Биік жерлердегі күріш егісі олардың мәдени және экономикалық тұрмысының бір бөлігі. Күріш құдайдың сыйы саналады және одан ашытылған шарап жасалып, Пагдивата, яғни күріш шарабына арналған ырым-жоралғыларда қолданылады. Тагбануа тайпасының діни жүйесінде өлгендерге сенім басты орынды иеленеді. Олар табиғаттағы әр түрлі құдайларға сенеді. Олардың тілі мен әліпбиі, кейинг тәжірибесі және рухты туыстарға деген жалпы сенім олардың мәдениетінің құрамдас бөліктері болып табылады.

Мольбог

Мольбог халқы Палаванның оңтүстігіндегі Балабак және Батараза муниципалитеттерінде үстемдік құрады. Олар Палаванның халқының көпшілігі мұсылман болған жалғыз түпкілікті халық. Бұл аймақ испан отарлауына дейінгі классикалық дәуірден бері Мольбог халқының отаны болып табылады. Мольбогтардың табиғатпен, әсіресе тек Балабак аралдарында ғана кездесетін қасиетті пиландокпен (Филиппин мысық бұғысы) тығыз байланысы бар екені мәлім. Мұсылман ертегілерінде филиппин мысық бұғысы бірде ханзаданы алтын қалтасынан айырып, ашулы аралардың қуына салғандығы айтылады. Тағы бір ертегіде ол ақылды қоршаған ортаны қорғаушы ретінде бейнеленген, орманды, теңізді және жануарлар дүниесін жойғандарға қарсы өз даналығын пайдаланады. Кокос Мольбог мәдениетінде ерекше маңызға ие, себебі ол олардың ең бағалы ауыл шаруашылығы өнімі болып табылады.