Кіріспе
Франц Листтің фортепиано сонатасы «Après une lecture du Dante: Fantasia quasi Sonata» (француз тілінен – Данте оқудан кейін: Фантазия квази сонатасы; сондай-ақ «Данте сонатасы» деп те аталады) – 1849 жылы венгр композиторы Франц Лист жазған, бір бөлімнен тұратын фортепиано сонатасы. Алғаш рет 1856 жылы «Années de pèlerinage» («Жылдар саяхаты») атты екінші томның бір бөлігі ретінде жарияланды. Бұл бағдарламалық музыка Виктор Гюгоның 1836 жылғы «Après une lecture de Dante» поэмасын оқудан шабыттанды.
Après une lecture du Dante: Fantasia quasi Sonata (French for After a Reading of Dante: Fantasia quasi Sonata; also known as the Dante Sonata) is a piano sonata in one movement, written by Hungarian composer Franz Liszt in 1849. It was first published in 1856 as part of the second volume of his Années de pèlerinage (Years of Pilgrimage). This work of program music was inspired by the reading of Victor Hugo's poem “Après une lecture de Dante” (1836).
Өмірбаян
Данте сонатасы бастапқыда «Дантеден кейінгі үзінді» деп аталатын, екі тақырыптық байланысты бөлімнен тұратын, Лист 1830-шы жылдардың соңында жазған шағын шығарма болды. Ол 1839 жылдың қараша айында Венада алғаш рет көпшілік алдында орындалды. 1849 жылы Ваймарға қоныстанғаннан кейін, ол осы шығарманы басқа шығармалармен бірге қайта қарастырып, Виктор Гюгоның сол аттас туындысынан алынған қазіргі атауын берді. Ол 1858 жылы «Жолдастық жылдары» (Années de pèlerinage) жинағының бір бөлігі ретінде жарияланды, сондай-ақ Вольфганг Моцарттың «Дон Жуан» операсының мүсін сахнасымен байланысты. Бірінші тақырыпта тритон кеңінен қолданылады (көбейтілген кварта немесе кемітілген квинта); бұл интервал «Шайтанның интервалы» (немесе «музыкадағы шайтан») деп белгілі болды және тозақтық бейнелерді одан әрі күшейтеді. Екінші тақырып – бұл F-диез мажор тонындағы керемет хорал, ол бірінші тақырыптан алынған және көктегілердің қуанышын көрсетеді. Бұл тональность Листтің басқа да көтеріңкі шығармаларының символы болып табылады, соның ішінде «Жалғыздық ішіндегі Құдайға арналған тілек» («Harmonies poétiques et religieuses») және «Вилла-д’Эстедегі су ойындары» («Жолдастық жылдары», 3-том, № 4). Екінші тақырып сонымен қатар Беатрис символы болуы мүмкін, өйткені ол тозақтағы кейіпкердің пайда болуына ұқсас хроматикалық аймақтарда араласады. Шығарма жылдам орындалғанда үш бөлек тақырыпқа бөлінетін жылдам хроматикалық октава бөлімімен аяқталады, бұл Дантенің «Тозақ» поэмасындағы Шайтанның үш бетін көрсетеді.