Георгий Шандор: Венгр пианисті және жазушысы

Кіріспе

Венгр пианисті және жазушысы (1912–2005) венгр футболшысы.

Гьёрги Сандор (; 21 қыркүйек 1912 – 9 желтоқсан 2005) – венгр пианисті және жазушысы.

Алғашқы жылдар

Сандор Будапештте дүниеге келген. Ол Будапешттегі Лист академиясында Бела Барток пен Золтан Кодалыдан оқыды және 1930 жылы тұңғыш рет орындаушы ретінде өнер көрсетті. 1930-шы жылдары концерттік пианист ретінде гастрольдік сапарлар жасап, 1939 жылы Карнеги залында дебют жасады. Ол Америка азаматы болып, 1942 жылдан 1944 жылға дейін Армияның байланыс корпусында және барлау және арнайы қызметтерде қызмет етті.

Бартокпен достар

Сандор өмір бойы Бартокпен дос болып қалды және 1945 жылы Бартоктың қосылу рәсіміне қатысқан он адамның бірі болды. Сандор 8 ақпан 1946 жылы Филадельфияда, Пенсильванияда Юджин Ормандидің жетекшілігімен Филадельфия оркестрімен Бартоктың үшінші фортепиано концертінің премьерасын орындады. Осы орындау 1946 жылғы 26 ақпанда Нью-Йорктегі Карнеги залында сол ансамбльдің өзінен қайта орындалды және 1946 жылғы сәуірде Columbia Masterworks үшін жазылды.

Концерт орындаушысы

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол концерт сахнасына қайта оралды. Оның техникасы "Лист есімімен аталды" деп сипатталды, ал репертуары жан-жақты болды, бірақ мансабының кейінгі кезеңінде Бартоктың шығармаларына деген сұраныс арта түсті. Алғашқыда ол Бах, Бетховен, Брамс, Шопен, Лист, Рахманинов, Шуман және тағы да басқалардың көптеген фортепиано туындыларын Columbia Masterworks үшін жаздырды. Кейін Vox компаниясымен Золтан Кодалий мен Сергей Прокофьевтің толық соло фортепиано шығармаларын, сондай-ақ Бела Бартоктың толық фортепиано туындыларын жазды; соңғысы үшін ол 1965 жылы Шарль Крос академиясының «Grand Prix du Disque» сыйлығына ие болды.

Отбасы

1950 жылы ол Криста Сацгер де Бальваносқа үйленді, ол Австрияның эрцгерцогы Карл Пиус ажырасқан әйелі еді. Олардың Майкл есімді бір ұлы болды және олар ажырасып кетті.

Оқыту

Сандор Оңтүстік методистік университетінде, содан кейін 1961 жылдан 1981 жылға дейін Мичиган университетінде, ал 1982 жылдан бастап Джульярд мектебінде оқытумен айналысты. Ол тоқсан жасқа дейін сабақ беріп, концерттер берді. Оның шәкірттерінің ішінде Хелен Гримо, Дениз Арман Геленбе, Дьердь Себек, Александра Романич, Кристина Кисс, Барбара Ниссман және Дональд Болен бар.

Құрметті дәрежесі

1996 жылы Нью-Йорк университеті Сандорға құрметті доктор ғылымы дәрежесін берді.

Қолжазбалар мен жарияланған еңбектер

Ол "Пианода ойнау туралы: қозғалыс, дыбыс, көрініс" атты кітап жазды, оны Schirmer Books басып шығарды, бұл фортепиано техникасының ең рационалды және нақты сипаттамаларының бірі. "Бүгінгі күні көрермендер орындаушының тым ширығулы бұлшықет қызметін музыкалық тәжірибе деп қате түсінуі жиі кездеседі, және көбінесе біз аудиторияның конвульсивті деформациялар мен спастикалық қимылдарға таңданып, әсерленгенін көреміз". The Guardian газетінде жарияланған мақаласында Лео Блэк "музыкалық орындаушылыққа оның ойнауы мен ойлауына тән дұрыстық, толықтық және экономикалық шешімдер қажет" деп мәлімдеді. "Пианода ойнау" кітабы пианистердің кездесетін көптеген мәселелерге қатысты әдістерді сипаттайды. Сандор ойнау кезінде шексіз энергия көзі – гравитация күшін пайдалануды ерекше атап өтті. Жадыға қатысты ойлар да қарастырылады. Ең бастысы, "Пианода ойнау" кітабында жиі кездесетін қате пікірлер түзетіледі: пианистер тек саусақтарымен ойнайды және оның физикалық мүмкіндігі барлардың саны аз. Оның ұстазы Бела Барток және оның музыкасы туралы жазылған қолжазбасы әлі жарияланбаған. Ол бірнеше фортепианоға бейімделген шығармалар жасады, соның ішінде Дукастың "Солдат шәкірті" шығармасының өте қиын аранжировкасы (1950 ж. шығарылды), сондай-ақ Бартоктың жеке скрипкаға арналған сонатасының бірінші екі бөлімі (Tempo di Ciaccona және Fuga) (алғаш рет Нью-Йоркте 1975 ж. орындалды; 1977 ж. шығарылды). 1985 жылы композитордың ұлының өтініші бойынша Бартоктың оркестрге арналған концертінің жарияланбаған фортепианолық аранжировкасын (1944 жылдың қаңтарында жасалған) өңдеп, жариялады. Ол 2001 жылы жарық көрді және Сандор оны жазды. Сандор басылымға жазған кіріспесінде: "Біздің басты мақсатымыз фортепианолық ноталарды ойнауды жеңілдету емес, оларды ойнауға мүмкіндік беру болды. Сонымен қатар, Бартоктың фортепианолық партитурасында соңғы бөлімнің тек бірінші аяқталуы ғана бар болғандықтан, менің міндетім екінші (қосымша) аяқталу үшін нұсқаулық беру болды. Барток бұл керемет шығарманың күрт аяқталуын болдырмау үшін екінші аяқталуын жазды, және қазір ол соңғы бөлімнің стандартты нұсқасы ретінде қабылданады" деді. Ол сонымен қатар Сергей Прокофьевтің жеке фортепианоға арналған шығармаларын өңдеді.

He wrote a book "On Piano Playing: Motion, Sound, Expression", published by Schirmer Books, which is one of the most rational and clear accounts of piano technique. "Today more than ever, audiences mistake the excessively tense muscular activities of the performer for an intense musical experience, and all too often we see the public impressed and awed by convulsive distortions and spastic gyrations." Writing in The Guardian newspaper, Leo Black commented "musical performance desperately needs the sense of rightness, completeness and economy that pervaded his playing and thinking". "On Piano Playing" details approaches to many problems that pianists face. Sándor emphasized the use of gravity, an endless source of energy, during playing. Ideas on memorizing are also addressed. Importantly, "On Piano Playing" corrects these common misconceptions: pianists only play with their fingers and only a few have the physical ability to play the piano. A manuscript of a book on his mentor Béla Bartók and his music remains unpublished. He produced several piano transcriptions, including a fantastically difficult arrangement of The Sorcerer's Apprentice by Dukas (pub. 1950), and the first two movements (Tempo di Ciaccona and Fuga) of Bartók's Sonata for Solo Violin (first perf. New York 1975; pub. 1977). He also edited and published Bartók's own unpublished piano arrangement (made in January 1944) of the Concerto for Orchestra, at the request of the composer's son in 1985. It was published in 2001, and has been recorded by Sándor. Sándor wrote in his introduction to the edition: "It was agreed that the primary goal would not be to make the piano score easier to play, but to make it playable at all. Furthermore, since Bartók's piano score contains only the first ending of the last movement, my role was to provide a reading for the second (alternative) ending. Bartók wrote the second ending to avoid the rather abrupt conclusion of this grandiose work, and this is now accepted as the standard version of the last movement." He also edited the works for solo piano of Sergei Prokofiev.

Өлім

Ол 93 жасында Нью-Йорк қаласында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды.