Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл мақалада Ұлыбританиядағы ипотека терминдерінің сипаттамалары келтірілген.
This article gives descriptions of mortgage terminology in the United Kingdom.
Кіріспе
Ұлыбританияның ипотекалық нарығы әлемдегі ең инновациялық және бәсекеге толы нарықтардың бірі болып табылады. Қарыздың көп бөлігі өзара ұйымдар (құрылыс қоғамдары және несие одақтары) немесе жекеменшік несие берушілер (әдетте банктер) арқылы қаржыландырылады. Бірнеше жыл бойы нарық минималды мемлекеттік араласумен жұмыс істеді, бірақ 2008 жылы сол кездегі елдің ең ірі ипотекалық банктерінің бірі болған Northern Rock ұлттықтандырылғаннан кейін бұл жағдай уақытша өзгерді. 1982 жылдан бері нарық айтарлықтай дерегуляцияланғаннан бері несие берушілердің қарыз алушыларды тарту үшін қолданатын стратегияларында маңызды инновациялар мен әртараптандыру орын алды. Бұл ипотека түрлерінің кең ассортиментіне әкелді.
The UK mortgage market is one of the most innovative and competitive in the world. Most borrowing is funded by either mutual organisations (building societies and credit unions) or proprietary lenders (typically banks). For a number of years the market operated with minimal state intervention, although this changed at least temporarily following the 2008 nationalisation of Northern Rock, which at the time was one of the country's largest mortgage banks. Since 1982, when the market was substantially deregulated, there has been substantial innovation and diversification of strategies employed by lenders to attract borrowers. This has led to a wide range of mortgage types.
Капиталды өтеу жолдары
Қайта төлеуге арналған ипотека – негізінен, басқа да жағдайлар тең болса, кредиторға әр ай сайын белгілі бір сома төленеді, ол сол айдағы қарыз бойынша есептелген пайыздарды және қарыздың бір бөлігін өтеуді қамтиды. Бұл белгілі бір сома ипотека мерзімінің соңына дейін қарыздың толық сомасы өтелгенін қамтамасыз ететіндей есептеледі. Тек пайыздық ипотека – кредиторға жасалатын төлемдер тек пайызды ғана қамтиды. Капитал өтелмейді, сондықтан ипотека мерзімінің соңында қарыздың толық сомасы төленбеген күйде қалады. Мысалы, егер қарыз сомасы 90 000 фунт стерлинг болса және пайыздық ставка (ай сайын есептеледі) жылына 5,6% болса, ай сайынғы пайыздық төлем {(90000*5,6%)/12}=420 фунт стерлинг болады. Сақтандыру полисімен байланысты ипотека – тек пайыздық ипотека, онда капитал ипотека мерзімінің соңында бір немесе бірнеше сақтандыру полисінің мерзіміне жеткенде өтелуі жоспарланады. Инвестициялық қолдауға ие ипотека – тек пайыздық ипотека, онда капитал ипотека мерзімі аяқталғаннан кейін жеке жинақ шотының (ISA) немесе басқа инвестициялық жоспардан түскен қаражат есебінен өтелуі жоспарланған. Кейде мұндай ипотекаларды ISA ипотекасы деп те атайды. Зейнетақылық ипотека – зейнетақы схемасынан алынған қаражат зейнетке шыққан кезде тек пайыздық ипотеканы өтеу үшін қолданылатын жағдайда.
Repayment mortgage – in principle, and other things being equal, a flat amount is paid to the lender each month, which covers the interest due for that month on the outstanding loan, plus a repayment of part of the capital. The flat amount is calculated so that the whole of the loan has been repaid by the end of the mortgage term. Interest only mortgage – where the payments to the lender cover the interest only. No capital is repaid, so that the full amount of the loan is still outstanding at the end of the mortgage term. For example, if the amount of the loan is £90,000, and the interest rate (charged monthly) is 5.6% per year, the monthly interest payment will be {(90000*5.6%)/12}=£420. Endowment mortgage – an interest only mortgage where the capital is planned to be repaid from the maturity value of one or more endowment policies at the end of the mortgage term. Investment backed mortgage – an interest only mortgage where the capital is planned to be repaid from the proceeds of an Individual Savings Account (ISA) or other investment plan at the end of the mortgage term. Sometimes these are referred to as ISA mortgages. Pension mortgage – where money from a personal pension scheme is used to repay an interest only mortgage on retirement.
Пайыздық мөлшерлеменің түрлері
Өзгермелі мөлшерлеме – мөлшерлеме несие берушінің қалауынша өзгереді. Стандартты өзгермелі мөлшерлеме – несие берушінің стандартты тұрғын үй ипотекасымен ипотекалық несие алушыларға ұсынатын әдепкі өзгермелі мөлшерлеме. Трекерлік ставка – жарияланған пайыздық мөлшерлемеге (әдетте LIBOR) және белгіленген пайыздық маржаға негізделген өзгермелі мөлшерлеме. Мысалы, LIBOR + 1,5%, яғни LIBOR жылына 4% болса, қарыз алушыдан алынатын пайыздық мөлшерлеме жылына 5,5% болады. Белгіленген мөлшерлеме – пайыздық мөлшерлеме белгілі бір мерзімге, әдетте 2, 3, 4, 5 немесе 10 жылға дейін өзгермейді; одан кейін келісім өзгермелі мөлшерлемеге ауысады. 5 жылдан астам ұзақ мерзімді белгіленген мөлшерлемелер, егер қолжетімді болса, көбінесе қымбатқа түседі және/немесе мерзімінен бұрын өтеу үшін қосымша төлемдер қажет етеді, сондықтан қысқа мерзімді белгіленген мөлшерлемелерге қарағанда аз танымал. Жоғары мерзімінен бұрын өтеу төлемдері нарықтық пайыздық мөлшерлеме төмендеген жағдайда несие берушіні қорғау үшін қажет. Жеңілдік мөлшерлеме – пайыздық мөлшерлеме белгілі бір қысқа мерзімге (әдетте 1 жылдан 5 жылға дейін) төмендетіледі (мысалы, жылына 2% төмен), одан кейін толық мөлшерлеме қолданылады. Кейде мөлшерлеме кезең-кезеңмен өзгереді (мысалы, 1-жыл 3%, 2-жыл 2%, 3-жыл 1%). Шектелген мөлшерлеме – өзгермелі пайыздық мөлшерлеме, бірақ мөлшерлеме белгіленген максималды шектен аспайтынына кепілдік беріледі. Мұны қамтамасыз ету үшін несие беруші нарықтық пайыздық мөлшерлемелердің шектен жоғары өсуінен қорғану үшін туынды келісімшарт сатып алуы керек болады және осыған байланысты шығындарды қарыз алушыға жүктеуі керек. Кейде ең төменгі және ең жоғары шектер де белгіленеді. Шектелген мөлшерлемелер көбінесе белгіленген мөлшерлемелермен ұқсас мерзімдерге ұсынылады, мысалы, 2, 3, 4 немесе 5 жыл.
Variable rate – the rate varies at the discretion of the lender. Standard variable rate – the default variable rate the lender offers to mortgage borrowers with a standard residential mortgage. Tracker rate – a variable rate that is based on a published interest rate (typically LIBOR), plus a fixed interest rate margin. For instance LIBOR + 1.5%, so if LIBOR was 4% per year, the interest rate charged to the borrower would be 5.5% per year. Fixed rate – the interest rate remains fixed for a set period, typically for 2, 3, 4, 5 or 10 years; after which the arrangement reverts to a variable rate. Longer term fixed rates (over 5 years), if available, tend to be more expensive and/or have more onerous early repayment charges, and are therefore less popular than shorter term fixed rates. The high early repayment charges are necessary to protect the lender against a fall in market interest rates. Discount rate – where the interest rate charged is lower (e. g. 2% per year lower) for a short fixed period (typically 1 to 5 years), after which the full rate is charged. Sometimes the rate is stepped (e. g. 3% in year 1, 2% in year 2, 1% in year 3). Capped rate – a variable interest rate, but there is also a guarantee that the rate will not rise above a stated maximum. In order to provide this, the lender would probably need to purchase a derivative contract to protect itself against market interest rates rising above the cap, and would need to pass the cost of this on to the borrower. Sometimes there is also a collar, i. e. a stated minimum rate as well as a maximum. Capped rates are often offered over periods similar to fixed rates, e. g. 2, 3, 4 or 5 years.
Ипотекалық несиелерді жіктеудің басқа тәсілдері
Сатып алу-жалдау ипотекасы – тұрғын үйді жалға алу мақсатымен қолданылатын коммерциялық ипотеканың бір түрі. Сатып алу құқығы бойынша ипотека – кеңес немесе тұрғын үй кооперативінің жалдаушылары үшін «үйді сатып алу құқығы» заңнамасына сәйкес рәсімделген ипотека. Сатып алу үшін жалға беру – үй иелерінің қазіргі тұрғын үйін жалға беру арқылы, қазіргі ипотекалық кредитордың келісімін алып немесе сатып алу-жалдау ипотекасына қайта несие алып, басқа үйді сатып алуға бағытталған мәміле. Икемді ипотека – қосымша капитал төлемдерін айыпсыз жасауға және көбінесе төлемдерді кейінге қалдыруға немесе төмендетуге мүмкіндік беретін ипотека. Жағымсыз кредиттік тарихы барларға арналған ипотека – кредиттік мәселелері бар қарыз алушыларға, мысалы, аудандық сот шешімдеріне арналған ипотекалар. Өзін-өзі куәләндетілген ипотека – кредитордың қарыз алушының төлем қабілетін растау үшін табысын дәлелдеуді талап етпейтін, бірақ қарыз алушы куәландырған табыс туралы мәлімдемеге сүйенетін ипотека. Өзін-өзі куәләндетілген ипотекалар 2014 жылдың сәуір айында Қаржылық жүріс-құлық органы (FCA) тарапынан тыйым салынды. Статуссыз ипотека – қарыз алушының табысына тәуелсіз және қарыз алушы төлемдерді төлей алатынын мәлімдейтін ипотека. Кешіктірілген пайыздық ипотека – қарыз алушыға төленген пайыздың мөлшерінен кем төлем жасауға мүмкіндік беретін ипотека. Қалған сома негізгі сомаға қосылады, бұл бастапқы қарыздан асып кетуі мүмкін; қалған пайыздық төлемдер осыған сәйкес жоғарылайды. Бұл ипотекалар жоғары пайыздық ставкалар кезеңінде жалақысы тез өсуі күтілген жас мамандарға ұсынылды. Өтемақы ипотекасы – қарыз алушы ипотекалық қарыз бойынша кредиттік қалдықтан өтемақы алып, төленетін пайызды азайта алатын ипотека. Шет ел валютасындағы ипотека – қарыз шетел валютасында (әдетте, нарықтық пайыздық ставкалары төмен валютада) капитал мен пайыздық төлемдерді азайту мақсатында көрсетіледі. Алайда, егер шетел валютасы фунт стерлингке қарағанда нығайса, қарыз алушы үшін бұл күштірек болуы мүмкін.
Buy to let mortgage – a form of commercial mortgage used to purchase residential real estate with the intention of letting it to paying tenants. Right to buy mortgage – a mortgage arranged in connection with the "right to buy your home" legislation for council or housing association tenants. Let to buy – a form of transaction whereby homeowners rent out their current main residence, either by obtaining consent from their current mortgage lender or remortgaging to a buy to let loan, in order to purchase another home. Flexible mortgage – a mortgage that allows additional capital payments without penalty and often allows payment holidays or underpayments. Adverse credit mortgage – mortgages aimed at borrowers with credit problems, e. g. county court judgements. Self certified mortgage – a mortgage where the lender does not seek proof of income to demonstrate affordability, but instead relies on a statement of earnings as "certified" by the borrower(s). Self certified mortgages were banned by the Financial Conduct Authority (FCA) in April 2014. Non status mortgage – a mortgage where the borrowing is not dependent on the income of the applicant and the applicant states that they can afford the repayments. Deferred interest mortgage – a mortgage that allows the borrower to make repayments that are lower than the amount of interest owed. The remainder is added to the principal, which is likely to increase to more than the original amount owed; the remaining interest payments will then be significantly higher. These mortgages were marketed during periods of high interest rates to young professionals whose salaries were expected to increase quickly. Offset mortgage – a mortgage where the borrower can reduce the interest charged by offsetting a credit balance against the mortgage debt. Foreign currency mortgage – where the debt is expressed in a foreign currency (typically one in which market interest rates are lower) in an attempt to reduce capital and interest payments. However this might well turn out to be more expensive for the borrower if the foreign currency appreciates against sterling.
Ақылы қызметтер
Өнім үшін төлем – қарыз алушының (әдетте, ынталандырылған) өнімді алу үшін төлейтін ақысы. Ерте өтеу, өтеу айыбы немесе міндеттеме – несие берушіге алдын ала шығындардың көптеген түрлері тууы мүмкін (мысалы, мүлікті бағалау шығындары, егер олар тікелей талап етілмесе; немесе ипотеканың алғашқы жылдарында төмен пайыздық мөлшерлеме ұсыну арқылы; немесе, кемінде, делдалдар мен сату командаларына төленетін сыйақы). Ол осы шығындарды ипотека мерзімінің қалған бөлігінде жоғары пайыздық мөлшерлеме арқылы өтеуге тырысады. Сондықтан, қарыз алушы қарызды жоспарланған мерзімнен бұрын төлесе, олар әдетте айыппұл салады, осылайша осы шығындардың кем дегенде бір бөлігі өтелгенін қамтамасыз етеді. Бұл айыппұлдар бұрын өтеу айыбы немесе міндеттеме деп аталатын; алайда, Қаржылық қызметтерді реттеу органының жұмысы басталғаннан бері олар ерте өтеу төлемі деп аталады. Бағалау үшін төлем – лицензияланған сарапшының мүлікті тексеруі және оның ипотека сомасын жабуға жеткілікті екенін растауы үшін төленетін ақы. Жоғары несиелеу ақысы (HLC) – несие берушілердің, алдын ала белгіленген несие құнының (LTV) пайызынан асатын ипотекалар үшін қажеттейтін ақысы. 1990 жылға дейін бұл ақы LTV пайызы 75%-дан жоғары барлық ипотекаларға қолданылатын, бірақ сол кезде нарық көбінесе 90% шегіне көшті. Кейіннен, кейбір несие берушілер нақты HLC мөлшерлемесін қолданудан бас тартып, LTV-і жоғары ипотекалар бойынша пайыздық мөлшерлемені арттыруды жөн көрді.
Product fee – a fee payable by the borrower to obtain a (usually incentivised) product. Early repayment charge, redemption penalty or tie in – the lender may incur many forms of up front costs (for example property valuation costs, if not charged explicitly; or by offering a lower interest rate in the first few years of the mortgage; or – not least – remuneration of intermediaries or sales teams). It would seek to recoup these costs by charging higher interest rates over the remainder of the mortgage term. Therefore, they typically impose a penalty if the borrower repays the loan earlier than planned in order to ensure that at least some of these costs are recouped. These penalties used to be called a redemption penalty or tie in; however, since the onset of Financial Services Authority regulation they are referred to as an early repayment charge. Valuation fee, which pays for a chartered surveyor to visit the property and ensure it is worth enough to cover the mortgage amount. Higher lending charge (HLC) – a fee levied by lenders in respect of mortgages exceeding a pre defined loan to value (LTV) percentage threshold. Until the 1990s these were typically levied on all mortgages with an LTV percentage over 75%, but the market generally moved to a 90% threshold at that time. Subsequently, certain lenders have moved away from charging an explicit HLC, in favour of charging an increased interest rate on higher LTV mortgages.
Статистикалық және салалық жаргон
Кепілдік комиссиясы – несие сомасының проценттік үлесі немесе ипотекалық несие берушінің немесе ипотекалық брокердің ипотеканы ұсыну және рәсімдеу үшін алатын белгілі бір мөлшердегі комиссия. Қарыздың құны (LTV) – мүліктің құнына шаққандағы жалпы несие сомасы. Ипотекалық жалпы несие беру – белгілі бір кезеңде берілген барлық жаңа несиелер, қайта ипотекалау және үй сатып алуға берілген жаңа несиелерді қамтиды. Ипотекалық несиелердің есептелмеген қалдығы – белгілі бір уақытқа дейін есептелмеген ипотекалық несиелердің жалпы сомасы. Ипотекалық несие берудің таза сомасы – екі уақыт аралығындағы есептелмеген қалдықтардың жалпы өзгеруі, бұл кезеңдегі жалпы несие беру сомасын, төлемдерді, өтеулерді және несиеден туындаған залалдарды шегергенде есептелуі мүмкін. Өтеу – ипотекалық қарызды белгіленген төлем жоспары бойынша емес, ертерек төлеу, әдетте басқа ипотекалық несие берушіге қайта ипотекалау немесе біржолғы төлем жасау арқылы (мысалы, мүлікті сату кезінде). Қайта ипотекалау – ипотекалық несиені қайта қаржыландыру, көбінесе бір берушіден екіншісіне ауысуды білдіреді.
Arrangement fee – either a percentage of the loan advance or a set fee charged by the mortgage lender or mortgage brokers to provide and arrange a mortgage. Loan to Value (LTV) – the total loan size in relation to the value of the property. Mortgage gross lending – all new lending done in a given period, including remortgaging and new loans for house purchase. Mortgage balances outstanding – the total mortgage balances outstanding at a given point of time. Net mortgage lending – the total change in balances outstanding between two points in time, this can also be calculated by adding together the total gross lending in a period, less repayments, redemptions and loan losses in the same time period. Redemption – paying back a mortgage 'early' as opposed to paying back a mortgage following a set repayment plan, typically when remortgaging to another mortgage provider or by way of some other lump sum payment (e. g. when selling the property). Remortgaging – refinancing of a mortgage, usually understood to mean moving from one provider to another.