Румын-Венгр Коммунистік Көшбасшысы Элек Кёблёс: Өмір және Тағдыры
Elek Köblös
Элек Кёблёш – Аустро-Венгрияда туған, Румыния коммунисті, партия бас хатшысы (1924-1927). Сталин тазалауында өлімге кесілді. Биографиясы, өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Elek Köblös (Ланг ру; 12 мамыр 1887 – 9 қазан 1938) – Австро-Мажарстан туған венгр және румын коммунистік белсендісі және саяси қайраткер. Ол Балтазар, Бадулеску және Дэнилэ деген аттармен де белгілі болды. 1924-1927 жылдары Румыния Коммунистік партиясының бас хатшысы қызметін атқарды және Ұлы тазалау кезінде Кеңес Одағында атылды.
Elek Köblös (Lang ru; 12 May 1887 – 9 October 1938) was an Austro Hungarian born Hungarian and Romanian communist activist and political leader. He was also known by the pseudonyms Balthazar, Bădulescu, and Dănilă. He served as general secretary of the Romanian Communist Party from 1924 to 1927 and was executed in the Soviet Union during the Great Purge.
Алғашқы жылдар
Кёблёс 1887 жылдың 12 мамырында Трансильваниядағы Саромберкеде (қазіргі Думбравиаара, Эрней, Муреш округінің бөлігі) венгр отбасында дүниеге келді. Бастауыш мектепті туған ауылында бітірген соң, ол оқуын Нагьенедте (қазіргі Айуд, Румыния) жалғастырды. Төрт жылдан кейін мектепті тастап, Маросвашархелиде (қазіргі Таргу Муреш) ағаш шеберлігіне оқуға түсті. Ағаш шеберлігімен айналысқанда Кёблёс кәсіподақ қозғалысына белсенді қатысып, революциялық социализм идеяларын қабылдады. 1918 жылдың соңында ол Австрия-Мажарстан империясындағы революциялық қозғалыстарға қатысты, Мажарстан-Румыния соғысы кезінде Мажарстан Кеңес Республикасын қорғау үшін румын әскерлеріне қарсы күресті. 1920 жылы Трансильвания Румыния Корольдігіне қосылғанда Кёблёс румын азаматы болды. Кёблёс партияның кәсіподақ бөлімін басқарды, әсіресе ағаш өңдеушілер кәсіподағына ерекше назар аударды, оның төрағасы болды. 1924 жылдың жазында Кёблёс Кеңес Одағына сапар шегіп, онда Румыния партиясының өкілі ретінде Коммунистік Интернационалдың төртінші дүниежүзілік конгресіне қатысты. Бірақ заңды жолмен жұмыс істеуге жасаған тырабы сәтсіз аяқталды, сондықтан 1925 жылдың күзінде Кёблёс елден қашуға мәжбүр болды. Ол 1927 жылға дейін эмиграцияда болып, Венада және Кеңес Одағында Румыния Коммунистік Орталық Комитетінің эмиграциядағы мүшесі ретінде тұрды, көп болса Мәскеудегі Лубянка түрмесінде болды. 1968 жылы Николае Чаушеску коммунистік Румыниядағы өзінің билігін бекіту үшін жасаған әрекеттері барысында ол өлімнен кейін ақталды.
Köblös was born on 12 May 1887 into an ethnic Hungarian family in Sáromberke (present day Dumbrăvioara, part of Ernei, Mureș County) in Transylvania. After completing elementary school in his native village, he continued his studies in Nagyenyed (today Aiud, Romania). He dropped out of school after four years, and started as an apprentice carpenter in Marosvásárhely (today Târgu Mureș). As a carpenter, Köblös became active in the trade union movement and was won over to the ideas of revolutionary socialism. He took part in revolutionary activities in the Austro Hungarian empire at the end of 1918, fighting against Romanian troops in defense of the Hungarian Soviet Republic, during the Hungarian–Romanian War. When Transylvania was incorporated into the Kingdom of Romania in 1920, Köblös became a Romanian citizen. Köblös headed the party's trade union section, with particular attention given to the woodworkers' union, of which he was the head. In the summer of 1924, Köblös travelled to the Soviet Union, where he attended the 4th World Congress of the Communist International on behalf of the Romanian party. This effort at legal work proved unsuccessful, however, and Köblös was forced to flee the country in the fall of 1925. He remained in exile until 1927, staying in Vienna and the Soviet Union as a part of the Romanian Communist Central Committee in exile. most likely in the Lubyanka Prison, Moscow. He was posthumously rehabilitated in 1968, during Nicolae Ceaușescu's move to establish his legitimacy in Communist Romania.