Кіріспе

Римдік иерархиялық әлеуметтік мәртебе және берілген құқықтар

Ежелгі Римдегі әлеуметтік тап иерархиялық құрылымға ие болды, онда бірнеше және бірін-бірі қиылыстыратын әлеуметтік иерархиялар болды. Адамның бір иерархиядағы жағдайы екіншісінен жоғары немесе төмен болуы мүмкін, бұл Римнің әлеуметтік құрамын күрделендірді. Республика дәуірінде еркін римдіктердің мәртебесі мыналармен анықталды:

Тектер (патрицийлер немесе плебейлер). Байлық пен саяси жеңілдіктерге негізделген санақ бойынша дәреже (ордо), онда сенаторлық және атты дәрежелер қарапайым азаматтан жоғары тұрды. Жынысы. Азаматтық, оның түрлі құқықтары мен жеңілдіктері болды. Римдіктердің әртүрлі таптары түрлі құқықтар мен жеңілдіктерге ие болды, соның ішінде дауыс беру құқығы, неке құқуы және тағы да басқалары.

Ежелгі латын тіліндегі құқықтар

Латын одақтастарына толыққанды римдік азаматтармен некелесуге, кәсіпкерлікпен айналысуға, шарттар жасасуға және одақтас латын қаласынан Римге (немесе керісінше) көшіп бару құқығы берілді.

338 жылдан кейінгі латын құқықтары

Латын соғысы аяқталғаннан кейін б.з.д. 338 жылы 5 латын қаласының (Ариция, Ланувий, Педум, Номентум және Антий) тұрғындарына толық римдік азаматтық берілді. Латын одақтастарының қалғанына шектеулі римдік азаматтық берілді, олар Ежелгі латын құқықтарының жеңілдіктерін алды, бірақ Рим қаласына тұрақты көшіп бармаса, дауыс беруге немесе римдік мүлікті иеленуге құқық берілмеді. Август (б.з.д. 27 – 14 ж.) рим әскерінде немесе қалалық кеңесте қызмет ету арқылы шет елдіктердің (peregrini) азаматтыққа ие болуына мүмкіндік беретін заңдар қабылдады. Азаматтық құқықтары мұрагерлікпен беріліп, азамат болған шет елдіктердің балалары да туғаннан бастап азамат болып есептелді. Антонин конституциясы жарияланғаннан кейін.