Кіріспе
СУ-14 – советтік ауыр, өздігінен жүретін артиллериялық қондырғының прототипі, бастапқыда ашық корпусты көлік ретінде жасалған, ал кейін 1941 жылы тікелей атысқа қолданылатын шабуылдық қондырғыға айналдырылғанда бронясы қосылды. Түпнұсқа прототипі, өзгертілген Т-28 шассиінде, 203 мм-лік Б-4 зеңбірегімен, ал 1937 жылы 150 мм-лік Б-30 теңіздік зеңбірегімен жарақтандырылды; 1936 жылғы Т-35 шассиіндегі СУ-14-1 нұсқасы 203 мм-лік Б-4 зеңбірегімен, содан кейін 152 мм-лік М1935 (Br 2) зеңбірегімен жарақтандырылды. Екі нұсқа да сериялық өндіріске түспеді.
Даму
SPG-ге жұмыс 1933 жылы басталды, бастапқыда 203 мм гаубица M1931 (B 4) T 28 шассиіне орнату үшін, бұл өте қазіргі заманғы конструкция болды, себебі B 4 жақында ғана қабылданып, қызметке кірістірілген еді. Прототип 1934 жылдың шілдесінде салынды, алғашқы сынақтар тамыз айында өтті. Оқ ату сынақтары сәтті аяқталды, бірақ жылдамдық сынақтары сәтсіз болды. Мұндай ауыр машинаға T 28 компоненттерін пайдалану қателік еді, сондықтан одан берік T 35 компоненттерін пайдалану туралы шешім қабылданды. Жалпы 8 өзгеріс шассиге, сондай-ақ 8 өзгеріс беріліс құрылымына және 10 өзгеріс жабдыққа енгізілді, барлығы T 35 компоненттерін пайдаланып. Сол жылы екінші прототипті жасау туралы шешім қабылданды, ол бастапқыда SU 14 1 индексімен T-35 шассиінде жасалды. SU 14 1 прототипі 1936 жылы сынақтарға түсті, алайда машина 1935 жылдың маусымында модификацияланған SU 14 сынақтарының нәтижесі бойынша қызметке қабылданды. SU 14 1 сынақтары күтпеген нәтижелер көрсетті: барлығы 167 түрлі ақаулар анықталды. Инженерлер тобына SU 14 1-дің мәселелерін жою тапсырылды, сонымен қатар бастапқы SU 14-ке 152 мм B 30 теңіздік пушкасын орнату туралы шешім қабылданды. Бұл пушка 1937 жылы орнатылды және сол жылдың қыркүйек айында оқ ату сынақтары жүргізілді. Алайда, 1936 жылы Қызыл Армияның Артиллерия Бас Дирекциясы SU 14 1-ді әскери сынақтарға қабылдау мүмкін емес екенін, тіпті жаппай өндіріс туралы сөз қозғаудың да қажеті жоқ екенін мәлімдеді, себебі пушканың ату жылдамдығы өте төмен болды – 5 минут сайын бір оқ. Сонымен қатар, бас конструктор П. Н. Сиачинтов 1936 жылдың 31 желтоқсанында көптеген жобалары жаппай өндіріске қабылданбағандықтан тұтқындалды, осылайша SU 14-тің 1937 жылы одан әрі дамуы тоқтатылды. Алайда, SU 14 1938 жылдың тамызында ғана ресми түрде жойылды. Екі SU-14 де Артиллерия Бас Дирекциясының ғылыми-зерттеу артиллериялық полигонында қалды. 1940 жылы Қорғаныс Комитеті №185 зауытына екі SU 14-ті толық бронямен және 152 мм M1935 (Br 2) пушкасымен жабдықтауға бұйрық берді, олар Финляндияда бекіністерді бұзу үшін қолданылатын болды. Бірақ талаптар өзгерді, себебі SU 14-те 152 мм теңіздік пушка (B 30) болғандықтан, оны өзгертудің қажеті жоқ еді. Нәтижесінде №185 зауыты тек бір Br 2 пушкасын алды. SU 14 және SU 14 1 шассилері біршама ерекшеленгендіктен, түрлендірулер де әртүрлі болды. Дегенмен, жалпы идея бір болды – машиналар 1500-2000 м қашықтықтан тікелей атуы керек еді, алдыңғы броня 50 мм-ге дейін арттырылды, бүйірлері 30 мм қалыңдықта (алдыңғы бөлігінде 60 мм), ал артқы бөлігі 20 мм қалыңдықта болды. Сонымен қатар, 28 оқ-дәріге, TK 3 радиостанциясына және TPU 2 интеркомына орын беретін, сондай-ақ пушканы басқаратын 6 адамдық экипажға кең орын беретін, жауынгерлік бөлікке де бірнеше өзгерістер енгізілді. Қорғаныс үшін машиналардың ішінде 5 ұямен 4 ДТ пулеметі және төбесінде бір П 40 зениттік пулеметі болды. №185 зауытына бронялық плиталардың кешігіп жеткізілуіне байланысты екеуі де Қысқы соғысқа қатысуға үлкермеді. Барбаросса операциясы басталғанда, неміс әскерлері Мәскеу мен Кубинка полигонына жақындағанда, 1941 жылдың күзінде екі SU 14 және T 100Y прототипі Казань қаласына жіберілді, онда олар техникалық курстардағы оқу үлгілері ретінде пайдаланылды, ал 1943 жылы Кубинкаға қайтарылды. Бірінші прототип, SU-14 ретінде, 1960 жылы жойылды. Екінші прототип, SU 14 1, 1945 жылдан бері SU 100Y деп аталады, T 100Y прототипімен бірге Кубинкадағы "Патриот" паркінің №1 аймағында қойылған.