Кіріспе

Голланд саяхатшысы Гисберт Карел, ван Хогендорп графы (27 қазан 1762 – 5 тамыз 1834) – либералды консерватор және либералды голланд мемлекет қайраткері. Ол Дирк ван Хогендорптың үлкен ағасы және Дирк ван Хогендорптың кіші ұлының әкесі болды.

Ерте өмір және білім

Гисберт Карел ван Хогендорп Роттердамда регенттік отбасында дүниеге келген. Ол дүниеге келгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, оның әкесі Виллем байлық іздеу үшін Голландиялық Шығыс Үндістанға кетті, бірақ кемесі қайтып оралған жолда сүңгіп кеткендіктен, ол ешқашан оралмады. Пруссия принцессасы Вильгельмина, штатгальтер Вильгельм V-нің жұбайы, жас Гисберт пен оның үлкен ағасы Дирктің тағдырына алаңдап, оларға Берлиндегі кадет корпусында білім алуға мүмкіндік берді. Ол офицер болып бітірді, бірақ пруссиялық әскердегі жаңа жұмысы оған ұнамады. Кейін ол Пруссия ханзадасы Генрихтің жеке хатшысы болды. Берлинде тұрғанда ол Пруссияның діни істер министрлігіндегі ғалым және хатшы, кейіннен Корольдік кітапхананың директоры болған доктор Иоганн Эрих Бистермен достық қарым-қатынас орнатты. Бистер оған ағылшын, латын және грек тілдерін үйретті, және олар бірге классикалық және заманауи әдебиеттерді оқыды. Ол 1781 жылы анасының өтініші бойынша Вильгельм V армиясында қызмет ету үшін Голландияға оралды. Ол штатгальтермен, әсіресе оның әйелі, Пруссия королінің қарындасы, принцесса Вильгельминамен жақын болды. 1783 жылы Ван Хогендорп Америка Құрама Штаттарына сапар жасады. Ол жаңа республикаға алғашқы өкіл болып тағайындалған Питер Йохан ван Беркельге ілесіп барды және 1814 жылғы Нидерланды Конституциясын жазған комиссияны басқарды. 1814 жылдың 6 сәуірінде ол Мемлекеттік кеңестің бірінші вице-президенті болып тағайындалды, бұл оны Нидерландыдағы екінші маңызды тұлға етті. 1815 жылы Нидерланды Корольдікке айналды. Принц Вильгельм корольдік тақты Вильгельм I ретінде қабылдады. Кейін Бельгия Нидерланды құрамына қосылды. Жаңа король Ван Хогендорптың көзқарасына сәйкес авторитарлық болды, және екеуі арасы дұрыс болмады. Ван Хогендорп корольге өзінің абсолюттік емес, конституциялық монарх екенін үнемі еске салып отыруға мәжбүр болды. Ван Хогендорп корольдің протекционистік саясатын сынағанда король мен вице-президент арасындағы қарым-қатынас қиынға түсті. Ван Хогендорп протекционизмге қарағанда еркін сауданы ұнатты. 1816 жылы Ван Хогендорп Мемлекеттік кеңестің вице-президенті лауазымынан босатуды сұрады. Ол сол жылдың 7 қарашасында қызметінен босатылып, Сенат мүшесі болып тағайындалды. Парламент депутаты ретінде ол корольге қарсы орташа және либералды оппозицияда болды. 1819 жылы король Ван Хогендорпты Мемлекеттік кеңес мүшелігінен шеттетуге бұйрық берді. 1830 жылы ол бельгиялықтарды Нидерланды құрамында ұстау үшін үкіметке бельгиялықтардың наразылықтарын тыңдауға шақырды. 1831 жылы Бельгия Нидерландыдан бөлініп шыққанда ол бельгиялықтарға біршама көңіл бөлді. Гисберт Карел ван Хогендорп, елуден асып, подаграмен ауырып, жиі төсекке жатқандықтан, 71 жасында Гаагадағы үйінде қайтыс болды.

Жеке өмір

Гисберт Карел ван Хогендорп Амстердамнан шыққан өте бай саудагер отбасының қызы Хестер Клиффордқа (1766–1826) үйленген. Олардың он баласы болды. Гисберт Карел 1834 жылы қайтыс болғанда, оның алты баласы тірі қалды. Олардың екеуі Гаагадағы отбасылық үйде тұрып жатқан. 1815 жылдың 20 қыркүйегінде ол асылданды және Ван Хогендорптың бірінші графы атанды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның титулы үлкен ұлы Виллемге көшті.

Діни идеялар

Ван Хогендорп Голландия реформацияланған шіркеуіне жатты. Жастық шағында ол дінге аса қызығушылық танытпады (ол тек Мұса заңының моральдық жақтарына ғана қызықты), бірақ кейіннен – әлі жас болғанда – дінге белсенді түрде келуші христианға айналды. Ол, христиандық көзқарастардың ортасындағы адам еді: ол діни либерализмді де, өте консервативті бағытты да ұнатпады. Оның діни көзқарасын жарық деп айтуға болады. Ол ақын Виллем Бильдердейктің діни және саяси пікірлеріне қарсы болды (ал оның ұлы Дирк, керісінше, Бильдердейкті өте бағалады) және Лейден университетінің профессоры Йоханнес ван дер Палм сияқты дінтанушыларды артық көрді. Ван дер Палм мәтіндік талдаудың жақтасы болды (бірақ консервативті көзқарастағы), ал жоғары сынды мойындамады. Ван Хогендорп Ван дер Палмның Жаңа Өсиеттің мәтінін қайта құруын (өте консервативті) оқуды жөн көрді. Ол подаграмен ауырғанда және жексенбі күндері шіркеуге бара алмағанда, діни кітаптар оқыды.

Оның інісі Дирк

Оның үлкен ағасы Дирк ван Хогендорп (1761-1822), әскери маман, Наполеон армиясында генерал және Шығыс Пруссияның губернаторы болды. Наполеон Эльбадан қашып, Францияға қайтқаннан кейін Дирк дереу императордың жағына қосылды. Наполеон оны биліктегі соңғы жүз күні ішінде Нант қаласының губернаторы етіп тағайындады. Император жеңілген соң Дирк Бразилияға көшіп, жер иесі атанды.

Басқа туыстары

Ол Одри Хепберннің бес атасы.

Қызықты деректер

Ол Адрихемдегі елдік мүлкін сата алмағандықтан, 1809 жылы сарайды бұзуға бұйрық берді. Ол өзін либерал деп жариялаған. (Қазіргі стандарттар бойынша ол либералды-консерватор болар еді.) Ол британдықтарды жақтап, еркін сауданы қатты қолдады. Ван Хогендорп бірнеше тілде сөйледі. Ол ағылшын, француз, голланд, латын және грек тілдерін мүптезді білді. Француз тілі оның туған тілі еді. Ол ағылшын әдебиетін ұнататын. Ол Голландия реформатор шіркеуінің мүшесі болды және оның орташа қанатына жатты. Ол Жаңа Өсиетті грек тілінде оқыды. Өмірінің соңғы жылдары бұрынғы патриот, профессор доктор Йоханнес ван дер Палмның Киелі кітапқа түсіндірмелерін пайдаланды. Голландияның консервативті-либералдық партиясы, ВВД, Ван Хогендорпты либералдық ойшыл, Торбеккеге жол салған адам деп санайды.