Кіріспе

Сан-Жулиан порты, тарихта Сент-Жулиан порты деп те белгілі, Аргентинаның Санта-Крус провинциясындағы Патагониядағы табиғи бейнелі теңіз порты. Желкенді кемелер дәуірінде ол Пуэрто-Деседадан (Desire порты) оңтүстікке қарай тоқтау орны болған. Бүгінде Сан-Жулиан порты – осы бейнелі теңіз портында орналасқан шағын қаланың (халық саны 6143 адам) атауы.

Тарих

Сан-Жулиан портына 1520 жылы 31 наурызда келген португалдық саяхатшы Фердинанд Магеллан атын берді. Олар Антонио Пигафетта сипаттаған жергілікті халықпен кездесті, оларды "жүйелер" деп атады және патагониялықтар деп атады. Пигафеттаның еңбегінде осы атаудың қалай пайда болғаны туралы мәлімет жоқ, бірақ кейінгі кең таралған түсіндірмелер "ірі аяқтар елі" деген мағына беретін туынды нұсқаға сенім білдірді. Дегенмен, бұл этимология күмәнді. Бұл термин, ең болмаса, нақты кейіпкердің атынан шыққан болуы мүмкін – "Патагон", грек Прималеонымен шайқасқан жабайы жаратылыс, 1512 жылы жарық көрген Франсиско Васкестің испандық рыцарлық романының батыры. Бұл роман сол кезде өте танымал болды және Магелланның сүйікті кітабы еді. Магелланның тері киім киген, шикі ет жеген жергілікті тұрғындарды көруі Васкестің кітабындағы өркениетсіз Патагонды еске түсірді. Романшы және саяхатшы Брюс Чатвин өзінің "Патагонияда" атты кітабында Патагон және Патагония сөздерінің этимологиялық тамырларын қарастырады, "Патагон" мен грек сөзі παταγος арасындағы ұқсастықты атап өтеді, ол "дауыс шығару" немесе "тіс қақтау" дегенді білдіреді (Пигафеттаның жазбаларында патагониялықтар "тор сияқты айғайлайды" делінген). Сәуір айының басында Магеллан испандық капитандыры басқарған бүлікке тап болды, бірақ оны жеңіп, көтерілісшілерді, соның ішінде бір капитанды атты, ал екіншісін тастап кетті. Ол 1520 жылы 21 тамызда портты тастап, 21 қазанда іздеген жолдың шығыс жағын тапты – қазір оның есімін алып жүрген бұғазды. 58 жылдан кейін Фрэнсис Дрейк әлемді айналып келе жатып 1578 жылы 15 маусымда осы портқа келді және қыстауға шешім қабылдады. Ол Магеллан көтерілісшілерді атқан асылған бағананың қалдықтарын тапты. Дрейк те саяхаты барысында наразылыққа тап болды және досы Томас Доутиді опасыздық пен бүлікке ұйытқылық жасады деп айыптады. Сот Доутиді кінәлі деп тапты, бірақ тек бүлік салу бойынша. Дрейктің талабы бойынша Доутиге басы кесілді, бірақ бұл қатаң шара күтілген нәтиже бермеді. Теңізшілер мен азамат саяхатшылар арасындағы шиеленіс бір айдан кейін бүлікке әкелуі мүмкін еді. Дрейк уағыз кезінде сөз сөйлеп, өзін-өзі басқару ережелерін белгіледі. Тамыз айында олар Магеллан бұғазына бет бұрды. Флоридабланка поселкесі, шамамен 150 адам тұратын, қысқа ғұмырлы испан колониясы 1780 жылы Сан-Жулианнан алыс емес жерде король Карл III құрды. 1784 жылы ол тасталып кетті, ал оның қираған жерлері 1980 жылдары қайта табылды. Порт қолданыста болды, ал жас натуралист Чарльз Дарвин 1834 жылдың қаңтар айында капитан Роберт Фицрой басқарған "Бигл" экспедициясымен келді. "Бигл" гидрографиялық зерттеулер жүргізіп жатқанда, Дарвин портқа жақын жартастардағы жергілікті геологияны зерттеді және "бір үлкен жануардың, менің ойымша, мастодонның" омыртқасының бөліктері мен артқы аяғының қалдықтарын тапты. Англияға оралғаннан кейін анатомист Ричард Оуэн сүйектердің шын мәнінде лама мен түйеге ұқсайтын алып жаратылысқа тиесілі екенін анықтады және оны Macrauchenia деп атады. Бұл Дарвиннің теориясының қалыптасуына әкелген жаңалықтардың бірі болды. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Сан-Жулиан және оның айналасындағы ауыл (немесе сол кездегі жаргон бойынша "лагерь") маңызды қой шаруашылығы аймағы болды, ал "Swift" компаниясы қаладан солтүстікке қарай жағалауда фригорифико, яғни мұздатқыш зауытын салды. 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде Сан-Жулиан аралдарға ең жақын нүктелердің бірі болғандықтан, қалалық әуежай Аргентина әуе күштерінің қолданысына берілді. Екі эскадрилья, "Кинжал" және "A-4 Скайхок" ұшақтарында, 45 күндік операция барысында британдықтарға қарсы 149 рет шабуыл жасады. Қызығы, Сан-Жулианның алғашқы тұрғындарының көпшілігі Фолкленд аралдарынан келген британдық азаматтар еді, олар аймақта қой шаруашылығында жұмыс істеді.

Климат

Пуэрто-Сан-Жулианда суық, жартылай шөлейтті климат (Кёппен климаттық жіктелімі: BSk) басым, бірақ оның ендігіне қарағанда ылғалды. Жаздағы ауа райы жұмсақ әрі құрғақ, ал қыста күндіз температура мұздың түсу температурасынан жоғары болады, түнде аяз болуы мүмкін, бірақ көбінесе жеңіл.