Кіріспе

Хабаровск көпірі – 1999 жылы салынған автомобиль және теміржол көпірі. Ол Ресейдің шығысындағы Амур өзені арқылы өтеді және Еврей автономиялық облысындағы Имени Тельмана типті кентін Хабаровск өлкесіндегі Хабаровск қаласымен байланыстырады. Оған дейін, жақын маңда 1916 жылы салынған ескі көпір болған.

1916 жылы салынған теміржол көпірі

Хабаровск көпірі 1916 жылы бір жолды құрылыс ретінде салынды. Ол Ресейдің Хабаровск қаласының жанында Амур өзені арқылы Транссибір темір жолы үшін маңызды өткел болып табылады. Бұл тарихи көпір көп жылдар бойы Ресей империясы мен Кеңес Одағындағы ең ұзын көпір атағын иеленді, ұзындығы 2590 метрді құрады. Көпір құрылысының бастапқы жоспары 13 500 000 ресейлік рубльдік бюджетпен 26 айда аяқталуды көздеген. Жоба авторы – көрнекті көпір салушы Лавр Проскоуряков. Алайда, 1913 жылдың 30 шілдесінде басталган құрылыстан бір жыл өткен соң, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан қиындықтар туды. Көпірді Варшавадағы К. Рудзки и С-ка компаниясы салған, ал құрылыс элементтері Миньск-Мазовецкийдегі оның зауытында өндірілді. Сондықтан, осы элементтерді Евразияны айналып, теңіз арқылы Хабаровскіге тасымалдау қажет болды. 1914 жылдың күзінде соңғы екі бөлімін тасымалдап бара жатқан сауда кемесі Үнді мұхитында неміс крейсері «Эмден» тарапынан батырылып, көпір құрылысы бір жылдан астам уақытқа кешіктірілді. Нәтижесінде, 1916 жылдың 5 қазанында көпір құрылысы аяқталып, Ресейдің тағына жаңа иегері Алексей Николаевичтің құрметіне Алексеевский деп аталды және ресми түрде ашылды. 1920 жылдың 5 сәуірінде Азамат соғысы кезінде Жапон әскерилерінің қауырсынында Хабаровскіден шегініп жатқан партизан отряды көпірдің он сегіз металл сегментінен екеуін жарды. Осының салдарынан Транссибір темір жолы 5 жылға тоқтатылды. Көпірді қайта жаңарту жұмыстары 1922 жылдың қарашасында Қиыр Шығыста Кеңес үкіметі орнағаннан кейін басталды. 13-ші сегмент Владивостоктағы «Далзавод» зауытында өзенге құлаған сегменттерден алынған бөлшектерді пайдаланып құрастырылды. 12-ші сегмент орнына Ветлуга өзеніне (Волга өзенінің саласы) қосалқы сегмент орнатылды, ол пішіні сәл өзгеше болғанымен, мөлшері мен дизайны жарамды болды. Хабаровскіде орналасқан «Арсенал» (қазіргі «Далдизель») зауыты ұсақ жөндеу жұмыстарын жүргізіп, жетіспейтін бөлшектерді ауыстырды. Көпір 1925 жылдың 22 наурызында қозғалысқа қайта ашылды.

Жаңарту

Бұл көпір 70 жылдан астам уақыт бойы үздіксіз теміржол қозғалысын қамтамасыз етті, ал жыл сайынғы қозғалыс көлемі артып отырды. Әрине, 20 ғасырдың 80-жылдарының соңында көпірдің құрылымдық элементтері қанағаттанарлық жағдайда болмады. Көпірді жаңарту мақсатында зерттеулер жүргізілді. Көпірдің аралықтары мен аркаларының кемшіліктері анықталды, нәтижесінде жылдамдық шектеулері енгізілді, ал көпірдің тіректері жақсы жағдайда болды. Көп жылдық дайындық жұмыстарынан, кеңселерге барудан, көпшілікпен қызу пікірталас пен даулардан кейін, көпірдің бастапқы келбетін жоғалтуға ықылас танытпаған халықтың наразылығына қарамастан, оны қайта жаңартуға шешім қабылданды. Жаңа жоба Санкт-Петербург, Мәскеу және Хабаровск қалаларының жобалау топтарымен әзірленді. Жұмыс 1991 жылы басталды және 1999 жылдың қазан айында аяқталды. Нәтижесінде, төменгі деңгейде пойыз қатынасы үшін екі жол, ал жоғарғы деңгейде автомобильдер үшін екі қатарлы қозғалыс ұйымдастырылды. 1999 жылы ескі көпірдің қасында жаңа көпір салынды, ол екі деңгейде автомобиль және теміржол көлігін қабылдайтын болды. Ұзындығы 3890 метр болатын бұл көпір маңызды роль атқарады. 21 ғасырда ескі көпірдің бастапқы аралықтары сақтап алып, мұқият демонтаждалды, ал тіректері абайсызда сақталды. Көпірді қайта құру барысында, Қиыр Шығыс теміржол компаниясы басшылығы көпір тарихының мұражайын құру туралы идеяны көтерді. Мұражайдың алғашқы экспонаты – Проскуряковтың жобасы бойынша жасалған ажурлы ферма, ол демонтаж кезінде сақталған (тағы 18 патшалық дәуірдегі металл тіректер металл тескісі ретінде Қытайға сатылды). Сарапшылар үш апта бойы гидравликалық домкраттарды пайдаланып, 127 метрлік, 1000 тоннадан астам салмақты аралықты айналдырып, ретро ферманы жаңа көпірмен қатар орналастырды. Содан кейін, іргелес аумақта бу локомотивтері, цистерналар және платформалары бар шағын парк пен тарихи аймақ құрылды. Хабаровск көпірінің жаңартылған суреті тіпті 5000 рубльдік банкнотада да бейнеленген.

Қызықты деректер

Амур көпірінің астында сегіз шақырымдық туннель бар, ол су астында орналасқан және Ресейдегі жалғыз осындай туннель. Ол 1942 жылы құпия азаматтық-әскери нысан ретінде (4-ші нөмірлі құрылыс алаңы) салынды, содан кейін ұзақ уақытқа тоқтатылды. Соғыстан кейінгі жылдары туннель жүк пойыздарын тасымалдау үшін пайдаланылды, ал 1980-ші жылдардың басынан бастап одан жолаушылар пойыздары, оның ішінде қалалық пойыздар да өте бастады. Мен жеке өзім Амур өзенінің астындағы 8 шақырымдық жолды екі рет басып өттім. Қазір туннель күрделі жөндеу жұмыстарына байланысты жабық.