Кіріспе

Мазовиялық Лешек (Лешек, сондай-ақ Лестек; шамамен 1162 – 1186) – Пиаст әулетінен шыққан поляк князі, 1173 жылдан өмірінің соңына дейін Мазовия герцогы болды. Ол Мазовия герцогы және Польшаның Жоғары князі Болеслав IV Бұйраның тірі қалған жалғыз ұлы еді. Әкесінің қайтысынан кейін Мазовияны мұраға алды. Бастапқыда Лешек өзінің інісі Казимир II Әділтің қамқорлығында билік етті. Ол денсаулығы нашар адам болды. Ұзақ емес уақыт бойы басқа інісі Миешко III Ескіге қолдау көрсетті, бірақ кейін Казимир II-мен келісуге бекінді, ол Лешек қайтыс болғаннан кейін оның герцогтығын мұраға алды.

Ерте өмір

Ескі поляк тарихшылары, Освальд Балцер сияқты, оны Леско деп атады, бұл қазір дұрыс емес деп есептеледі. Дұрыс түрі "ек" жалғауымен аяқталады. Көптеген поляк тарихшылары "Лешек" нұсқасын қолданады, бірақ кейбір заманауи поляк тарихшылары "Лестек" нұсқасын қолдана бастады. Тарихшы Йозеф Митковский Лешек аты Галл Анонимнің "Поляктар тарихында" сақталған сарай дәстүрінің арқасында пайда болғанын айтты.

Бұрын тарихшылар Болеслав IV Бұйраның қай әйелі Лешекке ана болғанына көз жеткізе алмады: бірінші әйелі, Новгород және Псков князі Святославтың қызы Вирхослава, әлде екінші әйелі Мария ма? Шежіреші Ян Длугош Лешек Галич ханшайымы және Болеслав IV-нің бірінші әйелі Анастасияның ұлы екенін жазды. Бірақ Лешек ата-анасын "BOL" (Болеслав IV Бұйра) және "ANA" (Анастасия) деп көрсететін монеталар табылып, Вирхослава кейбір дереккөздерде Анастасия ретінде көрсетілгендігі анықталғаннан кейін, ол әкесінің бірінші некесінен туған ұл екені белгілі болды. Тарихшы Освальд Балцер Лешек 1160-1165 жылдар аралығында дүниеге келгенін айтты. Ол 1177 жылғы 26 сәуірдегі құжатқа сүйенді, онда Лешек поляк князьдері арасында Мишко "кіші" (Misico iunior dux) князінан кейін соңғы орынды иеленді. Балцер бұл Лешек Мишкодан жас екенін білдіреді деп есептеді, ал Балцердің пікірінше, Мишко – Миешко III Ескінің ұлы Миешко Кіші, ол 1159 жылдан кейін дүниеге келген. Балцер Лешек ресми куәгер ретінде қарастырылу үшін кем дегенде 12 жаста болуы керек деп ойлады. Бірақ бұл аргументі дұрыс емес екені дәлелденді, себебі аталған құжаттағы "кіші" Мишко – Миешко IV Танглефут (1147 жылға дейін туған) екені анықталды, сондай-ақ, князь 12 жасқа толмаған кезде де куә ретінде құжатта көрсетілуі мүмкін. Кейбір тарихшылар осы пікірді қолдайды. Борис Паскьевич Длугош көрсеткен туған жылы (1158) дұрыс болуы мүмкін деп санайды.

Польшаның билігі, Краков пен Гнезноны қоса, Болеслав IV-нің үлкен ағасы Миешко III Ескіге өтті. Әкесінің өсиетімен Лешек кіші ағасы Казимир II Әділтің қамқорлығында билік жүргізді. 1186 жылға дейін Лешек күтпеген жерден династиялық саясатын өзгертті. Айналасындағылар мен Жиронның ықпалымен ол ағасы Миешко III-ті қолдауға шешім қабылдады. Ол Миешко III-ті өзінің қамқоршысы деп жариялады және өзінің ағайыны Миешко III-нің ұлы Миешко Кішіні мұрагері деп жариялаған өсиет қалдырды. Бірақ Миешко Кіші Мазовия мен Куявияның билеушісі болғандай әрекет ете бастағаннан кейін Лешек Казимир II-ден кешірім сұрап, өсиетін өзгертті, Казимир II-ді мұрагері етіп тағайындады. Оның қайтыс болған күні белгісіз. 21 қарашадағы Вроцлавтағы Сент-Винсент аббаттығының некрологында аталған герцог Лешек, тарихшылардың пікірінше, 24 қарашада 1227 жылы қаза тапқан аға герцог Лешек Ақ. Мазовиялық Лешекке қатысты әйел немесе балалары туралы мәлімет жоқ. Кадлубек берген мәліметтер оның үйленбей, баласыз қайтыс болғанын көрсетеді. 18 ғасырлық орыс тарихшысы Василий Татищев белгісіз Полоцк шежіресіне сілтеме жасай келіп, Дрохичин князі Василько Ярополькович Мазовия герцогы Лешектың қызына үйленгенін айтты. Ескі тарихнама бұл ақпаратты сенімді деп санады, себебі Василько Лешектың қызы емес, әпкесіне үйленгенін ертерек анықтаған. Қазір Татищевтің Василько Ярополькович туралы мәліметтері сенімсіз деп есептеледі, себебі олар жоғалған дереккөздерге емес, Татищевтің ойлап тапқан мәлімдемелеріне негізделген. Шежіреші Ян Длугош Лешектың Плоцк соборында жерленгенін жазды. Длугош бұл ақпаратты жоғалған дереккөзден алған болуы мүмкін, немесе ол осы туралы мәліметті тікелей қарап білген, немесе бұл оның жеке болжамы болуы мүмкін. Бірақ қазіргі тарихнамада бұл ақпарат ықтимал деп саналады. Оның соңғы өсиеті бойынша, мұрагері Казимир II Әділ болды. Кейбір поляк тарихшылары (біріншісі Генрих Рутковский) Лешек қайтыс болғаннан кейін Миешко III Ескі Куявияның батыс бөлігін бақылауға алғанын айтады. Бірақ бұл туралы бастапқы дереккөздерде тікелей дәлел жоқ.