Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шамс әл Худа Шамс (1938 – 9 қазан 2005) 1987 жылдан бастап, 2005 жылғы 9 қазандағы өліміне дейін Ауғанстан Миллат партиясының (Ауғанстан Социал-демократиялық партиясы) президенті болды. Ол сонымен қатар журналист болған және партиясының "Ауған Миллат" газетінде мақалалар жариялаған. Шамс жиырма жеті жылдық жер аударылғаннан кейін жақында ғана туған жеріне оралды және Жалалабадта партиясының кеңсесін ашты.
Shams ul Huda Shams (; 1938 – 9 October 2005) was the president of the Afghan Millat Party (Afghan Social Democratic Party) from 1987 until his death on October 9, 2005. He was also a journalist, publishing articles in his party's newspaper called 'Afghan Millat'. Shams had recently returned to his homeland after twenty seven years in exile and had opened an office for his party in Jalalabad.
Алғашқы жылдар
Шамс паштун ұлтынан, Ауғанстанның Кунар провинциясындағы Нұргал қаласында дүниеге келген. 1984 жылы Ауғанстан социал-демократиялық партиясының негізін қалаушы Ғұлам Мұхаммед Фархад қайтыс болды. Үш жылдан кейін, 1987 жылы Шамс партияның жаңа төрағасы болып сайланды. Кейін партия 3 фракцияға бөлінді: біреуін Шамс әл-Худа Шамс, екіншісін Құдратулла Хадад, үшіншісін Мохаммад Амин Уакман басқарды. Уакман фракциясын қазір Ауғанстанның қаржы министрі Анвар Уль-Хак Ахди басқарады. Кеңес-Ауған соғысының басында Шамс партиясының базасын Пешаварда (Пәкістан) құрды. Ол бір жағынан діни экстремистік партиялардың, екінші жағынан биліктегі коммунистік режимнің күшті қарсылығына қарамастан партиясын жетектеді. Шамс коммунизмге қатысты ұстамсыз ұстаным танытты, сондықтан Кеңес Одағының қолдауымен Кабул үкіметінің қайталап жасаған ұсыныстарын, тіпті оған министрлік лауазым ұсынуына дейін қабылдамады. Шамс елде ұлттық-исламдық сипатын сақтай алатын қазіргі демократиялық үкімет құруды жақтады. Мұхаммед Нәжібулланың Кеңес Одағы қолдауымен құрылған үкіметі құлатылып, Мұджаһидтер Ауғанстанды басып алғаннан кейін, Шамс діни партиялардың биліктегі режиміне қарсы күресін жалғастырды, оның Ауғанстан халқының көпшілігін ұсынбайтынын айтты. Шамс әсіресе Пәкістанның қолдауымен құрылған Талибан үкіметіне қарсы болды. Пешаварда Шамс партиясының «Афған Меллаты» газетін шығаруды жалғастырды, онда ұлттық сезімдерді оятушы мақалалар мен соғысқа қираған Ауғанстанда демократиялық дамуды талап ететін материалдар жарияланды. Партиялық басылымдарда жазудан бөлек, Шамс басқа газеттер мен журналдарға ғылыми мақалалар мен эсселер жазды. Оның жазбаларының ерекшелігі – ол оқиғаның нәтижесіне қарамастан, шындықты айтуға тырысты. Шамс Пәкістанның пәкістандық ұлтшыл партияларымен және пушту әдебиеттік ұйымдарымен, әсіресе Афзал Хан Лаланың Пәкістанхуа Қауми партиясымен жақын достық қарым-қатынас жасады. Шамстың қазасы бүкіл әлемдегі ауғандықтар тарапынан терең қайғымен қарсы алынды. Шәмсул Худа Шамс қайтыс болғаннан кейін партия съезі төтенше отырыс өткізіп, Әжмал Шамсты Ауғанстан Меллаты партиясының жаңа президенті етіп сайлады.
Shams, an ethnic Pashtun, was born in Nurgal in the Kunar province of Afghanistan. In 1984, the founder of Afghan Social Democratic Party, Ghulam Mohammad Farhad, died. Three years later in 1987, Shams was elected as the new head of the party. The party then began to split into 3 factions, one led by Shams ul Huda Shams, another by Qudratullah Hadad and the third by Mohammad Amin Wakman. Wakman's faction is now led by Afghan Finance Minister Anwar Ul Haq Ahady. During the early days of the Soviet–Afghan War, Shams established a base for his party in Peshawar, Pakistan. He led his party in the face of strong opposition from religious extremist parties on one hand and the incumbent communist regime on the other. Shams had an uncompromising attitude towards communism, that is why he never agreed to strike a deal with the Soviet backed government of Kabul in spite of repeated attempts by the latter, up to the point of offering him a cabinet position. Shams was in favor of the establishment of a modern democratic government in the country which could retain its National Islamic character. After the removal of Mohammad Najibullah's Soviet backed government and Mujahideen take over of Afghanistan, shams continued his opposition with the incumbent regime of religious parties, which he argued, was not representing the majority of Afghan nation. Shams was especially against the Taliban government that was backed by Pakistan. While in Peshawar, Shams continued to publish his party's newspaper Afghan Mellat which published articles that produced nationalistic sentiments and called for democratic development in the war ravaged Afghanistan. Besides writing in his party's journal, Shams also contributed scholarly articles and essays to other newspapers and journals. A unique feature in his writings was that he described facts regardless of its outcome. Shams kept a close friendly relationship with Pakhtun Nationalist Parties and Pashto literary organizations of Pakistan, especially Pakhtunkhwa Qawmi Party of Afzal Khan Lala. Shams's death was widely mourned by Afghans all over the world. After the death of Shamsul Huda Shams, the party congress held an emergency meeting and elected Ajmal Shams as the new president of the Afghan Mellat Party.